ENZE - Revision history

Jan: /* THA → of */

2026-03-07T07:14:18Z

THA → of

← Older revision		Revision as of 09:14, 7 March 2026
Line 72:		Line 72:

	== <span class="fryas">THA</span> → ''of'' ==		== <span class="fryas">THA</span> → ''of'' ==
	<span class="fryas">THA</span> zal hier niet ''(anders) dan'', of ''zoals'' betekenen, maar of, evenals in de volgende zinnen, eveneens geschreven door Minno:		<span class="fryas">THA</span> zal hier niet ''(anders) dan'', of ''zoals'' betekenen, maar ''of'', evenals in de volgende zinnen, eveneens geschreven door Minno:

	* [<nowiki/>[[029-030\|030]]/10] <span class="fryas">ET WÍRING-GA <u>THA</u> TO AL-MAN-LAND</span> — ''[op] Wieringga <u>of</u> op Almanland''		* [<nowiki/>[[029-030\|030]]/10] <span class="fryas">ET WÍRING-GA <u>THA</u> TO AL-MAN-LAND</span> — ''[op] Wieringga <u>of</u> op Almanland''

Jan: /* Verwante Fryas woorden */

2026-03-06T10:20:05Z

Verwante Fryas woorden

← Older revision		Revision as of 12:20, 6 March 2026
Line 82:		Line 82:
	* <span class="fryas">EN<span class="sep">'</span>GE/ÉN<span class="sep">'</span>GE</span>: enige, enkele → plausibele relatie tot voorgestelde betekenis van <span class="fryas">ENZE</span>: (iets van) ''geringe mate of omvang''		* <span class="fryas">EN<span class="sep">'</span>GE/ÉN<span class="sep">'</span>GE</span>: enige, enkele → plausibele relatie tot voorgestelde betekenis van <span class="fryas">ENZE</span>: (iets van) ''geringe mate of omvang''
	* <span class="fryas">EN<span class="sep">'</span>GOSTA</span>: enigste (mv)		* <span class="fryas">EN<span class="sep">'</span>GOSTA</span>: enigste (mv)
	* (wellicht ook <span class="fryas">ÉN<span class="sep">'</span>GÁ</span>: één-gade, eega)		* (wellicht ook <span class="fryas">ÉN<span class="sep">'</span>GÁ</span>: ''één-gade'', eega)

	==Noten==		==Noten==

Jan at 10:19, 6 March 2026

2026-03-06T10:19:24Z

← Older revision		Revision as of 12:19, 6 March 2026
Line 82:		Line 82:
	* <span class="fryas">EN<span class="sep">'</span>GE/ÉN<span class="sep">'</span>GE</span>: enige, enkele → plausibele relatie tot voorgestelde betekenis van <span class="fryas">ENZE</span>: (iets van) ''geringe mate of omvang''		* <span class="fryas">EN<span class="sep">'</span>GE/ÉN<span class="sep">'</span>GE</span>: enige, enkele → plausibele relatie tot voorgestelde betekenis van <span class="fryas">ENZE</span>: (iets van) ''geringe mate of omvang''
	* <span class="fryas">EN<span class="sep">'</span>GOSTA</span>: enigste (mv)		* <span class="fryas">EN<span class="sep">'</span>GOSTA</span>: enigste (mv)
	* <span class="fryas">ÉN<span class="sep">'</span>GÁ</span>: één-gade, eega		* (wellicht ook <span class="fryas">ÉN<span class="sep">'</span>GÁ</span>: één-gade, eega)

	==Noten==		==Noten==

Jan at 10:05, 6 March 2026

2026-03-06T10:05:43Z

← Older revision		Revision as of 12:05, 6 March 2026
Line 1:		Line 1:
	Het woord <span class="fryas">ENZE</span> komt éénmaal voor in de teksten, als kennelijk bijvoeglijk naamwoord bij <span class="fryas">SÉKA</span>:		Het woord <span class="fryas">ENZE</span> komt éénmaal voor in de teksten, als kennelijk bijvoeglijk naamwoord bij <span class="fryas">SÉKA</span>:

	[<nowiki/>[[029-030\|029]]/26] <span class="fryas">SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR <u>ENZE SÉKA</u> THA VR LÁND</span>		[<nowiki/>[[029-030\|029]]/26] <span class="fryas">SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR <u>ENZE SÉKA</u> THA VR LÁND [...]</span>

	Samenhang (vertaling Ott), in hk. [[NL029.12 Handel\|'''F1c. Handel en Strijd''']] (Geschriften Minno):<blockquote>''Wanneer onze buurvolken onder elkaar ruzieën en strijden <u>over onbelangrijke zaken of over land</u> en ze ons vragen een oordeel uit te spreken, dan dient men dat liever achterwege te laten. Als het echt niet anders kan moet men dat eerlijk en rechtvaardig doen.''</blockquote>		Samenhang (vertaling Ott), in hk. [[NL029.12 Handel\|'''F1c. Handel en Strijd''']] (Geschriften Minno):<blockquote>''Wanneer onze buurvolken onder elkaar ruzieën en strijden <u>over onbelangrijke zaken of over land</u> en ze ons vragen een oordeel uit te spreken, dan dient men dat liever achterwege te laten. Als het echt niet anders kan moet men dat eerlijk en rechtvaardig doen.''</blockquote>

Jan at 10:05, 6 March 2026

2026-03-06T10:05:21Z

← Older revision		Revision as of 12:05, 6 March 2026
Line 3:		Line 3:
	[<nowiki/>[[029-030\|029]]/26] <span class="fryas">SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR <u>ENZE SÉKA</u> THA VR LÁND</span>		[<nowiki/>[[029-030\|029]]/26] <span class="fryas">SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR <u>ENZE SÉKA</u> THA VR LÁND</span>

	Samenhang (vertaling Ott), in hk. [[NL029.12 Handel\|'''F1c. Handel en Strijd''']] (Geschriften Minno):<blockquote>''Wanneer onze buurvolken ruzieën en strijden <u>over onbelangrijke zaken of over land</u> en ze ons vragen een oordeel uit te spreken, dan dient men dat liever achterwege te laten. Als het echt niet anders kan moet men dat eerlijk en rechtvaardig doen.''</blockquote>		Samenhang (vertaling Ott), in hk. [[NL029.12 Handel\|'''F1c. Handel en Strijd''']] (Geschriften Minno):<blockquote>''Wanneer onze buurvolken onder elkaar ruzieën en strijden <u>over onbelangrijke zaken of over land</u> en ze ons vragen een oordeel uit te spreken, dan dient men dat liever achterwege te laten. Als het echt niet anders kan moet men dat eerlijk en rechtvaardig doen.''</blockquote>

	== Transliteratie ==		== Transliteratie ==

Jan at 10:03, 6 March 2026

2026-03-06T10:03:53Z

← Older revision		Revision as of 12:03, 6 March 2026
Line 1:		Line 1:
	Het woord <span class="fryas">ENZE</span> komt éénmaal voor in de ~~Oera Linda~~, als kennelijk bijvoeglijk naamwoord bij <span class="fryas">SÉKA</span>:		Het woord <span class="fryas">ENZE</span> komt éénmaal voor in de teksten, als kennelijk bijvoeglijk naamwoord bij <span class="fryas">SÉKA</span>:

	[<nowiki/>[[029-030\|029]]/26] <span class="fryas">SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR <u>ENZE SÉKA</u> THA VR LÁND</span>		[<nowiki/>[[029-030\|029]]/26] <span class="fryas">SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR <u>ENZE SÉKA</u> THA VR LÁND</span>

Jan: /* Vertalingen */

2026-03-06T10:03:32Z

Vertalingen

← Older revision		Revision as of 12:03, 6 March 2026
Line 2:		Line 2:

	[<nowiki/>[[029-030\|029]]/26] <span class="fryas">SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR <u>ENZE SÉKA</u> THA VR LÁND</span>		[<nowiki/>[[029-030\|029]]/26] <span class="fryas">SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR <u>ENZE SÉKA</u> THA VR LÁND</span>

			Samenhang (vertaling Ott), in hk. [[NL029.12 Handel\|'''F1c. Handel en Strijd''']] (Geschriften Minno):<blockquote>''Wanneer onze buurvolken ruzieën en strijden <u>over onbelangrijke zaken of over land</u> en ze ons vragen een oordeel uit te spreken, dan dient men dat liever achterwege te laten. Als het echt niet anders kan moet men dat eerlijk en rechtvaardig doen.''</blockquote>

	== Transliteratie ==		== Transliteratie ==
	~~Ottema (1872/1876) translitereerde de woorden als ''<u>enga</u> sêka'' en vertaalde ze als ''<u>eenige</u> zaak'' (blz. 42-43).~~

	~~Overwijn (1951) maakte er ''<u>engsa</u> sêka'' van en vertaalde: ''<u>een of andere</u> zaak'' (blz. 30-31).~~

	~~Jensma (2006): ''<u><small>EN<sup>D</sup>ZE</small></u> <small>SÊKA</small>'' → ''<u>andere</u> zaken'' (blz. 128-129)~~

	Menkens (2013): ''<u>engse</u> sêka'' → ''<u>einzelne</u> Dinge/Sachen'' (blz. 50).		* Ottema (1872/1876) translitereerde de woorden als ''<u>enga</u> sêka'' en vertaalde ze als ''<u>eenige</u> zaak'' (blz. 42-43).
			* Overwijn (1951) maakte er ''<u>engsa</u> sêka'' van en vertaalde: ''<u>een of andere</u> zaak'' (blz. 30-31).
			* Jensma (2006): ''<u><small>EN<sup>D</sup>ZE</small></u> <small>SÊKA</small>'' → ''<u>andere</u> zaken'' (blz. 128-129)
			* Menkens (2013): ''<u>engse</u> sêka'' → ''<u>einzelne</u> Dinge/Sachen'' (blz. 50).

	Opvallend is de verschillende omzetting van de letter <span class="fryas">Z</span> — als ''g'', ''gs'' en ''dz''; de verandering van vervolgletter -<span class="fryas">E</span> in ''-a'' door Ottema en Overwijn; vertaling van <span class="fryas">SÉKA</span> als enkelvoud ''zaak'' of meervoud ''zaken''; en vooral de uiteenlopende vertalingen van <span class="fryas">ENZE</span>.		Opvallend is de verschillende omzetting van de letter <span class="fryas">Z</span> — als ''g'', ''gs'' en ''dz''; de verandering van vervolgletter -<span class="fryas">E</span> in ''-a'' door Ottema en Overwijn; vertaling van <span class="fryas">SÉKA</span> als enkelvoud ''zaak'' of meervoud ''zaken''; en vooral de uiteenlopende vertalingen van <span class="fryas">ENZE</span>.
Line 20:		Line 20:
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Ottema 1872, p.43		\|Ottema 1872, p.43
	\|over <u>eenige</u> zaak <u>(anders) dan</u> over land<ref>Onveranderd overgenomen in uitgave 1876.</ref>		\|''over <u>eenige</u> zaak <u>(anders) dan</u> over land''<ref>Onveranderd overgenomen in uitgave 1876.</ref>
	\|		\|
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Sandbach 1876, p.43		\|Sandbach 1876, p.43
	\|about <u>any</u> matter <u>except</u> land		\|''about <u>any</u> matter <u>except</u> land''
	\|(als Ottema)		\|(als Ottema)
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Wirth 1933, p.36		\|Wirth 1933, p.36
	\|über <u>andere</u> Sachen <u>als</u> Land		\|''über <u>andere</u> Sachen <u>als</u> Land''
	\|over <u>andere</u> zaken <u>dan</u> land		\|''over <u>andere</u> zaken <u>dan</u> land''
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Overwijn 1951, p.31		\|Overwijn 1951, p.31
	\|over <u>een of andere</u> zaak <u>zoals</u> over land<ref>Gelijk aan versie 1941, bl.33 (uitgez. spelling ''zooals'').</ref>		\|''over <u>een of andere</u> zaak <u>zoals</u> over land''<ref>Gelijk aan versie 1941, bl.33 (uitgez. spelling ''zooals'').</ref>
	\|		\|
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Pierce 1983, p.19		\|Pierce 1983, p.19
	\|over <u>any (other)</u> matter <u>than</u> over land		\|''over <u>any (other)</u> matter <u>than</u> over land''
	\|(als Ottema)		\|(als Ottema)
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Jensma 2006, p.129		\|Jensma 2006, p.129
	\|over <u>andere</u> zaken <u>dan</u> over land		\|''over <u>andere</u> zaken <u>dan</u> over land''
	\|		\|
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|De Heer 2008		\|De Heer 2008
	\|over <u>enige</u> zaken <u>zoals</u> over land		\|''over <u>enige</u> zaken <u>zoals</u> over land''
	\|		\|
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Raubenheimer 2011		\|Raubenheimer 2011
	\|over <u>any</u> matter <u>other than</u> land		\|''over <u>any</u> matter <u>other than</u> land''
	\|(als Ottema)		\|(als Ottema)
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Lien 2013		\|Lien 2013
	\|over <u>noen (andre)</u> saker <u>enn</u> over land		\|''over <u>noen (andre)</u> saker <u>enn</u> over land''
	\|(als Ottema)		\|(als Ottema)
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Menkens 2013, p.50		\|Menkens 2013, p.50
	\|über <u>einzelne</u> Dinge/Sachen <u>wie</u> über Land(besitz)		\|''über <u>einzelne</u> Dinge/Sachen <u>wie</u> über Land(besitz)''
	\|over <u>individuele</u> zaken <u>zoals</u> land(eigendom)		\|''over <u>individuele</u> zaken <u>zoals</u> land(eigendom)''
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Ott 2026: EN		\|Ott 2026: EN
	\|over <u>minor</u> cases <u>or</u> over a piece of land		\|''over <u>minor</u> cases <u>or</u> over a piece of land''
	\|		\|
	\|- style="vertical-align:top;"		\|- style="vertical-align:top;"
	\|Ott 2026: NL		\|Ott 2026: NL
	\|over <u>onbelangrijke</u> zaken<ref>Meer letterlijk: ''zaken van licht gewicht''.</ref> <u>of</u> over land		\|''over <u>onbelangrijke</u> zaken''<ref>Meer letterlijk: ''zaken van licht gewicht''.</ref> ''<u>of</u> over land''
	\|		\|
	\|}		\|}

Jan: add

2026-03-06T09:57:47Z

add

New page

Het woord ENZE komt éénmaal voor in de Oera Linda, als kennelijk bijvoeglijk naamwoord bij SÉKA:

[<nowiki/>[[029-030|029]]/26] SAHWERSA THÉR SWETHNATA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR ENZE SÉKA THA VR LÁND

== Transliteratie ==
Ottema (1872/1876) translitereerde de woorden als ''enga sêka'' en vertaalde ze als ''eenige zaak'' (blz. 42-43).

Overwijn (1951) maakte er ''engsa sêka'' van en vertaalde: ''een of andere zaak'' (blz. 30-31).

Jensma (2006): ''ENDZE SÊKA'' → ''andere zaken'' (blz. 128-129)

Menkens (2013): ''engse sêka'' → ''einzelne Dinge/Sachen'' (blz. 50).

Opvallend is de verschillende omzetting van de letter Z — als ''g'', ''gs'' en ''dz''; de verandering van vervolgletter -E in ''-a'' door Ottema en Overwijn; vertaling van SÉKA als enkelvoud ''zaak'' of meervoud ''zaken''; en vooral de uiteenlopende vertalingen van ENZE.

== Vertalingen ==
Ondertreept de vertalingen van ENZE en van THA, dat eveneens zeer verschillend werd opgevat.
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
! versie !! origineel !! evt. vertaling
|- style="vertical-align:top;"
|Ottema 1872, p.43
|over eenige zaak (anders) dan over land<ref>Onveranderd overgenomen in uitgave 1876.</ref>
|
|- style="vertical-align:top;"
|Sandbach 1876, p.43
|about any matter except land
|(als Ottema)
|- style="vertical-align:top;"
|Wirth 1933, p.36
|über andere Sachen als Land
|over andere zaken dan land
|- style="vertical-align:top;"
|Overwijn 1951, p.31
|over een of andere zaak zoals over land<ref>Gelijk aan versie 1941, bl.33 (uitgez. spelling ''zooals'').</ref>
|
|- style="vertical-align:top;"
|Pierce 1983, p.19
|over any (other) matter than over land
|(als Ottema)
|- style="vertical-align:top;"
|Jensma 2006, p.129
|over andere zaken dan over land
|
|- style="vertical-align:top;"
|De Heer 2008
|over enige zaken zoals over land
|
|- style="vertical-align:top;"
|Raubenheimer 2011
|over any matter other than land
|(als Ottema)
|- style="vertical-align:top;"
|Lien 2013
|over noen (andre) saker enn over land
|(als Ottema)
|- style="vertical-align:top;"
|Menkens 2013, p.50
|über einzelne Dinge/Sachen wie über Land(besitz)
|over individuele zaken zoals land(eigendom)
|- style="vertical-align:top;"
|Ott 2026: EN
|over minor cases or over a piece of land
|
|- style="vertical-align:top;"
|Ott 2026: NL
|over onbelangrijke zaken<ref>Meer letterlijk: ''zaken van licht gewicht''.</ref> of over land
|
|}

== Oudfries ‘enze’ en etymologie ‘ons’ (gewicht) ==
Richthofen Altfr. Wörterbuch (1840, blz. 708-710), op meer dan een hele bladzijde:<blockquote>'''enze, enze, einse''' (unze) [...] aus dem lat. unica erborgt, bezeichnet den zwölften theil eines pfundes; als gewicht kommt es aber in den fries. rq. nicht vor, sondern nur als eine vom gewicht hergenommene rechnungsmünze, die so wenig als das pfund ausgepregt wurde; fries. urkunden lehren die enze auch als ein lanmaass kennen, und da sie ihrer neben dem pfundmaasse gedenken, wird ein zwölftel pondismete diesen namen geführt haben: ‘sexta hael pondismeta landis twae aenze maer’ a. 1488 Schw. 744; [enz.]</blockquote>[https://etymologiebank.nl/trefwoord/ons1 Etymologiebank.nl] (onderstreping toegevoegd):<blockquote>Mnl. ''unce'' ‘gewicht, twaalfde deel van een pond’ [...] ''unce, once, onse'' ‘klein gewicht’ [...] Ontleend, wrsch. via Frans ''once'' ‘klein gewicht’ [...], eerder al ''unce'' ‘kleinigheid’ [...], aan Latijn ''uncia'' ‘twaalfde deel van een pond, een voet enz.’ [...] Ook ontleend, al dan niet via het Frans: mnd. ''unse'' (waaraan ontleend nzw. ''uns''); ohd. ''unza'' (nhd. ''Unze''); ofri. ''enze'' (maar nfri. ''ûns'' is ontleend aan het mnl./mnd.); oe. ''unce, ynce, unche'' (ne. ''ounce'' ‘1/12 van een pond’, ''inch'' ‘1/12 van een voet’).</blockquote>De oorspronkelijke betekenis lijkt (iets van) ''geringe mate of omvang'' te zijn geweest, waarmee de zin ook zinnig wordt in de samenhang: met geschillen tussen buren over kleine, onbelangrijke zaken of over land kan men zich beter niet bemoeien.

== THA → ''of'' ==
THA zal hier niet ''(anders) dan'', of ''zoals'' betekenen, maar of, evenals in de volgende zinnen, eveneens geschreven door Minno:

* [<nowiki/>[[029-030|030]]/10] ET WÍRING-GA THA TO AL-MAN-LAND — ''[op] Wieringga of op Almanland''
* [<nowiki/>[[029-030|030]]/30] THÀT-ET FOLK VS LÉT DVATH THA BISTÉLETH — ''dat’et volk ons leed aandoet of besteelt''

== Verwante ''Fryas'' woorden ==

* EN'G: een of ander
* EN'GE/ÉN'GE: enige, enkele → plausibele relatie tot voorgestelde betekenis van ENZE: (iets van) ''geringe mate of omvang''
* EN'GOSTA: enigste (mv)
* ÉN'GÁ: één-gade, eega

==Noten==
<references />
[[Category:Word Studies]]
[[Category:Studies NL]]