Revision as of 10:52, 15 November 2024

Les ... ~ NÔMA THÉRA FRYA TOGHATERA

ieder voelt het harte sneller kloppen waar hij ziet , dat de woeste Germaan met hoogen eerbied het “heilige en profetische in de vrouw” vereerde

Eelco Verwijs, “De Namen der Vrouw bij den Germaan”, 1863.

Soortnamen

1. MAN'GÉRT-

Volgens de scheppingsmythe (FORMA SKÉDNISE), waren de eerste mensachtigen vrouwelijk; geboren uit Aarde zouden ze de moeders worden van drie oerrassen. Het woord dat naar hen verwijst in de beschrijving van hun ‘geboorte’ is MAN'GÉRTA, een samenstelling van MAN (man of mens) en GÉRTA (begeerte, verlangen).

Dit woord komt in de gezamenlijke teksten in totaal 24 maal voor, in vijf verschillende vormen, verwijzend naar jonge, ongehuwde vrouwen (meisjes):

enkelvoud: MAN'GÉRT (1x) en MAN'GÉRTE (2x).
meervoud: MAN'GÉRTA (7x), MAN'GÉRTNE (13x) en MAN'GÉRTUM (quasi-dative: 1x, BY THA LODDERIGA FINNA MAN'GÉRTUM).

Opmerkelijk is dat dit woord niet gemakkelijk herkenbaar is terug te vinden in verwante talen, maar maagd en meid lijken er, via mageth (en varianten) van te zijn afgeleid.

Eelco Verwijs (1862) had een geheel andere verklaring:

Voor ongehuwde vrouwen is de algemeene naam maagd, die in alle Germaansche talen bekend is (Goth. magaths, Ohd. magat, OS. magath, AS. mägdh. Ons meisjen is het verkleinwoord van maagd.), doch in hare afleiding geene belangrijke resultaten voor de kennis van het volkskarakter geeft. De stam waartoe dit woord moet gebracht worden, is mag, nog over in mogen, maag, maagschap, enz., en duidt dus enkel een verwantschapsbegrip aan.

2. MÀM

De oorspronkelijke term voor een moeder met eigen kinderen was MÀM. Met het woord MODER werd verwezen naar de Oermoeder Frya, en haar opvolgsters, de Volksmoeders en soms ook Burgmoeders (zie onder). Spelling MEM komt ook voor, met name bij Adelbrost, maar zijn zus Apollania schrijft jaren later weer MÀM.

In totaal (27x) komen de volgende varianten voor:

enkelvoud: MÀM (23x, incl. het 6x gecorrigeerde MÀM) en 1x de genitief MÀMIS (elders MÀM.HIS.
meervoud: MÀMMA (1x op blz. [203]) en het samengestelde diminutief SLIKMÀMKES (1x op blz. [008]), dat letterlijk slijkmoedertjes betekent, maar in de samenhang kennelijk verwijst naar vlijsters.

Persoonsnamen

@@ Line 7: / Line 7: @@
 ==Soortnamen==
 ===1. <span class="fryas">MAN'GÉRT-</span>===
-Volgens de [[NL006.12_Schepping|scheppingsmythe]] ([[FS006.12 TANFANG|<span class="fryas">FORMA SKÉDNISE</span>]]), waren de eerste mensachtigen vrouwelijk; geboren uit Aarde zouden ze de moeders worden van drie oerrassen. Het woord dat naar hen verwijst in de beschrijving van hun ‘geboorte’ is <span class="fryas">MAN'GÉRTA</span>, een samenstelling van <span class="fryas">MAN</span> (man of mens) en <span class="fryas">GÉRTA</span> (begeerte, verlangen). Dit woord komt in de gezamenlijke teksten in totaal 24 maal voor, in vijf verschillende vormen, verwijzend naar jonge, ongehuwde vrouwen (''meisjes''):
+Volgens de [[NL006.12_Schepping|scheppingsmythe]] ([[FS006.12 TANFANG|<span class="fryas">FORMA SKÉDNISE</span>]]), waren de eerste mensachtigen vrouwelijk; geboren uit Aarde zouden ze de moeders worden van drie oerrassen. Het woord dat naar hen verwijst in de beschrijving van hun ‘geboorte’ is <span class="fryas">MAN'GÉRTA</span>, een samenstelling van <span class="fryas">MAN</span> (man of mens) en <span class="fryas">GÉRTA</span> (begeerte, verlangen).
-* enkelvoud: <span class="fryas">MAN'GÉRT</span> (1x) en <span class="fryas">MAN'GÉRTE</span> (2x)
+Dit woord komt in de gezamenlijke teksten in totaal 24 maal voor, in vijf verschillende vormen, verwijzend naar jonge, ongehuwde vrouwen (''meisjes''):
+* enkelvoud: <span class="fryas">MAN'GÉRT</span> (1x) en <span class="fryas">MAN'GÉRTE</span> (2x).
 * meervoud: <span class="fryas">MAN'GÉRTA</span> (7x), <span class="fryas">MAN'GÉRTNE</span> (13x) en <span class="fryas">MAN'GÉRTUM</span> (quasi-dative: 1x, <span class="fryas">BY THA LODDERIGA FINNA MAN'GÉRTUM</span>).
@@ Line 16: / Line 18: @@
 <blockquote>Voor ongehuwde vrouwen is de algemeene naam ''maagd'', die in alle Germaansche talen bekend is (Goth. ''magaths'', Ohd. ''magat'', OS. ''magath'', AS. ''mägdh''. Ons ''meisjen'' is het verkleinwoord van ''maagd''.), doch in hare afleiding geene belangrijke resultaten voor de kennis van het volkskarakter geeft. De stam waartoe dit woord moet gebracht worden, is ''mag'', nog over in ''mogen, maag, maagschap'', enz., en duidt dus enkel een verwantschapsbegrip aan.</blockquote>
-===2. <span class="fryas">MEM, MÀM</span>===
+===2. <span class="fryas">MÀM</span>===
-De gebruikelijke
+De oorspronkelijke term voor een moeder met eigen kinderen was <span class="fryas">MÀM</span>. Met het woord <span class="fryas">MODER</span> werd verwezen naar de ''Oermoeder'' Frya, en haar opvolgsters, de ''Volksmoeders'' en soms ook ''Burgmoeders'' (zie onder). Spelling <span class="fryas">MEM</span> komt ook voor, met name bij [[FS087.19_ADELBROST|Adelbrost]], maar zijn zus Apollania schrijft jaren later weer <span class="fryas">MÀM</span>.
+In totaal (27x) komen de volgende varianten voor:
+* enkelvoud: <span class="fryas">MÀM</span> (23x, incl. het 6x gecorrigeerde <span class="fryas">MÀM</span>) en 1x de genitief <span class="fryas">MÀMIS</span> (elders <span class="fryas">MÀM.HIS</span>.
+* meervoud: <span class="fryas">MÀMMA</span> (1x op blz. [[203|[203]]]) en het samengestelde diminutief <span class="fryas">SLIKMÀMKES</span> (1x op blz. [[008|[008]]]), dat letterlijk ''slijkmoedertjes'' betekent, maar in de samenhang kennelijk verwijst naar ''vlijsters''.
 ==Persoonsnamen==