JRTHA - Revision history

Jan: blog links

2026-04-21T06:43:34Z

blog links

← Older revision		Revision as of 08:43, 21 April 2026
Line 6:		Line 6:

	Jensma vermeldde in zijn uitgave van 2006 geen verklaring of verwijzing naar een Oudfries woordenboek en vermoedde slechts een verband met Nerthus (voetnoot 3 bij HS bl. 6). Bij <span class="fryas">ÍSER JRTHA</span> op HS bl. 79 (onjuist weergegeven in transcriptie als <span class="fryas">IRTHA</span>) plaatste hij twee uitroeptekens. In zijn proefschrift uit 2004 komt het hele woord niet éénmaal voor.		Jensma vermeldde in zijn uitgave van 2006 geen verklaring of verwijzing naar een Oudfries woordenboek en vermoedde slechts een verband met Nerthus (voetnoot 3 bij HS bl. 6). Bij <span class="fryas">ÍSER JRTHA</span> op HS bl. 79 (onjuist weergegeven in transcriptie als <span class="fryas">IRTHA</span>) plaatste hij twee uitroeptekens. In zijn proefschrift uit 2004 komt het hele woord niet éénmaal voor.

			Zie ook blogberichten (Engels, 2016 resp. 2018):

			* [https://fryskednis.blogspot.com/2016/06/hark-earth-anglo-saxon-erce-eoran-modor.html HARK Earth!] Anglo-Saxon “Erce eorþan módor” explained
			* [https://fryskednis.blogspot.com/2018/08/grandmother-earth.html Grandmother Earth]

	==Cognaten, o.a.==		==Cognaten, o.a.==

Jan at 17:39, 20 April 2026

2026-04-20T17:39:48Z

← Older revision		Revision as of 19:39, 20 April 2026
Line 42:		Line 42:

	De ''jǫtunn'' (reuzin) ''Gerðr'', vrouw van ''Freyr'' in Noorde mythologie zou dan ook gerelateerd kunnen zijn aan (moeder) Aarde.		De ''jǫtunn'' (reuzin) ''Gerðr'', vrouw van ''Freyr'' in Noorde mythologie zou dan ook gerelateerd kunnen zijn aan (moeder) Aarde.

			? Misschien werd (het ontstaan/ de schepping van) ''Aarde'' gezien als door Wralda ''begeerd''.
	==Noten==		==Noten==
	<references />		<references />
	[[Category:Word Studies]]		[[Category:Word Studies]]
	[[Category:Studies NL]]		[[Category:Studies NL]]

Jan at 17:37, 20 April 2026

2026-04-20T17:37:35Z

← Older revision		Revision as of 19:37, 20 April 2026
Line 7:		Line 7:
	Jensma vermeldde in zijn uitgave van 2006 geen verklaring of verwijzing naar een Oudfries woordenboek en vermoedde slechts een verband met Nerthus (voetnoot 3 bij HS bl. 6). Bij <span class="fryas">ÍSER JRTHA</span> op HS bl. 79 (onjuist weergegeven in transcriptie als <span class="fryas">IRTHA</span>) plaatste hij twee uitroeptekens. In zijn proefschrift uit 2004 komt het hele woord niet éénmaal voor.		Jensma vermeldde in zijn uitgave van 2006 geen verklaring of verwijzing naar een Oudfries woordenboek en vermoedde slechts een verband met Nerthus (voetnoot 3 bij HS bl. 6). Bij <span class="fryas">ÍSER JRTHA</span> op HS bl. 79 (onjuist weergegeven in transcriptie als <span class="fryas">IRTHA</span>) plaatste hij twee uitroeptekens. In zijn proefschrift uit 2004 komt het hele woord niet éénmaal voor.

	==Cognaten==		==Cognaten, o.a.==
	<div class="column_lists">		<div class="column_lists">
	*Earth - Engels		*Earth - Engels
Line 26:		Line 26:
	*Terra - Latijn		*Terra - Latijn
	*Γαῖα (Gaea), Γαῖη, Γῆ - Oudgrieks		*Γαῖα (Gaea), Γαῖη, Γῆ - Oudgrieks
			----
	==Discussie: <span class="fryas">JRTHA</span> was <span class="fryas">GÉRTA</span>?==		==Discussie: <span class="fryas">JRTHA</span> was <span class="fryas">GÉRTA</span>?==
	De <span class="fryas">J</span> (J) in <span class="fryas">JRTHA</span> is relevant, want:		De <span class="fryas">J</span> (J) in <span class="fryas">JRTHA</span> is relevant, want:

Jan: toevoegen, maar is nog niet klaar

2026-04-20T17:35:31Z

toevoegen, maar is nog niet klaar

New page

De oorspronkelijke betekenis van ''Wr-alda'' (Wereld, God) is gemakkelijk te herleiden tot ''Oer-oude'' en wordt ook in een van de teksten gegeven.<ref>[<nowiki/>[[097-098|098]]] WR-ALDA IS THET ALDER-ALDESTA JEFTHA OVER-ALDESTA. — ''Wralda (''oer-oude'') is het alleroudste of overoudste.''

(WR is, evenals VR, inderdaad een afkorting van OVER/OVIR: KÁT ... JOMPADE WR BORD; WERP THÀT WIF VR SKIPISBORD; ALLES [WÀRTH] OVIR BORD JOMPAD.)</ref>

Anders is het met ''Jrtha'' — gebruikt voor de gepersonificeerde (moeder) Aarde, het element aarde (naast lucht, water en vuur) en voor (ijzer-)erts — waarvan de herkomst nog onduidelijk is.

Jensma vermeldde in zijn uitgave van 2006 geen verklaring of verwijzing naar een Oudfries woordenboek en vermoedde slechts een verband met Nerthus (voetnoot 3 bij HS bl. 6). Bij ÍSER JRTHA op HS bl. 79 (onjuist weergegeven in transcriptie als IRTHA) plaatste hij twee uitroeptekens. In zijn proefschrift uit 2004 komt het hele woord niet éénmaal voor.

==Cognaten==
<div class="column_lists">
*Earth - Engels
*Erde - Duits
*Aarde - Nederlands
*Ierde - Fries
*Eerd - Limburgs, Westfries (als eerste lid in samenstellingen vaak zonder -d)
*Äerd - Luxemburgs
*Jord - Deens, Noors, Zweeds
*Jørð - Faeröers
*Jörð - IJslands
*Jarð - Oudnoors
*Ertha - Oudnederlands
*Irthe, erthe, erde - Oudfries
</div>

===Latijn en Oudgrieks===
*Terra - Latijn
*Γαῖα (Gaea), Γαῖη, Γῆ - Oudgrieks

==Discussie: JRTHA was GÉRTA?==
De J (J) in JRTHA is relevant, want:
*wordt in het handschrift op slechts éénmaal na (nl. op bl. 139: IRTHA) consistent gebruikt;
*komt niet in de Oudfriese woordenboeken voor, maar wèl in de Scandinavische cognaten.

In OL wordt de J wel vaker gebruikt i.p.v. G (G), b.v.:
*JÉRTA voor GÉRTA (begeerte) in [<nowiki/>[[005-006|006]]] FÀSTA WAS ANSTÀLD AS FOLKSMODER NÉI FRYAS JÉRTA.
En J in woorden waarvan moderne cognaten met G worden gespeld, b.v.:
*VRJELDA — vergelden [<nowiki/>[[041-042|042]]] SA MOT-I THÀT THRJA VRJELDA

JRTHA kan dus als oudere of alternatieve spelling G?RTHA hebben gehad, waarbij de klank tussen G en R waarschijnlijk E of É zal zijn geweest. TH kan gemakkelijk worden vervangen door T of D, wat leidt tot een woord dat ''begeerd'' of ''begeerte'' betekent.

En daarmee zou een ander mysterie worden opgelost: het woord MAN'GÉRTA, in de [[FS006.12 TANFANG|oudste tekt]] gebruikt voor de mensendochters van Aarde → ''Mens-aard'' of ''Aard-mens''.

De ''jǫtunn'' (reuzin) ''Gerðr'', vrouw van ''Freyr'' in Noorde mythologie zou dan ook gerelateerd kunnen zijn aan (moeder) Aarde.
==Noten==
<references />
[[Category:Word Studies]]
[[Category:Studies NL]]