HIMEL-LÀJA

(aanzet)

In onbewerkte transcriptie

[163/25-29] THA BERGA HWANÁ SE DEL STRÁME SIND ALSA HÁCH THET SE TO THA HIMEL LÀJA. THÉRVMBE WÀRTH-ET BERCHTA HIMEL-LÀJA BERCHTA HÉTEN.

[164/01-03] SE GELÁVATH THET FINDA FONUT​.ET HIMMEL-LÀJA BER[CH]TA BERN IS.

In vertaalde samenhang

(werkversie hk. U4. Ljudgeert: Panj-ab)

[163/15] Panj-ab betekent Vijf-Wateren en is een rivier van uitzonderlijke schoonheid, grenzend aan het gebied waar wij vandaan komen. Ze wordt Vijf-Wateren genoemd omdat vier andere rivieren door haar monding in zee vloeien. Veel verder oostwaards is nog een grote rivier, genaamd de Heilige of Voorname Gongga. Tussen deze rivieren ligt het land van de Hindoes. Beide rivieren lopen van de hoge bergen naar de delta of laagte. De bergen waarvanuit ze nederstromen zijn zo hoog, dat ze tot aan de hemel liggen. Daarom wordt het gebergte Himellàja genoemd.

Onder de Hindoes en andere inheemsen zijn lieden die in stilte samenkomen. Ze geloven dat ze zuivere [164] kinderen zijn van Finda, die volgens hen geboren is uit het Himellàja Gebergte, waarvandaan ze met haar kinderen naar de delta of laagte getogen is. Een deel van hen gelooft dat ze met haar kinderen op het schuim van de Heilige Gongga is afgedaald (‘del gungen’). Daarom zou de rivier zo heten.

Andere vertalingen (NL, EN, DE)

1872 en 1876 Ottema: dat zij tot den hemel reiken

1876 Sandbach: that they reach the heavens

(1933 Wirth heeft dit deel niet vertaald)

1941 en 1951 Overwijn: dat zij tegen de(n) hemel aanliggen

1959 Sturm: daß sie bis zum Himmel reichen

1983 Pierce: that they the heavens reach

2006 Jensma: dat ze tot de hemel leiden

2008 De Heer: dat zij tegen de hemel liggen

2013 Menkens: daß sie zum Himmel reichen

2026 Ott: that they lie anigh the heavens / dat ze tot aan de hemel liggen

Hardnekkig misverstand: “Hemel aaien”

Voor zover bekend beweerde Rudy Kousbroek (1929-2010) in 1973 als eerste smalend dat Himalaya in Oera Linda wordt uitgelegd als hemel-aaien. Sindsdien is het door diverse quasi-deskundigen herhaald. Het doel van de mis- of desinformatie lijkt, op die door Peter te Nuyl (1994) na, steeds te zijn geweest het handschrift belachelijk te maken of een serieuze benadering ervan te bestrijden. (Onderstrepingen toegevoegd.)

• 1973 januari 19 — NRC Handelsblad; Rudy Kousbroek; Friese stamtrots:

  Het Oera Linda Boek is pointless, zoals alle vervalsingen (en helaas hier en daar fiks racistisch, daar zullen we het maar niet over hebben). Maar wanneer ik lees hoe een groepje ondernemende Oer-Friezen, die zeer ver oorstwaarts waren gegaan, een rug van hoge bergen „Himalaya” hadden genoemd, omdat deze bergen „de hemel aaien”, dan bekruipt mij een soort ontzag, vermengd met dankbaarheid dat er in onze slechte wereld zoiets als het Oera Linda Boek kan bestaan. Hoe zouden wij het eeuwfeest ervan op passende wijze kunnen vieren?

• 1973 januari 23 — Leeuwarder Courant; anoniem in rubriek ‘Fries Mozaïek’; Oera Linda Boek en underground: Artikel begint met bovenstaand citaat van “de kundige publicist Rudy Kousbroek”.
• 1994 februari 16 — RVU, De Schatkamer; Peter te Nuyl (samenstelling en regie); uitzending op radio 5 Het Oera Lindaboek [10:18, in opsomming woorden in OL met vermeende betekenis]:

  Himalaya: hemel-aaiende berg

• 1998 juni 26 — Volkskrant; Michaël Zeeman; De Uitvinding van Friesland: [nog op te zoeken]
• 2008 — GPTV (Gerstel Produkties); Lourens Oldersma (Tresoar); uitzending regionale televisie Tresoar: Oera Linda [3:00]:

  Ja, het geeft allemaal mooie verhalen over het Oudfriese volk wat eeuwen en eeuwen terug gaat en zijn oorsprong volgens dit geschrift zou hebben in India. En dat kun je nog wel zien, omdat in India is er een berg zo hoog, de Himalaja, dat is een Friese naam want die is zo hoog, dan koest de himel aaie. Nou, zulk soort verhalen staan hier allemaal in dit Oera Linda-boek.

• 2012 — Tijdschrift voor Geschiedenis; Han Nijdam (Fryske Akademy); boekbespreking De gemaskerde Wizo: vervalsing, mystificatie of pastiche?:

  Er wordt bijvoorbeeld als etymologie van de Himalaya (waar de Friezen vroeger ook woonden) gegeven dat het daar zo hoog was dat je de himel (‘hemel’) kon aaie (‘aaien’).