JRTHA: Difference between revisions
toevoegen, maar is nog niet klaar |
blog links |
||
| (2 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 7: | Line 7: | ||
Jensma vermeldde in zijn uitgave van 2006 geen verklaring of verwijzing naar een Oudfries woordenboek en vermoedde slechts een verband met Nerthus (voetnoot 3 bij HS bl. 6). Bij <span class="fryas">ÍSER JRTHA</span> op HS bl. 79 (onjuist weergegeven in transcriptie als <span class="fryas">IRTHA</span>) plaatste hij twee uitroeptekens. In zijn proefschrift uit 2004 komt het hele woord niet éénmaal voor. | Jensma vermeldde in zijn uitgave van 2006 geen verklaring of verwijzing naar een Oudfries woordenboek en vermoedde slechts een verband met Nerthus (voetnoot 3 bij HS bl. 6). Bij <span class="fryas">ÍSER JRTHA</span> op HS bl. 79 (onjuist weergegeven in transcriptie als <span class="fryas">IRTHA</span>) plaatste hij twee uitroeptekens. In zijn proefschrift uit 2004 komt het hele woord niet éénmaal voor. | ||
==Cognaten== | Zie ook blogberichten (Engels, 2016 resp. 2018): | ||
* [https://fryskednis.blogspot.com/2016/06/hark-earth-anglo-saxon-erce-eoran-modor.html HARK Earth!] Anglo-Saxon “Erce eorþan módor” explained | |||
* [https://fryskednis.blogspot.com/2018/08/grandmother-earth.html Grandmother Earth] | |||
==Cognaten, o.a.== | |||
<div class="column_lists"> | <div class="column_lists"> | ||
*Earth - Engels | *Earth - Engels | ||
| Line 26: | Line 31: | ||
*Terra - Latijn | *Terra - Latijn | ||
*Γαῖα (Gaea), Γαῖη, Γῆ - Oudgrieks | *Γαῖα (Gaea), Γαῖη, Γῆ - Oudgrieks | ||
---- | |||
==Discussie: <span class="fryas">JRTHA</span> was <span class="fryas">GÉRTA</span>?== | ==Discussie: <span class="fryas">JRTHA</span> was <span class="fryas">GÉRTA</span>?== | ||
De <span class="fryas">J</span> (J) in <span class="fryas">JRTHA</span> is relevant, want: | De <span class="fryas">J</span> (J) in <span class="fryas">JRTHA</span> is relevant, want: | ||
| Line 42: | Line 47: | ||
De ''jǫtunn'' (reuzin) ''Gerðr'', vrouw van ''Freyr'' in Noorde mythologie zou dan ook gerelateerd kunnen zijn aan (moeder) Aarde. | De ''jǫtunn'' (reuzin) ''Gerðr'', vrouw van ''Freyr'' in Noorde mythologie zou dan ook gerelateerd kunnen zijn aan (moeder) Aarde. | ||
? Misschien werd (het ontstaan/ de schepping van) ''Aarde'' gezien als door Wralda ''begeerd''. | |||
==Noten== | ==Noten== | ||
<references /> | <references /> | ||
[[Category:Word Studies]] | [[Category:Word Studies]] | ||
[[Category:Studies NL]] | [[Category:Studies NL]] | ||
Latest revision as of 08:43, 21 April 2026
De oorspronkelijke betekenis van Wr-alda (Wereld, God) is gemakkelijk te herleiden tot Oer-oude en wordt ook in een van de teksten gegeven.[1]
Anders is het met Jrtha — gebruikt voor de gepersonificeerde (moeder) Aarde, het element aarde (naast lucht, water en vuur) en voor (ijzer-)erts — waarvan de herkomst nog onduidelijk is.
Jensma vermeldde in zijn uitgave van 2006 geen verklaring of verwijzing naar een Oudfries woordenboek en vermoedde slechts een verband met Nerthus (voetnoot 3 bij HS bl. 6). Bij ÍSER JRTHA op HS bl. 79 (onjuist weergegeven in transcriptie als IRTHA) plaatste hij twee uitroeptekens. In zijn proefschrift uit 2004 komt het hele woord niet éénmaal voor.
Zie ook blogberichten (Engels, 2016 resp. 2018):
- HARK Earth! Anglo-Saxon “Erce eorþan módor” explained
- Grandmother Earth
Cognaten, o.a.
- Earth - Engels
- Erde - Duits
- Aarde - Nederlands
- Ierde - Fries
- Eerd - Limburgs, Westfries (als eerste lid in samenstellingen vaak zonder -d)
- Äerd - Luxemburgs
- Jord - Deens, Noors, Zweeds
- Jørð - Faeröers
- Jörð - IJslands
- Jarð - Oudnoors
- Ertha - Oudnederlands
- Irthe, erthe, erde - Oudfries
Latijn en Oudgrieks
- Terra - Latijn
- Γαῖα (Gaea), Γαῖη, Γῆ - Oudgrieks
Discussie: JRTHA was GÉRTA?
De J (J) in JRTHA is relevant, want:
- wordt in het handschrift op slechts éénmaal na (nl. op bl. 139: IRTHA) consistent gebruikt;
- komt niet in de Oudfriese woordenboeken voor, maar wèl in de Scandinavische cognaten.
In OL wordt de J wel vaker gebruikt i.p.v. G (G), b.v.:
- JÉRTA voor GÉRTA (begeerte) in [006] FÀSTA WAS ANSTÀLD AS FOLKSMODER NÉI FRYAS JÉRTA.
En J in woorden waarvan moderne cognaten met G worden gespeld, b.v.:
- VRJELDA — vergelden [042] SA MOT-I THÀT THRJA VRJELDA
JRTHA kan dus als oudere of alternatieve spelling G?RTHA hebben gehad, waarbij de klank tussen G en R waarschijnlijk E of É zal zijn geweest. TH kan gemakkelijk worden vervangen door T of D, wat leidt tot een woord dat begeerd of begeerte betekent.
En daarmee zou een ander mysterie worden opgelost: het woord MAN'GÉRTA, in de oudste tekt gebruikt voor de mensendochters van Aarde → Mens-aard of Aard-mens.
De jǫtunn (reuzin) Gerðr, vrouw van Freyr in Noorde mythologie zou dan ook gerelateerd kunnen zijn aan (moeder) Aarde.
? Misschien werd (het ontstaan/ de schepping van) Aarde gezien als door Wralda begeerd.