TOGHATERISNÔMA: Difference between revisions
save |
save |
||
| Line 19: | Line 19: | ||
===2. <span class="fryas">MÀM</span>=== | ===2. <span class="fryas">MÀM</span>=== | ||
De oorspronkelijke term voor een moeder met eigen kinderen | De oorspronkelijke term voor een moeder met eigen kinderen<ref>In deze betekenis komt <span class="fryas">MODER</span> slechts twee maal voor in de meer recente teksten op blz. op blz. [[00a|[00a]]] en [[126|[126]]]; zie verder 3. <span class="fryas">MODER</span>.</ref> was <span class="fryas">MÀM</span>. Spelling <span class="fryas">MEM</span> komt ook voor, met name bij [[FS087.19_ADELBROST|Adelbrost]], maar zijn zus Apollania schrijft jaren later weer <span class="fryas">MÀM</span>. | ||
In totaal (27x) komen de volgende varianten voor: | In totaal (27x) komen de volgende varianten voor: | ||
* enkelvoud: <span class="fryas">MÀM</span> (23x, incl. het 6x gecorrigeerde <span class="fryas">MÀM</span>) en 1x de genitief <span class="fryas">MÀMIS</span> (elders <span class="fryas">MÀM.HIS</span>. | * enkelvoud: <span class="fryas">MÀM</span> (23x, incl. het 6x gecorrigeerde <span class="fryas">MÀM</span>) en 1x de genitief <span class="fryas">MÀMIS</span> (elders <span class="fryas">MÀM.HIS</span>. | ||
* meervoud: <span class="fryas">MÀMMA</span> (1x op blz. [[203|[203]]]) en het samengestelde diminutief <span class="fryas">SLIKMÀMKES</span> (1x op blz. [[008|[008]]]), dat letterlijk ''slijkmoedertjes'' betekent, maar in de samenhang kennelijk verwijst naar ''vlijsters''. | * meervoud: <span class="fryas">MÀMMA</span> (1x op blz. [[203|[203]]]) en het samengestelde diminutief <span class="fryas">SLIKMÀMKES</span> (1x op blz. [[008|[008]]]), dat letterlijk ''slijkmoedertjes'' betekent, maar in de samenhang kennelijk verwijst naar ''vlijsters''. | ||
* werkwoord (inf.): <span class="fryas">MÀMA</span> (moedermelk drinken) op blz. [[189|[189]]]: <span class="fryas">WIVA THER HJARA BERN MÀMA LÉTA AN HJARA BROSTA</span>. | |||
===3. <span class="fryas">MODER</span>=== | |||
Met het woord <span class="fryas">MODER</span> werd verwezen naar de ''Oermoeder'' Frya en haar opvolgsters, de ''Volksmoeders'', soms ook ''Burg-'' of ''Gouwmoeders''. Varianten van dit woord komen maarliefst 111 maal voor: | |||
* enkelvoud: <span class="fryas">MODER</span> (84x in deze vorm, inclusief het 2x gecorrigeerde <span class="fryas">MODAR</span>), de genitieven <span class="fryas">MODERS</span> (1x) en <span class="fryas">MODERIS</span> (6x)<ref>Dit zijn verkortingen van <span class="fryas">MODER.HIS</span></ref> en de samenstellingen <span class="fryas">ÉREMODER</span> (''Eremoeder'', verwijzend naar de Volksmoeder op Texland; 9x), <span class="fryas">FOLKSMODER</span> (''Volksmoeder'', 5x) en <span class="fryas">GÁMODER</span> (''Gouwmoeder'', 1x op blz. [[020|[020]]]). | |||
* meervoud: <span class="fryas">MODERA</span> (4x) en genetief <span class="fryas">MODERUM</span> (1x op blz. [[085|[085]]]). | |||
==Persoonsnamen== | ==Persoonsnamen== | ||
===Noten=== | |||
<references /> | |||
[[Category:Word Studies]] | [[Category:Word Studies]] | ||
[[Category:Studies NL]] | [[Category:Studies NL]] | ||
Revision as of 11:44, 15 November 2024
Les ... ~ NÔMA THÉRA FRYA TOGHATERA
ieder voelt het harte sneller kloppen waar hij ziet , dat de woeste Germaan met hoogen eerbied het “heilige en profetische in de vrouw” vereerde
Eelco Verwijs, “De Namen der Vrouw bij den Germaan”, 1863.
Soortnamen
1. MAN'GÉRT-
Volgens de scheppingsmythe (FORMA SKÉDNISE), waren de eerste mensachtigen vrouwelijk; geboren uit Aarde zouden ze de moeders worden van drie oerrassen. Het woord dat naar hen verwijst in de beschrijving van hun ‘geboorte’ is MAN'GÉRTA, een samenstelling van MAN (man of mens) en GÉRTA (begeerte, verlangen).
Dit woord komt in de gezamenlijke teksten in totaal 24 maal voor, in vijf verschillende vormen, verwijzend naar jonge, ongehuwde vrouwen (meisjes):
- enkelvoud: MAN'GÉRT (1x) en MAN'GÉRTE (2x).
- meervoud: MAN'GÉRTA (7x), MAN'GÉRTNE (13x) en MAN'GÉRTUM (quasi-dative: 1x, BY THA LODDERIGA FINNA MAN'GÉRTUM).
Opmerkelijk is dat dit woord niet gemakkelijk herkenbaar is terug te vinden in verwante talen, maar maagd en meid lijken er, via mageth (en varianten) van te zijn afgeleid.
Eelco Verwijs (1862) had een geheel andere verklaring:
Voor ongehuwde vrouwen is de algemeene naam maagd, die in alle Germaansche talen bekend is (Goth. magaths, Ohd. magat, OS. magath, AS. mägdh. Ons meisjen is het verkleinwoord van maagd.), doch in hare afleiding geene belangrijke resultaten voor de kennis van het volkskarakter geeft. De stam waartoe dit woord moet gebracht worden, is mag, nog over in mogen, maag, maagschap, enz., en duidt dus enkel een verwantschapsbegrip aan.
2. MÀM
De oorspronkelijke term voor een moeder met eigen kinderen[1] was MÀM. Spelling MEM komt ook voor, met name bij Adelbrost, maar zijn zus Apollania schrijft jaren later weer MÀM.
In totaal (27x) komen de volgende varianten voor:
- enkelvoud: MÀM (23x, incl. het 6x gecorrigeerde MÀM) en 1x de genitief MÀMIS (elders MÀM.HIS.
- meervoud: MÀMMA (1x op blz. [203]) en het samengestelde diminutief SLIKMÀMKES (1x op blz. [008]), dat letterlijk slijkmoedertjes betekent, maar in de samenhang kennelijk verwijst naar vlijsters.
- werkwoord (inf.): MÀMA (moedermelk drinken) op blz. [189]: WIVA THER HJARA BERN MÀMA LÉTA AN HJARA BROSTA.
3. MODER
Met het woord MODER werd verwezen naar de Oermoeder Frya en haar opvolgsters, de Volksmoeders, soms ook Burg- of Gouwmoeders. Varianten van dit woord komen maarliefst 111 maal voor:
- enkelvoud: MODER (84x in deze vorm, inclusief het 2x gecorrigeerde MODAR), de genitieven MODERS (1x) en MODERIS (6x)[2] en de samenstellingen ÉREMODER (Eremoeder, verwijzend naar de Volksmoeder op Texland; 9x), FOLKSMODER (Volksmoeder, 5x) en GÁMODER (Gouwmoeder, 1x op blz. [020]).
- meervoud: MODERA (4x) en genetief MODERUM (1x op blz. [085]).