1877 Berk Pandschâb - Revision history

Jan: /* POSPASTO. [d.i. nagerecht — JO] */

2025-08-02T10:21:14Z

POSPASTO. [d.i. nagerecht — JO]

← Older revision		Revision as of 12:21, 2 August 2025
Line 1:		Line 1:
	==De Pandschâb-Kolonie Van Het Oera Linda-Bôk,==		==De Pandschâb-Kolonie Van Het Oera Linda-Bôk,==

	<u>Door J.F. Berk.</u>		<u>Door [[Johan F. Berk\|J.F. Berk]].</u><blockquote>In bunten Bildern wenig Klarheit, / Viel Irrthum und ein Fünkchen Wahrheit. — <u>Goethe</u> (''Faust'').</blockquote><u>Zwolle, H.C. Dröse.</u> 1877.
			----[3] Het Oera Linda-Boek! Wat al beweging heeft het veroorzaakt, en terecht. — Geschiedvorschers kunnen hun zoeken en strijden staken: Germanen en Kelten zijn takken van den Frieschen stam, die meer dan veertig eeuwen de stormen des tijds heeft getrotseerd; Friezen zijn ’t, vrij en vroed en vroom, die eeuwen lang aan het weefgetouw der tijden gezeten, en menig belangrijk stuk in de geschiedenis der menschheid geweven hebben! Mythologen, die ons gepersonifiëerde natuurkrachten als goden der oudheid willen opdringen — zij hebben ’t mis: Odinn, Neptunus en de Peruaansche zonnezoon (Inca) zijn op Frieschen bodem opgegroeid; Vesta en Minerva op den schoot van Friesche moeders gewiegd! Beoefenaars van vergelijkende taalstudie hebben gedwaald, toen zij meenden, op ’t spoor te zijn van de wetten, waarnaar de talen in den loop der tijden veranderen en ineensmelten; hun ontcijferen van eeuwenoude documenten, van runen-, en spijker-, en hieroglyfen-inschriften, van munten — ’t is kinderachtig gebeuzel!
	In bunten Bildern wenig Klarheit, / Viel Irrthum und ein Fünkchen Wahrheit. — <u>Goethe</u> ’’(Faust)’’.

	<u>Zwolle, H.C. Dröse.</u> 1877.

	[3] Het Oera Linda-Boek! Wat al beweging heeft het veroorzaakt, en terecht. — Geschiedvorschers kunnen hun zoeken en strijden staken: Germanen en Kelten zijn takken van den Frieschen stam, die meer dan veertig eeuwen de stormen des tijds heeft getrotseerd; Friezen zijn ’t, vrij en vroed en vroom, die eeuwen lang aan het weefgetouw der tijden gezeten, en menig belangrijk stuk in de geschiedenis der menschheid geweven hebben! Mythologen, die ons gepersonifiëerde natuurkrachten als goden der oudheid willen opdringen — zij hebben ’t mis: Odinn, Neptunus en de Peruaansche zonnezoon (Inca) zijn op Frieschen bodem opgegroeid; Vesta en Minerva op den schoot van Friesche moeders gewiegd! Beoefenaars van vergelijkende taalstudie hebben gedwaald, toen zij meenden, op ’t spoor te zijn van de wetten, waarnaar de talen in den loop der tijden veranderen en ineensmelten; hun ontcijferen van eeuwenoude documenten, van runen-, en spijker-, en hieroglyfen-inschriften, van munten — ’t is kinderachtig gebeuzel!

	Het Oera Linda-Boek verstoort de harmonie der wetenschappen.		Het Oera Linda-Boek verstoort de harmonie der wetenschappen.
Line 215:		Line 210:
	<blockquote>„Il s’est élevé sur la terre des imposteurs qui se sont dits confidens de Dieu, et qui, s’érigeant en docteurs des peuples, ont ouvert des voies de mensonge et d’iniquité; ils ont attaché des mérites à des pratiques indifférentes ou ridicules; ils ont érigé en vertu de prendre certaines postures, de prononcer certaines paroles, d’articuler de certains noms; ils ont transformé en délit, de manger de certaines viandes, de boire certaines liqueurs à tels jours plutôt qu’à tels autres.”</blockquote>		<blockquote>„Il s’est élevé sur la terre des imposteurs qui se sont dits confidens de Dieu, et qui, s’érigeant en docteurs des peuples, ont ouvert des voies de mensonge et d’iniquité; ils ont attaché des mérites à des pratiques indifférentes ou ridicules; ils ont érigé en vertu de prendre certaines postures, de prononcer certaines paroles, d’articuler de certains noms; ils ont transformé en délit, de manger de certaines viandes, de boire certaines liqueurs à tels jours plutôt qu’à tels autres.”</blockquote>
	— En de vorsten?... (p.51):		— En de vorsten?... (p.51):
	<blockquote>„Les chefs des nations ont continué de marcher dans les voies de mensonge et de tyrannie!”</blockquote>		<blockquote>„Les chefs des nations ont continué de marcher dans les voies de mensonge et de tyrannie!”</blockquote>— En de volken?... (p.51):<blockquote>„Les peuples ont continué de s’égarer dans les ténèbres des superstitions et de l’ignorance!”</blockquote>
	— En de volken?... (p.51):
	<blockquote>„Les peuples ont continué de s’égarer dans les ténèbres des superstitions et de l’ignorance!”</blockquote>

	[53] Verzet dus, predikte Volney, „contre l’oppression des deux castes dites sacerdotale et féodale!” (p.283) en een tachtig jaar later verheft het O.L.B. z’n, „Waak! waak!” om vorsten en volken te waarschuwen tegen de listen en streken eener vleiende en dreigende, ware godsvrucht en vrije geestontwikkeling vermoordende, steeds zich zelve bevoordeelende priesterschap. Moge die Waak-roep weerklank vinden tot aan ’t einde van wereld en tijd!		[53] Verzet dus, predikte Volney, „contre l’oppression des deux castes dites sacerdotale et féodale!” (p.283) en een tachtig jaar later verheft het O.L.B. z’n, „Waak! waak!” om vorsten en volken te waarschuwen tegen de listen en streken eener vleiende en dreigende, ware godsvrucht en vrije geestontwikkeling vermoordende, steeds zich zelve bevoordeelende priesterschap. Moge die Waak-roep weerklank vinden tot aan ’t einde van wereld en tijd!
Line 277:		Line 270:
	2°. De heer Cornelis over de Linden voldeed aan alle vereischten, om vervaardiger van genoemd H.S. te zijn.		2°. De heer Cornelis over de Linden voldeed aan alle vereischten, om vervaardiger van genoemd H.S. te zijn.

	=== POSPASTO. [d.i. ''nagerecht'' — JO] ~~===~~		=== POSPASTO.* ===
	[66]		[*d.i. ''nagerecht'' — JO] [66]
	<blockquote>''’t Is you that say it, not I. You do the deeds, / And your ungodly deeds find me the words.'' — Milton.</blockquote>		<blockquote>''’t Is you that say it, not I. You do the deeds, / And your ungodly deeds find me the words.'' — Milton.</blockquote>
	Met weerzin zet ’k me tot schrijven van de volgende regelen, doch ’t dubbelzinnige licht, waarin de heer D. Dekker m’n nasporingen en ’t resultaat van m’n onderzoek geplaatst heeft, noodzaakt me er toe. Bovendien eischt de beleefdheid als stadgenoot dat ik hem antwoord; ’k zal hierbij echter gedachtig zijn aan ’t spreekwoord: qual ballata, tal sonata.		Met weerzin zet ’k me tot schrijven van de volgende regelen, doch ’t dubbelzinnige licht, waarin de heer D. Dekker m’n nasporingen en ’t resultaat van m’n onderzoek geplaatst heeft, noodzaakt me er toe. Bovendien eischt de beleefdheid als stadgenoot dat ik hem antwoord; ’k zal hierbij echter gedachtig zijn aan ’t spreekwoord: qual ballata, tal sonata.

Jan at 10:15, 2 August 2025

2025-08-02T10:15:43Z

← Older revision		Revision as of 12:15, 2 August 2025
Line 225:		Line 225:
	Gedurende 1224 jaar hadden de Friezen bij de vijf wateren<ref>O.L.B., p.105. ''„Pangab, dat is in onze spraak vijf wateren, omdat'' vijf ''rivieren met haar naar de zee toestroomen.”'' / O.L.B., p.221. ''„Pangab, dat is vijf wateren,.... omdat'' vier ''andere rivieren door zijn mond in zee stroomen.”''</ref> gezeten, toen Alexander de Groote den Indus afzakte en in 327 v.Chr. hun kolonie aandeed. Zou hij ook hen onderwerpen? Ze duchtten het, scheepten zich in, en „vertrokken met al hun have.” Alexander sprak echter met Wichhirte, die wegens ziekte was achtergebleven, en nadat ze „brood en zout” met elkaar gedeeld hadden, liet de Fries door zijn zoon de vloot terughalen. Alexander, ditmaal getrouw aan zijn woord, huurde alle schepen. Weder was Wichhirte ziek geworden, zoodat zijn schout-bij-nacht Liudgert met ’s konings vlootvoogd Nearchus zee kozen in de richting van de Gangesmonden. De tocht liep zonder voordeel af wegens oneenigheid onder ’t scheepsvolk. Intusschen had Alexander door zijn achtergebleven soldaten onder toezicht en met hulp der Friesche scheepstimmerlieden schepen laten bouwen, om met zijn geheele leger de Ganges op te [54] varen. Door den onwil zijner soldaten, die bang waron voor de zee, en die de timmerschuren in brand staken, werd zijn plan verijdeld, en hij genoodzaakt terug te keeren. Weder moesten de Friezen dienst doen en Nearchus met zijn vloot naar den Euphraat brengen; als ze daar gekomen waren, mochten zij zich daar neerzetten (waarom ze dan ook vrouwen en kinderen meenamen), of terugkeeren, hun loon zou hun even goed uitbetaald worden. — Zoo staat dan Alexander met zijn leger in de kuststreek Pattalene, terwijl Nearchus met de vloot in de nabijheid ligt, beiden gereed te vertrekken.		Gedurende 1224 jaar hadden de Friezen bij de vijf wateren<ref>O.L.B., p.105. ''„Pangab, dat is in onze spraak vijf wateren, omdat'' vijf ''rivieren met haar naar de zee toestroomen.”'' / O.L.B., p.221. ''„Pangab, dat is vijf wateren,.... omdat'' vier ''andere rivieren door zijn mond in zee stroomen.”''</ref> gezeten, toen Alexander de Groote den Indus afzakte en in 327 v.Chr. hun kolonie aandeed. Zou hij ook hen onderwerpen? Ze duchtten het, scheepten zich in, en „vertrokken met al hun have.” Alexander sprak echter met Wichhirte, die wegens ziekte was achtergebleven, en nadat ze „brood en zout” met elkaar gedeeld hadden, liet de Fries door zijn zoon de vloot terughalen. Alexander, ditmaal getrouw aan zijn woord, huurde alle schepen. Weder was Wichhirte ziek geworden, zoodat zijn schout-bij-nacht Liudgert met ’s konings vlootvoogd Nearchus zee kozen in de richting van de Gangesmonden. De tocht liep zonder voordeel af wegens oneenigheid onder ’t scheepsvolk. Intusschen had Alexander door zijn achtergebleven soldaten onder toezicht en met hulp der Friesche scheepstimmerlieden schepen laten bouwen, om met zijn geheele leger de Ganges op te [54] varen. Door den onwil zijner soldaten, die bang waron voor de zee, en die de timmerschuren in brand staken, werd zijn plan verijdeld, en hij genoodzaakt terug te keeren. Weder moesten de Friezen dienst doen en Nearchus met zijn vloot naar den Euphraat brengen; als ze daar gekomen waren, mochten zij zich daar neerzetten (waarom ze dan ook vrouwen en kinderen meenamen), of terugkeeren, hun loon zou hun even goed uitbetaald worden. — Zoo staat dan Alexander met zijn leger in de kuststreek Pattalene, terwijl Nearchus met de vloot in de nabijheid ligt, beiden gereed te vertrekken.

	Waar lag Pattalene? De Indus stroomt met zeven monden in zee; de namen waren en zijn (van ’t W. naar ’t O.): Sagapa (Pitty), Sinthos Stoma (Darraway), Chrysoun Stoma (Ritshel), Chariphus (Fetty), Sapara, Sabala, Lonibare. Het groote hierdoor gevormde eiland heette Pattalene of Delta, waar de stad Pattala lag. Dr. Ottema zegt:<ref>~~62??~~</ref>		Waar lag Pattalene? De Indus stroomt met zeven monden in zee; de namen waren en zijn (van ’t W. naar ’t O.): Sagapa (Pitty), Sinthos Stoma (Darraway), Chrysoun Stoma (Ritshel), Chariphus (Fetty), Sapara, Sabala, Lonibare. Het groote hierdoor gevormde eiland heette Pattalene of Delta, waar de stad Pattala lag. Dr. Ottema zegt:<ref>Gesch. Aant., p.23.</ref>
	<blockquote>„Vervolgens noemt hij (Nearchus in zijn reisverhaal bij Arrianus) ook hunne stad Pattala, doch daarin vergist hij zich (Nearchus zelve, die als vlootvoogd de tocht meemaakt!), want Arrianus noemt Minnagara als de stad van Pattalene.”</blockquote>		<blockquote>„Vervolgens noemt hij (Nearchus in zijn reisverhaal bij Arrianus) ook hunne stad Pattala, doch daarin vergist hij zich (Nearchus zelve, die als vlootvoogd de tocht meemaakt!), want Arrianus noemt Minnagara als de stad van Pattalene.”</blockquote>
	Dat die vergissing zoo groot is, geloof ’k niet. In Pattalene toch lag de stad Pattala, ’t tegenwoordige Thattha (14 uur Z.Z.W. van Hyderabad), terwijl Minnagara (ten O. van den Indus) de hoofdstad was van ’t kustlandschap Syrastrene (tegenwoordig de geheele kust van Guzerate), aan de oostgrens van Pattalene sluitend. Ook wordt Minnagara als hoofdstad gehouden van Indo-Scythia (ten W. van den Indus), een algemeenen naam voor vele volken en streken (Amatae, Musicani [55] Regio, Bolingae, Dimuri, Megari, Ordabae, Mesae, Uri, Sileni, daarna een woestijn, verder de Abaortae, Suertae, weer een woestijn, eindelijk de Sarkophages en Umbrittae). Hierdoor is verklaard hoe Dr. Ottema twee maal Minnagara (één aan den westoever van den Indus en één ten O. van de rivier) heeft gevonden.<ref>~~Gesch~~. ~~Aant~~., p.23.</ref> Dat echter Minnagara zuiver Friesch en van den naam der eeremoeder Minna afgeleid zou wezen, — dat verder die naam gevormd zou zijn even als Walhallagara enz. betwijfel ’k. In Azië toch bestonden gelijktijdig met Minnagara ook:		Dat die vergissing zoo groot is, geloof ’k niet. In Pattalene toch lag de stad Pattala, ’t tegenwoordige Thattha (14 uur Z.Z.W. van Hyderabad), terwijl Minnagara (ten O. van den Indus) de hoofdstad was van ’t kustlandschap Syrastrene (tegenwoordig de geheele kust van Guzerate), aan de oostgrens van Pattalene sluitend. Ook wordt Minnagara als hoofdstad gehouden van Indo-Scythia (ten W. van den Indus), een algemeenen naam voor vele volken en streken (Amatae, Musicani [55] Regio, Bolingae, Dimuri, Megari, Ordabae, Mesae, Uri, Sileni, daarna een woestijn, verder de Abaortae, Suertae, weer een woestijn, eindelijk de Sarkophages en Umbrittae). Hierdoor is verklaard hoe Dr. Ottema twee maal Minnagara (één aan den westoever van den Indus en één ten O. van de rivier) heeft gevonden.<ref>Inleiding tot de 2de Uitg. van ’t O.L.B., p.XXVI.</ref> Dat echter Minnagara zuiver Friesch en van den naam der eeremoeder Minna afgeleid zou wezen, — dat verder die naam gevormd zou zijn even als Walhallagara enz. betwijfel ’k. In Azië toch bestonden gelijktijdig met Minnagara ook:
	*Singara (Sinjar) aan den berg Singara in Mesopotamië;		*Singara (Sinjar) aan den berg Singara in Mesopotamië;
	*Margara, in ’t landschap der Daetichae, dicht bij de Ganges;		*Margara, in ’t landschap der Daetichae, dicht bij de Ganges;
Line 247:		Line 247:
	De gebeurtenis, waarop Liudgert hier in zijn dagboek ’t oog heeft (O.L.B. p.169), vinden we in Adela’s boek (O.L.B. p.105) beschreven en in de Inleiding door Dr. Ottema toegelicht (p.XXVI). Cecrops n.l. had Thyrhis (Tyrus) genomen en de daar wonende Friezen trokken heen		De gebeurtenis, waarop Liudgert hier in zijn dagboek ’t oog heeft (O.L.B. p.169), vinden we in Adela’s boek (O.L.B. p.105) beschreven en in de Inleiding door Dr. Ottema toegelicht (p.XXVI). Cecrops n.l. had Thyrhis (Tyrus) genomen en de daar wonende Friezen trokken heen
	<blockquote>„door de straat, die in deze tijden op de Roode zee uitliep. De koning van Tyrus later ziende, dat zijn allerbeste zeelieden vertrokken waren, zond al zijne schepen met zijne wilde soldaten om hen dood of levend te vatten. Maar als zij bij de straat kwamen, beefden beide aarde en zee. Daarop hief Irtha haar lijf daar zoo omhoog, dat al het water de straat uitliep, en dat alle wadden en schorren als een burgtwal voor hen oprezen.” (O.L.B. p.105).</blockquote>		<blockquote>„door de straat, die in deze tijden op de Roode zee uitliep. De koning van Tyrus later ziende, dat zijn allerbeste zeelieden vertrokken waren, zond al zijne schepen met zijne wilde soldaten om hen dood of levend te vatten. Maar als zij bij de straat kwamen, beefden beide aarde en zee. Daarop hief Irtha haar lijf daar zoo omhoog, dat al het water de straat uitliep, en dat alle wadden en schorren als een burgtwal voor hen oprezen.” (O.L.B. p.105).</blockquote>
	Uit de vergelijking van deze twee verhalen, de tocht van Geert naar Indië, en de tocht van Alexander (met Nearchus en Liudgert) uit Indie, blijkt duidelijk dat de schrijver van ’t O.L.B. niet alleen „met chronologie schrikkelijk in de war is”,<~~ref~~>~~Inleiding tot~~ de ~~2de Uitg~~. ~~van ’t O~~.L.B.~~, p~~.~~XXVI~~.</~~ref~~> maar zich ook in plaatsbepaling „schrikkelijk” vergist. Hij verwart den woesten, onherbergzamen, vlakken kustzoom van Gedrosië met de uitgestrekte vlakte van Lybië. Misschien [57] is de fout te herleiden tot eene chronologische en heeft de schr. Alexanders bezoek aan het orakel van Ammon op de oasis Siwah (331 v.Chr.) een vijftal jaren te laat gesteld. Hoe ’t zij, het aangehaalde is en blijft een Bok in ’t Oera Linda Bôk.<ref>Vergelijk: Dev. Cour. en O.L.B. door Dr. Ottema, p.27; „het O.L.B. spreekt zich nergens en nimmer tegen, is nooit met zich zelven in strijd, is in den volsten zin des woords altijd consequent.” Zie boven aant. 61. Heeft Dr. Ottema soms daarom het Handschrift, Oera Linda ''Bok'' genoemd?</ref>		Uit de vergelijking van deze twee verhalen, de tocht van Geert naar Indië, en de tocht van Alexander (met Nearchus en Liudgert) uit Indie, blijkt duidelijk dat de schrijver van ’t O.L.B. niet alleen „met chronologie schrikkelijk in de war is”, <small>[aant. JO: in de tekst stond hier een tweede noot 63 die echter niet in de lijst aantekeningen voorkwam; een verwijzing naar G. Jansen ''[[1877 De schrijver is niet\|De schrijver is niet]]...'' (bl.11) zal hier bedoeld zijn.]</small> maar zich ook in plaatsbepaling „schrikkelijk” vergist. Hij verwart den woesten, onherbergzamen, vlakken kustzoom van Gedrosië met de uitgestrekte vlakte van Lybië. Misschien [57] is de fout te herleiden tot eene chronologische en heeft de schr. Alexanders bezoek aan het orakel van Ammon op de oasis Siwah (331 v.Chr.) een vijftal jaren te laat gesteld. Hoe ’t zij, het aangehaalde is en blijft een Bok in ’t Oera Linda Bôk.<ref>Vergelijk: Dev. Cour. en O.L.B. door Dr. Ottema, p.27; „het O.L.B. spreekt zich nergens en nimmer tegen, is nooit met zich zelven in strijd, is in den volsten zin des woords altijd consequent.” Zie boven aant. 61. Heeft Dr. Ottema soms daarom het Handschrift, Oera Linda ''Bok'' genoemd?</ref>

	Als bizonderheden betreffende den tocht van Pattala tot den Euphraat wordt in ’t O.L.B. gemeld:		Als bizonderheden betreffende den tocht van Pattala tot den Euphraat wordt in ’t O.L.B. gemeld:

Jan: add versie 1

2025-08-02T09:56:29Z

add versie 1

Show changes