Oera Linda Wiki - User contributions [en]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-24T17:59:35Z

Jan: Herold was een invloedrijke fantast

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht<ref>“Nobilissimo amplissimo consultissimo JD Francisco a Jongama, senatori provincialis curiae dignissimo observantiae & amicitiae testimonium — Autor dd [dat, dicat]”</ref> door auteur aan Frans van Jongema<ref>'''Frans van Jongema''', ''z.v. Agge Doekes van Walta alias Laes van Jongema'', begon 1602 aan studie rechten te Franeker, was vanaf 1614 raadsheer in het Hof van Friesland, trouwde 1621 en overleed 1640. Zijn rouwbord hangt in de kerk van Wommels. ([https://www.crugten.nl/Bestanden/Walta%20-%20Stb.pdf bron1]/[https://www.mpaginae.nl/Schwartzenberg/TetvGrovestins.htm bron2]/[https://wommels-hidaard.protestantsekerk.net/historie_wommels__hidaard___/ bron3])</ref> (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges''<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref> in 1617 in druk uitgebracht door '''Siebrand Tjeerds Siccama''' (c.1570-1622), z.v. Tjeerd Klases Siccama en Aukje Gerlofs. [nadere gegevens volgen, m.n. over '''Johannes Basilius Herold''' (1514-1567). ''“Vlak nadat Herold de tekst in 1557 in zijn boek opnam, is het originele middeleeuwse manuscript volledig verloren gegaan.” ...'']

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” <sup>(13)</sup> Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

<sup>(13)</sup> NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote><small>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« <sup>(13)</sup> Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</small></blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester <u>Joannes Fungerus</u>, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde <u>Uilkje Reins</u>, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. <u>Renatus</u> of <u>Rein</u>, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. <u>Tjeerd</u>, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Amst. 1600. 4<sup>o</sup>. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4<sup>o</sup>.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4<sup>o</sup>. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór <u>Herbajus</u>, ''Res quotidianae'', <u>Lycklama</u> ''Membranae'' en <u>Furmerii</u> ''Annales''. Hij betreurde den dood van <u>Raph. Clingbyl</u>, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van <u>Lycklama</u> gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie <u>Struvius</u>, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; <u>De Wal</u>, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; <u>Wiarda</u>, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3<sup>e</sup> Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; <u>Sweertii</u>, ''Ath. Bat.'', p. 673; <u>Val. Andreas</u>, ''Bibl. Belg.'', p 609; <u>Foppens</u>, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; <u>Paquot</u>, ''Mém.'', T. I. p. 88. <u>Th. Eberti</u>, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' n<sup>o</sup>. XCVI. p. 103, 104; <u>Tob. Magyri</u>, ''Eponym''; <u>Saxe</u>, ''Onom.'', T. III. p. 45; <u>Vriemoet</u>, ''Elog.'', p. 100; <u>Engelsma</u>, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; <u>Hugo</u>, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; <u>Hoeffner</u>, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; <u>Schwartzenberg</u>, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; <u>Halbertsma</u>, ''Hulde aan'' <u>G. Japiks</u>, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris <u>Tjeerd S.</u> Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector <u>Johannes Fungeri</u>, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend <u>Godefridus Sopingius</u>, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan <u>Wilkien Reins</u>, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: <u>Rein S.</u>, die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en <u>Tjeerd</u>, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. <u>Abel Siccama</u>, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: <u>G. de Wal</u>, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; <u>W.B.S. Boeles</u>, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; <u>W. Eekhoff</u>, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; <u>J.H. Halbertsma</u>, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; <u>von Richthofen</u>, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-24T17:46:19Z

Jan: naam en ouders S.S.

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht<ref>“Nobilissimo amplissimo consultissimo JD Francisco a Jongama, senatori provincialis curiae dignissimo observantiae & amicitiae testimonium — Autor dd [dat, dicat]”</ref> door auteur aan Frans van Jongema<ref>'''Frans van Jongema''', ''z.v. Agge Doekes van Walta alias Laes van Jongema'', begon 1602 aan studie rechten te Franeker, was vanaf 1614 raadsheer in het Hof van Friesland, trouwde 1621 en overleed 1640. Zijn rouwbord hangt in de kerk van Wommels. ([https://www.crugten.nl/Bestanden/Walta%20-%20Stb.pdf bron1]/[https://www.mpaginae.nl/Schwartzenberg/TetvGrovestins.htm bron2]/[https://wommels-hidaard.protestantsekerk.net/historie_wommels__hidaard___/ bron3])</ref> (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617)<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref> geschreven door '''Siebrand Tjeerds Siccama''' (c.1570-1622), z.v. Tjeerd Klases Siccama en Aukje Gerlofs.

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” <sup>(13)</sup> Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

<sup>(13)</sup> NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote><small>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« <sup>(13)</sup> Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</small></blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester <u>Joannes Fungerus</u>, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde <u>Uilkje Reins</u>, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. <u>Renatus</u> of <u>Rein</u>, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. <u>Tjeerd</u>, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Amst. 1600. 4<sup>o</sup>. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4<sup>o</sup>.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4<sup>o</sup>. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór <u>Herbajus</u>, ''Res quotidianae'', <u>Lycklama</u> ''Membranae'' en <u>Furmerii</u> ''Annales''. Hij betreurde den dood van <u>Raph. Clingbyl</u>, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van <u>Lycklama</u> gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie <u>Struvius</u>, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; <u>De Wal</u>, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; <u>Wiarda</u>, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3<sup>e</sup> Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; <u>Sweertii</u>, ''Ath. Bat.'', p. 673; <u>Val. Andreas</u>, ''Bibl. Belg.'', p 609; <u>Foppens</u>, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; <u>Paquot</u>, ''Mém.'', T. I. p. 88. <u>Th. Eberti</u>, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' n<sup>o</sup>. XCVI. p. 103, 104; <u>Tob. Magyri</u>, ''Eponym''; <u>Saxe</u>, ''Onom.'', T. III. p. 45; <u>Vriemoet</u>, ''Elog.'', p. 100; <u>Engelsma</u>, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; <u>Hugo</u>, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; <u>Hoeffner</u>, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; <u>Schwartzenberg</u>, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; <u>Halbertsma</u>, ''Hulde aan'' <u>G. Japiks</u>, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris <u>Tjeerd S.</u> Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector <u>Johannes Fungeri</u>, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend <u>Godefridus Sopingius</u>, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan <u>Wilkien Reins</u>, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: <u>Rein S.</u>, die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en <u>Tjeerd</u>, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. <u>Abel Siccama</u>, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: <u>G. de Wal</u>, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; <u>W.B.S. Boeles</u>, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; <u>W. Eekhoff</u>, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; <u>J.H. Halbertsma</u>, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; <u>von Richthofen</u>, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-24T15:45:20Z

Jan:

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht<ref>“Nobilissimo amplissimo consultissimo JD Francisco a Jongama, senatori provincialis curiae dignissimo observantiae & amicitiae testimonium — Autor dd [dat, dicat]”</ref> door auteur aan Frans van Jongema<ref>'''Frans van Jongema''', ''z.v. Agge Doekes van Walta alias Laes van Jongema'', begon 1602 aan studie rechten te Franeker, was vanaf 1614 raadsheer in het Hof van Friesland, trouwde 1621 en overleed 1640. Zijn rouwbord hangt in de kerk van Wommels. ([https://www.crugten.nl/Bestanden/Walta%20-%20Stb.pdf bron1]/[https://www.mpaginae.nl/Schwartzenberg/TetvGrovestins.htm bron2]/[https://wommels-hidaard.protestantsekerk.net/historie_wommels__hidaard___/ bron3])</ref> (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door '''Sybren Siccama'''.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” <sup>(13)</sup> Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

<sup>(13)</sup> NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote><small>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« <sup>(13)</sup> Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</small></blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester <u>Joannes Fungerus</u>, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde <u>Uilkje Reins</u>, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. <u>Renatus</u> of <u>Rein</u>, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. <u>Tjeerd</u>, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Amst. 1600. 4<sup>o</sup>. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4<sup>o</sup>.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4<sup>o</sup>. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór <u>Herbajus</u>, ''Res quotidianae'', <u>Lycklama</u> ''Membranae'' en <u>Furmerii</u> ''Annales''. Hij betreurde den dood van <u>Raph. Clingbyl</u>, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van <u>Lycklama</u> gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie <u>Struvius</u>, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; <u>De Wal</u>, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; <u>Wiarda</u>, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3<sup>e</sup> Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; <u>Sweertii</u>, ''Ath. Bat.'', p. 673; <u>Val. Andreas</u>, ''Bibl. Belg.'', p 609; <u>Foppens</u>, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; <u>Paquot</u>, ''Mém.'', T. I. p. 88. <u>Th. Eberti</u>, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' n<sup>o</sup>. XCVI. p. 103, 104; <u>Tob. Magyri</u>, ''Eponym''; <u>Saxe</u>, ''Onom.'', T. III. p. 45; <u>Vriemoet</u>, ''Elog.'', p. 100; <u>Engelsma</u>, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; <u>Hugo</u>, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; <u>Hoeffner</u>, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; <u>Schwartzenberg</u>, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; <u>Halbertsma</u>, ''Hulde aan'' <u>G. Japiks</u>, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris <u>Tjeerd S.</u> Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector <u>Johannes Fungeri</u>, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend <u>Godefridus Sopingius</u>, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan <u>Wilkien Reins</u>, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: <u>Rein S.</u>, die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en <u>Tjeerd</u>, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. <u>Abel Siccama</u>, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: <u>G. de Wal</u>, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; <u>W.B.S. Boeles</u>, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; <u>W. Eekhoff</u>, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; <u>J.H. Halbertsma</u>, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; <u>von Richthofen</u>, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-22T13:17:41Z

Jan: Latijnse opdracht Frans van Jongema

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht<ref>“Nobilissimo amplissimo consultissimo JD Francisco a Jongama, senatori provincialis curiae dignissimo observantiae & amicitiae testimonium — Autor dd [dat, dicat]”</ref> door auteur aan Frans van Jongema<ref>'''Frans van Jongema''', ''z.v. Agge Doekes van Walta alias Laes van Jongema'', begon 1602 aan studie rechten te Franeker, was vanaf 1614 raadsheer in het Hof van Friesland, trouwde 1621 en overleed 1640. Zijn rouwbord hangt in de kerk van Wommels. ([https://www.crugten.nl/Bestanden/Walta%20-%20Stb.pdf bron1]/[https://www.mpaginae.nl/Schwartzenberg/TetvGrovestins.htm bron2]/[https://wommels-hidaard.protestantsekerk.net/historie_wommels__hidaard___/ bron3])</ref> (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door '''Sibrandus/ Sybren Siccama'''.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” <sup>(13)</sup> Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

<sup>(13)</sup> NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote><small>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« <sup>(13)</sup> Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</small></blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester <u>Joannes Fungerus</u>, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde <u>Uilkje Reins</u>, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. <u>Renatus</u> of <u>Rein</u>, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. <u>Tjeerd</u>, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Amst. 1600. 4<sup>o</sup>. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4<sup>o</sup>.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4<sup>o</sup>. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór <u>Herbajus</u>, ''Res quotidianae'', <u>Lycklama</u> ''Membranae'' en <u>Furmerii</u> ''Annales''. Hij betreurde den dood van <u>Raph. Clingbyl</u>, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van <u>Lycklama</u> gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie <u>Struvius</u>, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; <u>De Wal</u>, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; <u>Wiarda</u>, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3<sup>e</sup> Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; <u>Sweertii</u>, ''Ath. Bat.'', p. 673; <u>Val. Andreas</u>, ''Bibl. Belg.'', p 609; <u>Foppens</u>, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; <u>Paquot</u>, ''Mém.'', T. I. p. 88. <u>Th. Eberti</u>, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' n<sup>o</sup>. XCVI. p. 103, 104; <u>Tob. Magyri</u>, ''Eponym''; <u>Saxe</u>, ''Onom.'', T. III. p. 45; <u>Vriemoet</u>, ''Elog.'', p. 100; <u>Engelsma</u>, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; <u>Hugo</u>, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; <u>Hoeffner</u>, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; <u>Schwartzenberg</u>, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; <u>Halbertsma</u>, ''Hulde aan'' <u>G. Japiks</u>, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris <u>Tjeerd S.</u> Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector <u>Johannes Fungeri</u>, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend <u>Godefridus Sopingius</u>, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan <u>Wilkien Reins</u>, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: <u>Rein S.</u>, die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en <u>Tjeerd</u>, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. <u>Abel Siccama</u>, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: <u>G. de Wal</u>, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; <u>W.B.S. Boeles</u>, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; <u>W. Eekhoff</u>, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; <u>J.H. Halbertsma</u>, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; <u>von Richthofen</u>, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-22T10:11:59Z

Jan:

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht door auteur (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door '''Sibrandus/ Sybren Siccama'''.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” <sup>(13)</sup> Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

<sup>(13)</sup> NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote><small>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« <sup>(13)</sup> Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</small></blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester <u>Joannes Fungerus</u>, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde <u>Uilkje Reins</u>, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. <u>Renatus</u> of <u>Rein</u>, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. <u>Tjeerd</u>, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Amst. 1600. 4<sup>o</sup>. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4<sup>o</sup>.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4<sup>o</sup>. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór <u>Herbajus</u>, ''Res quotidianae'', <u>Lycklama</u> ''Membranae'' en <u>Furmerii</u> ''Annales''. Hij betreurde den dood van <u>Raph. Clingbyl</u>, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van <u>Lycklama</u> gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie <u>Struvius</u>, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; <u>De Wal</u>, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; <u>Wiarda</u>, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3<sup>e</sup> Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; <u>Sweertii</u>, ''Ath. Bat.'', p. 673; <u>Val. Andreas</u>, ''Bibl. Belg.'', p 609; <u>Foppens</u>, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; <u>Paquot</u>, ''Mém.'', T. I. p. 88. <u>Th. Eberti</u>, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' n<sup>o</sup>. XCVI. p. 103, 104; <u>Tob. Magyri</u>, ''Eponym''; <u>Saxe</u>, ''Onom.'', T. III. p. 45; <u>Vriemoet</u>, ''Elog.'', p. 100; <u>Engelsma</u>, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; <u>Hugo</u>, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; <u>Hoeffner</u>, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; <u>Schwartzenberg</u>, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; <u>Halbertsma</u>, ''Hulde aan'' <u>G. Japiks</u>, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris <u>Tjeerd S.</u> Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector <u>Johannes Fungeri</u>, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend <u>Godefridus Sopingius</u>, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan <u>Wilkien Reins</u>, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: <u>Rein S.</u>, die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en <u>Tjeerd</u>, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. <u>Abel Siccama</u>, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: <u>G. de Wal</u>, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; <u>W.B.S. Boeles</u>, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; <u>W. Eekhoff</u>, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; <u>J.H. Halbertsma</u>, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; <u>von Richthofen</u>, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-22T10:11:15Z

Jan: aanvulling Siccama en afb.

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht door auteur (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door '''Sibrandus/ Sybren Siccama'''.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” <sup>(13)</sup> Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

<sup>(13)</sup> NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote><small>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« <sup>(13)</sup> Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</small></blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.

[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester <u>Joannes Fungerus</u>, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde <u>Uilkje Reins</u>, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. <u>Renatus</u> of <u>Rein</u>, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. <u>Tjeerd</u>, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4<sup>o</sup>. Amst. 1600. 4<sup>o</sup>. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4<sup>o</sup>.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4<sup>o</sup>. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór <u>Herbajus</u>, ''Res quotidianae'', <u>Lycklama</u> ''Membranae'' en <u>Furmerii</u> ''Annales''. Hij betreurde den dood van <u>Raph. Clingbyl</u>, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van <u>Lycklama</u> gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie <u>Struvius</u>, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; <u>De Wal</u>, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; <u>Wiarda</u>, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3<sup>e</sup> Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; <u>Sweertii</u>, ''Ath. Bat.'', p. 673; <u>Val. Andreas</u>, ''Bibl. Belg.'', p 609; <u>Foppens</u>, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; <u>Paquot</u>, ''Mém.'', T. I. p. 88. <u>Th. Eberti</u>, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' n<sup>o</sup>. XCVI. p. 103, 104; <u>Tob. Magyri</u>, ''Eponym''; <u>Saxe</u>, ''Onom.'', T. III. p. 45; <u>Vriemoet</u>, ''Elog.'', p. 100; <u>Engelsma</u>, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; <u>Hugo</u>, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; <u>Hoeffner</u>, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; <u>Schwartzenberg</u>, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; <u>Halbertsma</u>, ''Hulde aan'' <u>G. Japiks</u>, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris <u>Tjeerd S.</u> Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector <u>Johannes Fungeri</u>, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend <u>Godefridus Sopingius</u>, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan <u>Wilkien Reins</u>, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: <u>Rein S.</u>, die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en <u>Tjeerd</u>, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. <u>Abel Siccama</u>, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: <u>G. de Wal</u>, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; <u>W.B.S. Boeles</u>, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; <u>W. Eekhoff</u>, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; <u>J.H. Halbertsma</u>, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; <u>von Richthofen</u>, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

File:Siccama1.jpg

2026-09-22T10:07:02Z

Jan:

Lex Frisionum: voorblad met opdracht door auteur; uit verzameling van der Meij, nu Stichting Oera Linda

Chronologie

2026-09-22T08:45:26Z

Jan: lijst te lang en divers - misschien later

Wat is chronologie?
# de wetenschap die zich bezig houdt met het rangschikken in de tijd van historische gebeurtenissen
# opsomming van gebeurtenissen op tijdsvolgorde <small>[[https://nl.wiktionary.org/wiki/chronologie WikiWoordenboek]]</small>

==Studies online==
=== a. ViaVetoTV, Raphael Haumann (selectie) ===
#''Zeitbombe Pompeji — Ein Einstieg in die Chronologiekritik'', [https://youtu.be/dKM-sF6hSpM 16:07], 12-7-2019<ref>Aanvulling: ''Pompejis Kunst: Ein grotesker Geschichtsscherz'' [https://youtu.be/-R4eJ5xMulA 12:57], aug. 2024.</ref>
#''Datierung der “ältesten” Bibelmanuskripte'',<ref>Athanasius’ Paasbrief 39; Codices Sinaiticus en Vaticanus.</ref> [https://youtu.be/fViW1CKNjwM 24:45], 21-9-2022
#''Der letzte große Ruck im 14. Jahrhundert'', (Patreon:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/der-letzte-ruck-112990833 24:19], 29-9-2024
#''Das Zwillingsparadoxon der Geschichtenschreibung'', (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/das-der-114226976 18:26], 18-10-2024
#''Das Nahost-Syndrom'', (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/das-nahost-119278752 27:05], 4-1-2025
#''Die Ära Poggio'' [[https://nl.wikipedia.org/wiki/Poggio_Bracciolini Bracciolini]], (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/die-ara-poggio-122607835 25:27], 19-2-2025
#''Wurde “griechisch” im 18. Jahrhundert erfunden?'' [[https://de.wikipedia.org/wiki/Philipp_von_Stosch Philipp von Stosch]], (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/wurde-griechisch-133901376 28:58], 11-7-2025
#''Die kirchliche Weihnachtsgeschichte und der Chronograph von 354'', (P:) [https://www.patreon.com/posts/145349070 35:06], 8-12-2025
#''Die olympischen Spiele von Scaliger und Lloyd'', (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/die-olympischen-162477184 36:14], 30-6-2026
#[evt. meer toe te voegen]
Belangrijkste conclusies hieruit o.a. (zelfde nummering):

# Pompeï werd (voor het laatst?) bedolven 1631, niet in het fictieve jaar 79.<ref>Nog opzoeken wanneer briefwisseling Plinius jr (o.a. met Tacitus en over Plinius sr) voor het eerst is uitgegeven — Ludovicus Carbo, Venetië 1471?</ref>
# ...

=== b. Overig [voorlopige categorie] ===
* ''Catastrophe and Chronology in the first Millennium AD'', '''Gunnar Heinsohn'''’s contribution to 2016 Toronto conference “Celestial Crisis and the Human Record” (edited/ enhanced Nov. 2024 by Paul Stobbs) [https://youtu.be/xHcvznRMNVk 1:11:56].
* '''Gerd Reuther''' geïnterviewd te Magdeburg door Flavio von Witzleben over zijn boek ''Tatort Vergangenheit'', 27-6-2026: [https://youtu.be/GpJMivKkXsg 1:04:43].
* ''Shadow Rome IV: The Book Hunters'' by Mortarboard/ '''Aewar''', 12-2-2023: [https://youtu.be/OxzDO5q0Ao4 36:19].
* ...

==Gedrukte studies t.b.v. nieuw OL-onderzoek==
Selectie relevante werken <small>(met uitzondering van de met * gemarkeerde titel aanwezig in bibliotheek van Stichting OL)</small>
*1940 ''[[1940 Karel de Frank|Karel de Frank ~ de Groote?]] — De Franken en de kerstening'', [[Frans J. Los]], uitg. Volk en Bodem
*1967 ''[[1967 Russchen — Dark-Age Frisia|New Light On Dark-Age Frisia]]'', A. Russchen, uitg. Laverman
*1972 [[1972 Geschichtsquelle|''Die Ura Linda Handschriften als Geschichtsquelle'']], Frans J. Los, uitg. W.J. Pieters
*1973 ''[[1973 Geschiedbron|Het Oera Linda boek een geschiedbron?]] — Een verweerschrift'', Frans J. Los, uitg. Vidar
*1974/1987 ''[[1974-1987 Los - Echtheid der Oera Linda|De echtheid der Oera Linda-berichten]]'', (postuum) Frans. J. Los, ''TeKoS'' 9:49 (december)*
*1990 ''Aspects of Old Frisian philology'', eds. Rolf Bremmer e.a., uitg. Rodopi; hierin m.n.:
:''On the course of Franciscus Junius’ Germanic studies, with special reference to Frisian'', Ph.H. Breuker (bl.42-68)
:''»Cil estoient Frison« — The image of the Frisians in the crusade stories'', Geert H.M. Claassens (bl.69-84)
*2003-2006 ''History: Fiction or Science? — Cronology 1'', Anatoly T. Fomenko, Delamere Publ.
*2004 ''Oorlog om Holland 1000-1375'', Ronald de Graaf, uitg. Verloren
*2012 (3e uitgave) ''Waar eens Troje lag — Het geheim van Ilias en Odyssee onthuld'', Iman Jacob Wilkens, uitg. Chaironeia
*2012 ''Friese graafschappen tussen Zwin en Weser — Een overzicht van de grafelijkheid in middeleeuws Frisia (ca. 700-1200)'', Dirk Jan Henstra, uitg. Van Gorcum
*2014 ''Karel de Grote — Mythe en werkelijkheid'', Henk Feikema, uitg. Aspect
*2015 ''Aan de rand van de wereld — Hoe de Noordzee ons vormde'', Michael Pye, uitg. Bezige Bij (vertaling orig. 2014)
*2018 ''De dageraad van Holland — De geschiedenis van het graafschap 1100-1300'', Henk ’t Jong, uitg. Omniboek
*2019 ''Archeologie ondergraaft geschiedenis'', Henk Feikema, uitg. Aspect
*2023 ''Anno Domini: a short history of the first millennium AD'', Laurent Guyenot, (uitg. in eigen beheer)
*2024 ''Re-dating Ancient Greece — 500 BC = 1300 AD?'', Sylvain Tristan, (uitg. in eigen beheer) [[https://youtu.be/rikx_mpcphg videopresentatie]]
*2025 ''Tatort Vergangenheit — Wie eine Fake Past unsere Zukunft diktiert'', Gerd Reuther, Engelsdorfer Verlag
*[meer toe te voegen]

==Onderzoeksvragen en stellingen==

=== Stellingen ===
*[denkrichting:]
*Brieven [[NL00a.01 Hidde|A (Hidde)]] en [[NL00b.01 Liko|B (Liko)]] — althans de datering en dus ook handschrift, maar wellicht niet overige inhoud — zijn mogelijk gemanipuleerd en toegevoegd in of na 15e eeuw. De overige teksten hoeven niet veel ouder te zijn, inhoud kan dat wel zijn.<ref>[[NL141.26 Aanbeveling|T3 (aanbeveling Tonia)]] is ook niet geloofwaardig, maar kan wel door Wiljo zijn toegevoegd.</ref> De Aldland-dateringen zijn niet noodzakelijk, naar onze maatstaf, als juist te beschouwen.
*S3-U4 → <span class="fryas">DEMÉTRIUS</span> was inspiratie voor semi-fictieve [https://nl.wikipedia.org/wiki/Demetrios_I_Poliorketes Demetrius Poliorcetes] en fictieve godin en ‘dochter’ van Kronos (<span class="fryas">KRODER</span>) en Rhea (<span class="fryas">FRYA</span>) [https://nl.wikipedia.org/wiki/Demeter_(mythologie) Δημήτηρ]. Met vele andere namen bekend uit fictieve werken, geschreven, gedrukt en verkocht in de eerste eeuwen van de boekdrukkunst — en aan de man gebracht via Latijnse Scholen, Universiteiten en de Kerk.
*T2 → <span class="fryas">JES-US</span> was inspiratie voor Iesus/ Ἰησοῦς; <span class="fryas">FRYA</span> vervangen door Maria, <span class="fryas">ÉWA</span> → Eva, (<span class="fryas">WRALDAS) ÁDAMA</span> → Adam, enz.
*Z → relatie tot verhalen over Noormannen, Gothen, Franken, Friso, enz.

=== Vragen ===
* ...

=== Sleuteldelen ===
* Ljudgeert —S3 en U4:
:[[NL120.10 Alexander|Koning Alexander]]
:[[NL125.05 Demetrius|Demetrius en Friso]]
:[[NL127.28 Afscheid|Afscheid van Athenia]]
:[[NL163.10 Panjab|Panj-ab Brief]].
* Hellenia — T2:
:[[NL134.22 Vrijheidszin|Slavenvolk Krijgt Vrijheidszin]]
:[[NL136.08 Jesus|Jes-us van Kasamier]]
:[[NL138.24 Priesters|Valse Priesters]]
* Tijdperk Askar — Z:
:[[NL195.01 Voorbereiding|Oorlogsvoorbereiding]]
:[[NL198.19 Bloed|Stromen van Bloed]]
:[[NL202.06 Reintja|Reintja’s Droom]]
:[[NL205.01 Askar|Askar en de Denen]]
:[[NL207.14 Buikpijn|Buikpijn Velt Duizenden]]
:[[NL208.17 Verdeeld|Verdeeld Volk Verliest]]

==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-21T14:32:13Z

Jan: aanzet; meer volgt

Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door Sibrandus Siccama.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” <sup>(13)</sup> Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

<sup>(13)</sup> NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote><small>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« <sup>(13)</sup> Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</small></blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.

[meer volgt]

==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

038-e

2026-09-21T07:03:26Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[037-038]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL038.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(THAT-ET THENE ALLERVRSTE DROCHTEN) <span class="page">[038]</span> HÁGTH HÉDE SIN WISE TOGHATER MINERVA, TONÔMAD NYHELLÉNJA AMONG THA MÀNNISKA TO SENDANE INOVERA SÉ MITH-EN ULK, VMBE THA MÀNNISKA GODE RÉD TO JÉVANE, ÀND THAT <span class="page">[5]</span> ALLERA-MANNALIK THÉR HJA HÉRA WILDE RIK ÀND LUKICH SKOLDE WERTHA, ÀND ÉNIS BÁS SKOLDE WERTHA OVIR ALLE KÉNINGKRIK JRTHAS. HJRA BYLDNESE STÀLDON HJA VPPA HJARA ÀLTÀRUM JEFTHA HJA VRSELLADE-T ANDA DVMA <span class="page">[10]</span> MÀNNISKA. HJA KÉTHON ALLERWÉIKES RÉDJÉVINGA, THÉR HJU NIMMER JÉVEN HÉDE, ÀND TELDON WONDERA, THÉR HJU NÁ DÉN HÉDE.

THRVCH LESTA WISTON HJA-RASELVA MÁSTER TO MÁKJANDE FON VSA ÉWA ÀND SETMA ÀND <span class="page">[15]</span> THRVCH WANKÉTHINGA WISTON HJA ALLE TO WÍSA ÀND TO VRBRÛDA. HJA STÀLDON ÁK FÁMNA VNDER HJARA HODE, THA SKINBÉR VNDERE HODA FON FÀSTA VSA FORMA ÉREMODER, VMBE OVER THÀT FRÁNA LJUCHT TO WÁKANE. MEN THAT <span class="page">[20]</span> LJUCHT HÉDE HJA SELVA VPSTOKEN. ÀND INSTÉDE FON THA FÁMKES WIS TO MÁKJANDE, ÀND ÀFTERNÉI AMONG THÀT FOLK TO SENDANE, THA SJAKA TO LÉVANDE, ÀND THA BÀRN TO LÉRANDE, MÁKADON HJA-RA DVM ÀND DIMME BI-T LJUCHT ÀND NE <span class="page">[25]</span> MACHTON HJA NÁ BUTA NE KVMA. ÁK WRDON HJA TO RÉDJÉVSTARE BRUKAD. THACH THI RÉD WAS BYSKIN UT HJARA MVLUN, HWAND HJARA MVLA WÉRON NAVT OWERS AS THA HROPAR, HWÉRTHRVCH THA PRESTERA HJARA <span class="page">[30]</span> GÉRTA UTKÉTHON.

THÁ NYHELLÉNJA FALLEN WAS WILDON WI EN ÔRE MODER KJASA. SVME WILDON NÉI TEXLAND (<span class="page">[039]</span> VMBE THÉR ÉNE TO FRÉJANDE.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> WISA → WISE [2] NÔMTH → -NÔMAD <span class="page">[4]</span> ALLER → ALLERA- <span class="page">[9]</span> JEFHA → JEFTHA <span class="page">[12]</span> TÀLA- → TEL-, NA → NÁ <span class="page">[13]</span> MASTER → MÁSTER <span class="page">[15]</span> WISA → WÍSA <span class="page">[17]</span> THODA → HODA <span class="page">[22]</span> SENDA → SENDANE <span class="page">[23]</span> MAKA- → MÁKA- <span class="page">[26]</span> BRUKATH → BRUKAD <span class="page">[31]</span> ORE → ÔRE <span class="page">[32]</span> -LÁND → -LAND</span>

[2] [22] <span class="fryas">ÉMONG → AMONG</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[037-e|[037]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[039-e|[039]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

037-e

2026-09-21T07:01:37Z

Jan:

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[037-038]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL037.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[037]</span> THA ROKKA ÀND ÔRA FÜGELON KVMATH ALLÉNA FALLA VP WL ÁS. MEN PEST MINTH NAVT ALLÉNA WL ÁS, MEN WLA SÉD, PLÉGUM AND FANGNISA. WILSTV NV THAT PEST FONI WIKA <span class="page">[5]</span> AND NÁ WITHER NE KVMA, THÀN MOSTV THA FANGNISA WÉI DVA, ÀND THAT J ALLA RÉN WRDE FON BINNA ÀND FON BUTA.

WI WILLATH BILÁVA THÀT THIN RÉD GOD SY, SÉIDON THA PRESTERA, MEN SEZ VS, HO SKILUN WI THÉR <span class="page">[10]</span> ALLA MÀNNISKA TO KRÉJA THÉR VNDER VS WELD SEND.

THÁ STAND HELLÉNJA VP FON HIRA SÉTEL ÀNDE KÉTH. THA MUSKA FOLGATH THENE SÉJAR, THA FOLKA HJARA GODA FORSTA. THÉRVMBE ACHSTV TO BIJINANDE <span class="page">[15]</span> MITH THIN SELVA ALSA RÉN TO MÁKJANDE THATSTV THINA BLIKKA IN ÀND UTWARD MÉI RJUCHTA SVNDER SKÁMRÁD TO WERTHANDE TOFARA THIN AJN MOD. MEN IN STÉDE FON THÀT FOLK RÉN TO MÁKJANDE <span class="page">[20]</span> HESTE WLA FÉRSTA UTFVNDEN HWÉRVPPA THÀT FOLK ALSANÁKA SUPTH THAT HJA TO LESTA LIK THA BARGA AN-ET SLIP FROTA, VMBE THATSTV THIN WLA LUSTA BOTA MÉI. THÀT FOLK BIGOST TO JOLANDE <span class="page">[25]</span> ÀND TO SPOTANDE. THÉRTHRVCH NE THVRADON HJA NÉN STRID WITHER AN TO SPINNANDE.

NV SKOLDE ÀJDER WÁNA THÀT HJA VRAL-ET FOLK TO HÁPE HWOPEN HÉDE VMBE VS ALGADUR TO-T LAND UT TO DRIWANDE. NÉAN AN STÉDE FON HJA TO <span class="page">[30]</span> BIHLÛDA GVNGON HJA ALLERWÉIKES, AK TO THA HÉINDA KRÉKALANDA TIL THA ALPA, UT TO KÉTHANDE, THAT-ET THENE ALLERVRSTE DROCHTEN (<span class="page">[038]</span> HÁGTH HÉDE)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> FÜGL- → FÜGEL- <span class="page">[5]</span> NA → NÁ <span class="page">[7]</span> BÛTA → BUTA <span class="page">[8]</span> LÁWA → -LÁVA <span class="page">[9]</span> SEG → SEZ <span class="page">[14]</span> -JINNA- → -JINA- <span class="page">[16]</span> THINNA → THINA <span class="page">[20]</span> ÛTFONDEN → UTFVNDEN <span class="page">[22]</span> ANNATH → AN-ET <span class="page">[23]</span> W?A → WLA <span class="page">[24]</span> THA → THÀT <span class="page">[25]</span> ÀN → ÀND <span class="page">[32]</span> -ANE → -ANDE</span>

{{title_punctuation_changes}}
</div>

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[036-e|[036]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[038-e|[038]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

037-e

2026-09-21T07:00:16Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[037-038]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL037.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[037]</span> THA ROKKA ÀND ÔRA FÜGELON KVMATH ALLÉNA FALLA VP WL ÁS. MEN PEST MINTH NAVT ALLÉNA WL ÁS, MEN WLA SÉD, PLÉGUM AND FANGNISA. WILSTV NV THAT PEST FONI WIKA <span class="page">[5]</span> AND NÁ WITHER NE KVMA, THÀN MOSTV THA FANGNISA WÉI DVA, ÀND THAT J ALLA RÉN WRDE FON BINNA ÀND FON BUTA.

WI WILLATH BILÁVA THÀT THIN RÉD GOD SY, SÉIDON THA PRESTERA, MEN SEZ VS, HO SKILUN WI THÉR <span class="page">[10]</span> ALLA MÀNNISKA TO KRÉJA THÉR VNDER VS WELD SEND.

THÁ STAND HELLÉNJA VP FON HIRA SÉTEL ÀNDE KÉTH. THA MUSKA FOLGATH THENE SÉJAR, THA FOLKA HJARA GODA FORSTA. THÉRVMBE ACHSTV TO BIJINANDE <span class="page">[15]</span> MITH THIN SELVA ALSA RÉN TO MÁKJANDE THATSTV THINA BLIKKA IN ÀND UTWARD MÉI RJUCHTA SVNDER SKÁMRÁD TO WERTHANDE TOFARA THIN AJN MOD. MEN IN STÉDE FON THÀT FOLK RÉN TO MÁKJANDE <span class="page">[20]</span> HESTE WLA FÉRSTA UTFVNDEN HWÉRVPPA THÀT FOLK ALSANÁKA SUPTH THAT HJA TO LESTA LIK THA BARGA AN-ET SLIP FROTA, VMBE THATSTV THIN WLA LUSTA BOTA MÉI. THÀT FOLK BIGOST TO JOLANDE <span class="page">[25]</span> ÀND TO SPOTANDE. THÉRTHRVCH NE THVRADON HJA NÉN STRID WITHER AN TO SPINNANDE.

NV SKOLDE ÀJDER WÁNA THÀT HJA VRAL-ET FOLK TO HÁPE HWOPEN HÉDE VMBE VS ALGADUR TO-T LAND UT TO DRIWANDE. NÉAN AN STÉDE FON HJA TO <span class="page">[30]</span> BIHLÛDA GVNGON HJA ALLERWÉIKES, AK TO THA HÉINDA KRÉKALANDA TIL THA ALPA, UT TO KÉTHANDE, THAT-ET THENE ALLERVRSTE DROCHTEN (<span class="page">[038]</span> HÁGTH HÉDE)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> FÜGL- → FÜGEL- <span class="page">[5]</span> NA → NÁ <span class="page">[7]</span> BÛTA → BUTA [8] LÁWA → -LÁVA <span class="page">[9]</span> SEG → SEZ <span class="page">[14]</span> -JINNA- → -JINA- <span class="page">[16]</span> THINNA → THINA <span class="page">[20]</span> ÛTFONDEN → UTFVNDEN <span class="page">[22]</span> ANNATH → AN-ET <span class="page">[23]</span> W?A → WLA <span class="page">[24]</span> THA → THÀT <span class="page">[25]</span> ÀN → ÀND <span class="page">[32]</span> -ANE → -ANDE</span>

{{title_punctuation_changes}}
</div>

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[036-e|[036]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[038-e|[038]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

036-e

2026-09-20T17:31:30Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[035-036]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL036.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:490px">
(FRYA HETH-VS) <span class="page">[036]</span> VPPE WÉI BROCHT ÀND THENE KRODER, THÀT IS TID, THAM MOT THÀT OVRIGE DVA. WITH ALLE RAMPUM IS RÉD ÀND HELP TO FINDANE, THA WRALDA WIL THÀT WI HJA SELVA SOKA SKILUN, <span class="page">[5]</span> TILTHJU WI STERIK SKILE WERTHA ÀND WIS. NILLATH WI NAVT, THAN LÉTH-ER VSA TRUL UTTRULLA TILTHJU WI SKILUN ERFÁRA, HWAT NÉI WISA DÉDUM ÀND HWAT NÉI DVMA DÉDUM FOLGATH.

THA SÉIDE-NE FORST, IK SKOLDE <span class="page">[10]</span> WÁNA, THAT WÉRE BÉTRE, THAT TO WÉRANE.

HWEL MÜGLIK ANDERE HELLÉNJA, HWAND THÀN SKOLDE THA MÀNNISKA BILÍWA LIK TÀMADA SKÉPA. THV ÀND THA PRESTERA SKOLD-ER THAN HODA WILLA, MEN ÁK SKÉRA ÀND NÉI THÉRE <span class="page">[15]</span> SLACHTBENKE FORA. THACH ALSA NIL-T VS DROCHTEN NAVT. HI WIL THAT WI EKKORUM HELPA, MEN HI WIL ÁK THÀT JAHWEDER FRY SY ÀND WIS WRDE. THÀT IS ÁK VSA WILLE THÉRVMBE KJASTH VS FOLK SIN FORSTA, GRÉVA, <span class="page">[20]</span> RÉDJÉVAR ÀND ALLE BÁSA ÀND MÁSTERA UTA WISESTA THÉRA GODA MÀNNISKA TILTHJU ALLERA-MÀNNALIK SIN BEST SKIL DVA VMBE WIS ÀND GOD TO WERTHANDE. ALTHUS TO DVANDE SKILUN WI ÉNIS WÉTA, ÀND ANDA <span class="page">[25]</span> FOLKA LÉRA THÀT WIS WÉSA ÀND WIS DVA ALLÉNA LÉITH TO SÉLICHHÉD.

THAT LIKTH EN ORDÉL SÉIDON THA PRESTERA, MEN ASTE NV MÉNST THÀT PEST THRVCH VSA DVMHÉD KVMTH, SKOLDE NYHELLÉNJA THÀN WEL SA <span class="page">[30]</span> GOD WÉSA WILLE, VMBE VS AWET FON THÀT NYE LJUCHT TO LÉNANDE HWÉRVPPA HJU SA STOLTA IS.

JES SÉIDE HELLÉNJA.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[3]</span> -ANDE → -ANE <span class="page">[5]</span> THJL- → TIL- <span class="page">[6]</span> LÉT → LÉTH <span class="page">[10]</span> WANA → WÁNA, BETRE → BÉTRE, -ANDE → -ANE <span class="page">[12]</span> -LIWA → -LÍWA, -ADE → -ADA <span class="page">[22]</span> ALLE... → ALLERA-... <span class="page">[26]</span> SALICH... → SÉLICH..., LIKT- → LIKTH <span class="page">[28]</span> MÉNSTE → MÉNST <span class="page">[30]</span> EWAT → AWET <span class="page">[31]</span> NYA → NYE <span class="page">[32]</span> HÉL- → HEL-</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[035-e|[035]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[037-e|[037]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

035-e

2026-09-20T17:28:33Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[035-036]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL035.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:520px">
<span class="page">[035]</span> HWAT IS THJU BITJVTNESE FON THI NACHT-ULE, THÉR IMMER BOPPA THIN HOLE SIT. IS THAT LJUCHT-SKVWANDE DJAR ALTOMET THET TÉKEN THINRA KLÁRSJANHÉD.

NÉAN ANDERE HELLÉNJA. HI HELPTH <span class="page">[5]</span> MY HÜGJA THAT-ER EN SLACH FON MÀNNISKA OVIR JRTHA OMME-DWÁLTH, THÉR ÉVIN LIK HI IN KÀRKA ÀND HOLA HÉMA, THÉR AN THJUSTER FROTA. THACH NAVT AS HI, VMB-VS FON MÛSA ÀND ÔRA PLÀGA TO HELPANE, MEN RENKA TO <span class="page">[10]</span> FORSINNA, THA ÔRA MÀNNISKA HJARA WITSKIP TO RÁWANE TILTHJU HJA THAM TO BÉTRE MÜGE FÁTA VMB-ER SLÁVONA FON TO MÁKJANDE ÀND HJARA BLOD UT TO SÛGANE, ÉVIN AS VAMPÍRA DVA.

ÉNIS KÉMON HJA MITH-EN BÀNDA <span class="page">[15]</span> FOLK. PEST WAS OVER-ET LAND KVMEN. HJA SÉIDON, WI ALLE SEND TO DVANDE, THA GODA TO OFFERJA TILTHJU HJA PEST WÉRA MÜGE. NILST THV THEN NAVT NE HELPA HJARA GRIMSKIP TO STILANE, JEFTHA HETHSTE PEST SELVA OVIR-ET LAND BROCHT <span class="page">[20]</span> MITH THINRA KUNSTA.

NÉAN SÉIDE MINERVA. MEN IK NE KÀN NÉNE GODA THÉR ÀRG-DVANDE SEND. THÉRVMBE NE KÀN IK NAVT FRÉJA JEF HJA BÉTER WERTHA WILLA. IK KÀN ÉN GODE, THÀT IS WRALDAS GÁST. MEN THRVCHDAM <span class="page">[25]</span> ER GOD IS, DVATH-ER ÁK NEN KWÁD.

HWANATH KVMTH-ET KWÁD THÀN WÉI FRÉJON THA PRESTERA.

ALLET KWÁD KVMTH FON JOW ÀND FON THÉRE DVMHÉD THÉRA MÀNNISKA THAM HJARASELVA FON JOW FENSA LÉTA.

JEF <span class="page">[30]</span> THIN DROCHTEN THÀN SÁ BJUSTRE GOD IS HWÉRVMB WÉRTH-ER-ET KWÁD THÀN NAVT FRÉJON THA PRESTERA.

HELLÉNJA ANDERE, FRYA HETH-VS (<span class="page">[036]</span> VPPE WÉI BROCHT)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> HVAT → HWAT, -ENISE → -NESE <span class="page">[6]</span> HJRTHA → JRTHA, EVEN → ÉVIN <span class="page">[7]</span> TJÛSTER → THJUSTER <span class="page">[10]</span> -SINA → -SINNA <span class="page">[11]</span> -WÁNE → -WANE <span class="page">[13]</span> ÉVEN → ÉVIN <span class="page">[14]</span> BENDA → BÀNDA <span class="page">[23]</span> BETER WRDA → BÉTER WERTHA <span class="page">[24]</span> THAM → -DAM <span class="page">[26]</span> FRÉJATH → FRÉJON <span class="page">[27]</span> KWAD → KWÁD <span class="page">[30]</span> WÉR- → HWÉR- <span class="page">[31]</span> KWAD → KWÁD, FRÉJATH → FRÉJON</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[034-e|[034]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[036-e|[036]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

034-e

2026-09-20T17:26:01Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[033-034]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL034.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(HÀV) <span class="page">[034]</span> IK THAM VRLÉREN ALSA BEN IK ÉLIK AN THA MINNISTE JVWER SLÁVONA. NW JÉV IK RÉD VMBE NAWET. MEN THAN SKOLD-IK VRKÁPJA THAM.

THA HÉRA GVNGON WÉI, ÀND HRIPON <span class="page">[5]</span> AL LAKANDE, JVWA HÉRIGA THJANAR WISE HELLÉNJA. THACH THÉRMITHA MISTON HJA HJARA DOL. HWAND THÀT FOLK THÀT HJRI MINNADE ÀND FOLGADE NAM THIS NÔME TO-N ÉRENÔME AN. THA HJA SÁGON <span class="page">[10]</span> THÀT HJARA SKOT MIST HÉDE, THÁ GVNGON HJA HJRI BIHLÛDA ÀND SÉIDON THÀT HJU-T FOLK HEXNAD HÉDE. MEN VS FOLK ÀND THA GODA KRÉKALANDAR WÉRDE ALLERWÉIKES THAT-ET LASTER WÉRE.

ÉNIS <span class="page">[15]</span> KÉMON HJA ÀND FRÉJON, AS THV THÀN NÉN THJONSTER NE BISTE HWAT DÉIST THÀN MITHA ÀJAR THAM THV ALTID BI THI HESTE. MINERVA ANDERE, THISSA ÀJAR SEND THAT SINNEBYLD FON FRYAS RÉDJÉVINGA HWÉRIN VSA TOKVMSTE <span class="page">[20]</span> FORHÉLEN LÉITH ÀND FON ÉL THÀT MÀNNISKALIK SLACHTE. TID MOT HJA UTBRODA AND WI MOTON WÁKA THÀT-ER NÉN LÉD AN NE KVMTH.

THA PRESTERA, GOD SÉID. MEN HWÉRTO <span class="page">[25]</span> THJANATH THENE HVND AN THINA FÉRA HAND. HELLÉNJA ANDERE, HETH THENE HÀRDER NÉN SKÉPER VMBE SIN KIDDE ETSÉMNE TO HALDANDE. HWAT THENE HVND IS INNA THJANEST THES SKÉPHÀRDER, <span class="page">[30]</span> BIN IK IN FRYAS THJANEST. IK MOT OVIR FRYAS KIDDE WÁKA.

THAT LIKTH VS GOD TO SÉIDON THA PRESTERA. MEN SEZ VS
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> JWAR SLÁVONENA → JVWER SLÁVONA <span class="page">[3]</span> VM → VMBE <span class="page">[5]</span> JVWAR HÉROGA THJANRA WISA → JVWA HÉRIGA THJANAR WISE <span class="page">[7]</span> HJA → HJRI <span class="page">[8] omit</span> HJA <span class="page">[11]</span> HJA -HLVDA → HJRI -HLÛDA, HAT → THÀT <span class="page">[14]</span> HAT → THAT, ÉNES → ÉNIS <span class="page">[15]</span> FRÉGON → FRÉJON <span class="page">[17]</span> ALTI → ALTID <span class="page">[18]</span> THISE → THISSA, SINE- → SINNE- <span class="page">[19]</span> WÉR- → HWÉR- <span class="page">[20]</span> HLÉIT → LÉITH <span class="page">[21]</span> MÀNNES- → MÀNNIS- <span class="page">[27]</span> AT → ET- <span class="page">[29]</span> THJANIST → THJANEST <span class="page">[31]</span> LIKATH → LIKTH <span class="page">[32]</span> SÉDON → SÉIDON, PRESTAR → PRESTERA, SEG → SEZ</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[033-e|[033]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[035-e|[035]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

033-e

2026-09-20T17:23:28Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[033-034]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL033.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:490px">
<span class="page">[033]</span> NÉI THISSA ÉWA AGATH THA RJUCHTERA HJARA ORDÉL UT TO KÉTHANDE.

IS THÉR EN<span class="sep">'</span>G KWÁD DÉN HWÉRVR NÉN ÉWA TAVLIKT SEND SA MOT MÀN ÉNE MÉNA ACHT BILIDSA. THÉR <span class="page">[5]</span> ORDÉLTH MÀN NÉI THA SIN THÉR WRALDAS GÁST AN VS KÉTH VMBE OVER ELLA RJUCHTFÉRDICH TO BIRJUCHTANDE. ALTHUS TO DVANDE NE SKIL VS ORDÉL NIMMER FALIKANT UT NE KVMA.

NE DVATH MÀN NÉN RJUCHT MEN <span class="page">[10]</span> VNRJUCHT, ALSA RIST THÉR TWIST ÀND TWISPALT AMONG THA MÀNNISKA ÀND STÁTA. THÉRUT SPRUT INLANDISKA ORLOCH, HWÉRTHRVCH ELLA HOMLAD ÀND VRDÀREN WARTH.

MEN O DVMHÉD. THAHWILA WI <span class="page">[15]</span> TO DVANDE SEND EKKORUM TO SKÁDANE KVMTH-ET NÍDIGE FOLK FINDAS MITH HJARA FALSKA PRESTERUM JVW HÀVA TO RÁWANDE, JVWA TOGHATERA TO SKÀNDANE, JVWA SÉDA TO VRDVA ÀND TO THA LESTA <span class="page">[20]</span> KLEPPATH HJA SLÁVONA-BÀNDA OM JAHWELIKES FRYA HALS.

----

<span class="page">(33.22)</span> 2. UTA SKRIFTA MINNOS.

THÁ NYHELLÉNJA, THAM FON HJRA ÀJN NÔME MINERVA HÉTE, GOD SÉTEN WAS ÀND <span class="page">[25]</span> THA KRÉKALANDER HJR TOMET ÉVIN HERDE MINNADE AS VS AJN FOLK, THÁ KÉMON THÉR SVME FORSTA ÀND PRESTERA VPPERA BURCH ÀND FRÉJON MINERVA HWÉR OF HJRA ERVA LÉJON.

HELLÉNJA ANDERE <span class="page">[30]</span> MINA ERVA DRÉG-IK OM IN MINA BOSM. HWAT IK URVEN HÀV IS LJAFDE VR WISDOM, RJUCHT ÀND FRYDOM. HÀV (<span class="page">[034]</span> IK THAM VRLÉREN)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> THISSE → THISSA, ACHAT → AGATH <span class="page">[8]</span> NÀMMER FÁ- → NIMMER FA- <span class="page">[11]</span> EMONG → AMONG <span class="page">[12]</span> -LÁND- → -LAND-, WÉR- → HWÉR- <span class="page">[13]</span> -LJATH → -LAD <span class="page">[14]</span> WÀRTH → WARTH, DÁ- → THA- <span class="page">[16]</span> NID- → NÍD- <span class="page">[17]</span> HÀWA → HÀVA <span class="page">[20]</span> KLÀP- → KLEP-, BANDA → BÀNDA <span class="page">[25]</span> HJA → HJR, EVEN HÀRDE → ÉVIN HERDE <span class="page">[26]</span> MINA- → MINNA-</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''32.01'''
|[[DE032.01 Naturrecht|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN032.01 Eawa|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES032.01 Ewa|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL032.01 Natuurrecht|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO032.01 Naturrett|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[032-e|[032]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[034-e|[034]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

032-e

2026-09-20T17:20:01Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[031-032]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL032.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:550px">
(TIL EN ÔTHER KVMTH THÉR-IM) <span class="page">[032]</span> FONA SÉTEL DRÍWATH.

----

<span class="page">(32.01)</span> THÀT WORD ÉWA IS TO FRÁN VMBE AN MÉNA SÉKA TO NOMANDE. THÉRVMBE HETH MÀN VS ÉVIN SEZA LÉRED.

ÉWA THÀT SÉITH SETMA THÉR BI ALLER MÀNNISKA ÉLIK AN HJARA <span class="page">[5]</span> MOD PRENTH SEND, TILTHJU HJA MÜGE WÉTA HWAT RJUCHT AND VNRJUCHT SY, AND HWÉRTHRVCH HJA WELDICH SEND VMBE HJARA ÀJNE DÉDA ÀND THAM FON ÔRUM TO BIRJUCHTANDE. THAT WIL SEZA, ALSANÁKA HJA GOD ÀND NAVT MISDÉDICH <span class="page">[10]</span> VPBROCHT SEND.

ÁK IS-ER JET-EN ÔRA SIN AN FÀST.

ÉWA SÉITH AK, ÉLIK WÉTERLIK, RJUCHT ÀND SLJUCHT AS WÉTER THAT THRVCH NÉN STORNEWIND JEFTA AWET OWERS VRSTOREN IS. WARTH WÉTER VRSTOREN SA <span class="page">[15]</span> WARTH-ET VNÉWA, VNRJUCHT. MEN-ET NÍGATH ÉVG VMBE WITHER ÉWA TO WERTHANDE. THAT LÉITH AN SIN FONSELVHÉD, ALSA THA NÍGUNG TO RJUCHT ÀND FRYDOM IN FRYAS BERN LÉITH. THESSA NÍGUNG HÀVATH WI THRVCH WRALDAS GÁST, VSA FODER, <span class="page">[20]</span> THÉR IN FRYAS BERN BOGATH. THÉRVMBE SKIL HJU VS ÁK ÉVG BIKLÍWA.

ÉWA IS ÁK THET ÔRA SINNABYLD FON WRALDAS GÁST, THÉR ÉVG RJUCHT ÀND VNFORSTOREN BILÍWATH AFSKÉN-ET AN SIN LICHÉME ÀRG TOGÉITH. ÉWA ÀND <span class="page">[25]</span> VNFORSTOREN SEND THA MÀRKA THÉRA WISDOM ÀND RJUCHTFÉRDICHHÉD THÉR FON ALLE FRÁNA MÀNNISKA SOCHT ÀND THRVCH ALLA RJUCHTERA BISÉTEN WERTHA MOT.

WILLATH THA MÀNNISKA THUS SETMA <span class="page">[30]</span> ÀND DOMAR MÁKJA THÉR ALAN GOD BILÍWA ÀND ALLERWÉIKES SÁ MOTON HJA ÉLIK WÉSA TOFARA ALLE MÀNNISKA.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> DRÍWET → DRÍWATH <span class="page">[2]</span> HET → HETH <span class="page">[3]</span> LÉRTH → LÉRED <span class="page">[9]</span> SEDSA → SEZA <span class="page">[10]</span> -DÉDECH → -DÉDICH <span class="page">[11]</span> SÉIT → SÉITH <span class="page">[15]</span> NÍGTH → NÍGATH <span class="page">[18]</span> NIGUNG → NÍGUNG <span class="page">[20]</span> BOGTH → BOGATH <span class="page">[23]</span> -LIWATH → -LÍWATH <span class="page">[24]</span> GÉIT → -GÉITH <span class="page">[27]</span> FRÉMO → FRÁNA <span class="page">[28]</span> WRDEN → WERTHA <span class="page">[31]</span> -LIWA → -LÍWA, -WYKES → -WÉIKES</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''31.04'''
|[[DE031.04 Gesetze|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN031.04 Laws|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES031.04 Leyes|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL031.04 Wetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO031.04 Lov|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''32.01'''
|[[DE032.01 Naturrecht|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN032.01 Eawa|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES032.01 Ewa|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL032.01 Natuurrecht|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO032.01 Naturrett|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[031-e|[031]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[033-e|[033]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

031-e

2026-09-20T17:16:55Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[031-032]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL031.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:520px">
(HWAND AFSKÉN WI) <span class="page">[031]</span> ÉLLA AGON TO DVANDE VMBE FRÉTHO WILLA, VSA HALF-BROTHAR NE MÜGON VS NIMMER MINACHTJA NACH WÁNA THAT WI ANGE SEND.

----

<span class="page">(31.04)</span> IN MIN JÜGED HÀV IK WEL <span class="page">[5]</span> ÉNIS MORT, OVERA BÀNDA THÉRA ÉWA. ÀFTER HÀV IK FRYA OFTEN TANKED VR HJRA TEX ÀND VSA ÉTHLA VR THA ÉWA THÉR THÉRNÉI TAVLIKT SEND.

WRALDA JEFTA ALFODER HETH MI FÉLO JÉRON JÉVEN. INVR FÉLO LANDA ÀND <span class="page">[10]</span> SÉA HÀV IK OMMEFÁREN. ÀND NÉI AL HWA-K SJAN HÀV, BIN IK VRTJÛGAD THAT WI ALLÉNA THRVCH ALFODER UTFORKÉREN SEND, ÉWA TO HÀVANDE.

LYDAS FOLK NE MÉI NÉN ÉWA TO MÁKJANDE NI TO HALDANDE. HJA SEND TO <span class="page">[15]</span> DVM ÀND WILD THÉRTO. FÉLO SLACHTA FINDAS SEND SNOD ENOCH, MEN HJA SEND GÍRICH, HÁCHFÁRANDE, FALSK, VNKUS ÀND MORDSJOCHTICH.

POGA BLÉSATH HJARASELVA VPPA, ÀND HJA NE MÜGATH NAWET THÀN <span class="page">[20]</span> KRUPA. FORSKA HROPATH WÀRK, WÀRK, ÀND HJA NE DVATH NAWET AS HIPPA ÀND KLUCHT MÁKJA. THA ROKA HROPATH SPÁR, SPÁR, MEN HJA STÉLON ÀND VRSLYNATH ALHWAT VNDER HJARA SNAVELA KVMATH.

LIK ALTHAM IS THÀT <span class="page">[25]</span> FINDASFOLK. HJA BOGATH IMMER OVIR GODA ÉWA. EK WIL SETMA MÁKJA VMB-ET KWÁD TO WÉRANE, MEN SELVA NIL NIMMAN THÉRAN BVNDEN WÉSA. THÉRA, HWAM-HIS GÁST THÀT LESTIGOSTE SY, ÀND <span class="page">[30]</span> THÉRTHRVCH STERIK, THAM-HIS HÔNE KRÉIATH KÉNING. ÀND THA ÔRA MOTON ALWENNE AN SIN WELD VNDERWURPEN WÉSA TIL EN ÔTHER KVMTH THÉR-IM (<span class="page">[032]</span> FONA SÉTEL DRÍWET.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[6]</span> HIRA → HJRA <span class="page">[9]</span> JÉREN → JÉRON <span class="page">[11]</span> HÀ → HÀV <span class="page">[12]</span> ÛT- → UT- <span class="page">[14]</span> SIND → SEND <span class="page">[18]</span> MORT- → MORD- <span class="page">[23]</span> WAT → -HWAT <span class="page">[28]</span> BONDEN → BVNDEN <span class="page">[31]</span> -WENNA → -WENNE</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''29.12'''
|[[DE029.12 Handel|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN029.12 Precedents|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES029.12 Comercio|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL029.12 Handel|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO029.12 Handel|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''31.04'''
|[[DE031.04 Gesetze|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN031.04 Laws|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES031.04 Leyes|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL031.04 Wetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO031.04 Lov|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[030-e|[030]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[032-e|[032]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

030-e

2026-09-20T11:15:17Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[029-030]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL030.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[030]</span> 3. KVMTH THÉR HWA ÀND SÉITH, IK HÀV ORLOCH NW MOSTV MI HELPA. JEFTHA EN ÔRA KVMTH ÀND SÉITH, MIN SVN IS VNJÉRICH ÀND VNBIKVMEN. IK BIN ALD. NW WILD-IK THI TO WÁRANSTEW <span class="page">[5]</span> OVIR HINI ÀND OVIR MIN LÁND STÀLLA, TIL HI JÉRICH SY. SA ACH MÀN THAT WÉIGERJA TILTHJU WI NAVT AN TWIST NE KVME NE MÜGE VR SÉKA, STRIDANDE WITH VSA FRYA SÉDUM.

4. SAHWERSA THÉR KVMTH EN VRLANDISK <span class="page">[10]</span> KÁPMAN VPPA TOLÉTMÀRK ET WÍRINGGÁ THA TO ALMANLAND ÀND HI BIDROGHT SA WARTH-ER BISTONDA MÀRKBÉTEN ÀND KÀNBÉR MÁKAD THRVCH THA FÁMNA INVR-ET ÉLE LAND. KVMTH-ER THÀN TOBÀK SA NE SKIL <span class="page">[15]</span> NIMMAN KÁPJA FON HIM. HI MÉI HINNEBRÛDA SA-R KVMEN IS.

THUS, SAHWERSA-R KÁPLJUD KÉREN WRDE VMBE WRA MÀRKA TO GÁ, JEFTHA MITHE FLÁTE TO FÁRANE SA ACH MÀN ALLÉNA ALDULKERA TO KJASANE THAM MÀN <span class="page">[20]</span> TÍGE BY TÍGE KÀNTH ÀND AN-EN GODE HROP STÁNE BY THA FÁMNA.

BÉRTH-ET NAVT-TO-MIN THÀT-ER EN ÀRG MAN MONG SY, THAM THA LJUD BIDROGHA WIL SA AGON THA ÔRA THAT TO WÉRANE. HETH-I-T AL DÉN SA MOT MÀN <span class="page">[25]</span> THÀT BÉTERJA, ÀND THENE MISDÉDAR UT-OF LANDUM BANNA. TILTHJU VS NÔME VRAL MITH ÉRANE SKIL WERTHA BINOMAD.

5. MEN JEF WI VS VPPEN VRLANDISKA MÀRKT FINDA, SY-ET HÉINDE JEFTHA FÉR <span class="page">[30]</span> ÀND BÉRTH-ET THÀT-ET FOLK VS LÉD DVATH THA BISTÉLATH, SÁ AGON WI MITH HASTE HÉI TO TO SLANA. HWAND AFSKÉN WI (<span class="page">[031]</span> ÉLLA AGON TO DVANDE)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> HWÁ → HWA <span class="page">[6]</span> WÉIZARJA → WÉIGERJA <span class="page">[10]</span> KAP- → KÁP-, -GA → -GÁ <span class="page">[12]</span> WÀRTH → WARTH <span class="page">[15]</span> HY → HI <span class="page">[17]</span> -LJVD → -LJUD, MERKA → MÀRKA <span class="page">[18]</span> GA → GÁ, FLÁT → FLÁTE <span class="page">[19]</span> -DVL- → -DUL- <span class="page">[20]</span> GODA → GODE <span class="page">[23]</span> -TROGHA → -DROGHA <span class="page">[26]</span> VSA NÁMA → VS NÔME <span class="page">[27]</span> -NOMATH → -NOMAD <span class="page">[30]</span> LÉT → LÉD <span class="page">[31]</span> -STÉLLETH → -STÉLATH, WY → WI</span>

Numbering on lines [1], [9] and [28]

{{title_punctuation_changes}}

==Translations ==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''29.12'''
|[[DE029.12 Handel|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN029.12 Precedents|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES029.12 Comercio|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL029.12 Handel|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO029.12 Handel|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[029-e|[029]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[031-e|[031]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

029-e

2026-09-20T11:11:40Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[029-030]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL029.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[029]</span> 11. SAHWERSA EN MÉNTE EN FLÁTE TORÉTH, MOTON THA RÉDAR NJVDA FÁRA BESTE LIFTOCHTA ÀND FÁR WIF ÀND BÀRN.

12. <span class="page">[5]</span> JEF EN STJURER OF ÀND ÀRM IS, ÀND HI HETH HUS NACH ERV SA MOT-IM THAT JON WERTHA. NIL HI NÉN HUS NACH ERV, SA MÜGON SIN FRJUNDA HIM T-US NÉMA ÀND THJU MÉNTE MOT-ET BÉTERA NÉI SINA STÀT, WARA THAT SIN <span class="page">[10]</span> FRJUNDA THENE BÁTA WÉIGERJA.

----

<span class="page">(29.12)</span> NÉDLIKA SÉKA UTA NÉILÉTNE SKRIFTA MINNOS.

MINNO WAS EN ALDE SÉKÉNING, SJANER AND WISGÍRICH. AN THA KRÉTAR <span class="page">[15]</span> HETH-I ÉWA JÉVEN. HI IS BÀRN ANDA LINDAWRDA ÀND NÉI AL SIN WITHERFÁRA HETH HI THÀT LUK NOTEN VMBE TO LINDAHÉM TO STERVA.

1. <span class="page">[20]</span> SAHWERSA VSA SWETHNÁTA EN DÉL LÁND HÀVE JEFTHA WÉTER THAT VS GOD TOLIKTH SA FOCHT-ET VS VMBE THAT A KÁP TO FRÉJANDE. NILLATH HJA THÀT NAVT NE DVA THAN MOT MÀN HJAM THAT BIHALDA LÉTA. THAT IS NÉI FRYA-HIS <span class="page">[25]</span> TEX ÀND-ET SKOLDE VNRJUCHT WÉSA TO VNT<span class="sep">'</span>HANDANA THAT.

2. SAHWERSA THÉR SWETHNÁTA ETSÉMNE KYVA ÀND SANA VR ENZE SÉKA THA VR LÁND ÀND HJA VS FRÉJA EN ORDÉL TO SPRÉKANDE, SA ACH MÀN <span class="page">[30]</span> THÀT RÉDER ÀFTERWÉJA TO LÉTANE. THACH SA MÀN THÉR NAVT BUTA NE KÀN, SA MOT MÀN THÀT ÉRLIK ÀND RJUCHTFÉRDICH DVA.

</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2] <span class="fryas">-TOCHTUN → -TOCHTA</span> [5]</span> STJURAR → STJURER <span class="page">[7]</span> HY → HI <span class="page">[8]</span> FRIANDUN → FRJUNDA <span class="page">[10]</span> FRIANDA → FRJUNDA <span class="page">[12]</span> NET- → NÉD-, SKRIFTUM → SKRIFTA <span class="page">[14]</span> SIANER → SJANER <span class="page">[20]</span> -NATA → -NÁTA <span class="page">[21]</span> WÉTIR → WÉTER <span class="page">[22]</span> FRÉJA → FRÉJANDE <span class="page">[24]</span> HIA → HJAM <span class="page">[26] added </span>2. <span class="page">[27]</span> -NATA → -NÁTA <span class="page">[29]</span> SPRÉKA → SPRÉKANDE <span class="page">[32]</span> RIUCHT- → RJUCHT-</span>

<span class="fryas"><span class="page">[29]</span> <span class="page">[31]</span> <span class="page">[32]</span> MAN → MÀN</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''27.12'''
|[[DE027.12 Seefahrt|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN027.12 Seafarers|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES027.12 Navegantes|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL027.12 Zeevaart|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO027.12 Sjøfart|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''29.12'''
|[[DE029.12 Handel|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN029.12 Precedents|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES029.12 Comercio|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL029.12 Handel|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO029.12 Handel|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[028-e|[028]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[030-e|[030]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

028-e

2026-09-20T11:08:26Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[027-028]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL028.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(SA MOTON THA STJURAR THÉROF EN) <span class="page">[028]</span> THRIMENE HÀVA, ALTHUS TO DÉLANDE. THI WITKÉNING TWILIF MANNISDÉLA, THI SKOLT-BY-NACHT SJVGUN DÉLA, THA BOTMANNA EK TWA DÉLA, THI SKIPRON EK THRÉ DÉLA, THÀT <span class="page">[5]</span> ÔRA SKIPISFOLK EK ÉN DÉL, THA JONGSTA PRENTAR EK EN THRIMNATH, THA MIDLOSTA EK EN HALFDÉL ÀND THA ALDESTA EK EN TWÉDNATH.

6. <span class="page">[10]</span> SEND THÉR SVME VRLÀMD, SA MOT THA MÉNA MÉNTE NJVDA FAR HJARA LIF. ÁK MOTON HJA FORÁNA SITTA BY THA MÉNA FÉRSTA, BY HUSLIKA FÉRSTA JÁ, BY ALLE FÉRSTA. <span class="page">[15]</span>

7. SEND THÉR VPPA TOCHT OMKVMEN SA MOTON HJARA NÉSTON HJARA DÉL ERVA.

8. SEND THÉR WÉDVON ÀND WÉSON FON KVMEN <span class="page">[20]</span> SA MOT THJU MÉNTE HJA VNDERHALDA. SEND HJA AN ÉNRE KASE FELAD SA MÜGON THA SVNA THI NÔMA HJARAR TÁTA VPRIRA SKILDUM FORA.

9. <span class="page">[25]</span> SEND THÉR PRENTARA FORFÁREN SA MOTON SINA ERVA EN ÉL MANNISDÉL HÀVA.

10. WAS HI FORSÉID SA MÉI SIN BRUD SJVGUN MANNISDÉLA ÁSKJA VMBE <span class="page">[30]</span> HJRA FRJUDELF EN STÉN TO TO WÍANDE MEN THÀN MOT HJA FORTH ÉREWÉDVE BILÍWA HJRA LÉVA LÔNG.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> TWILF MÔNIS → TWILIF MANNIS- <span class="page">[3]</span> BÒT-MÔNNA → BOTMANNA <span class="page">[4]</span> SKIPRUN → SKIPRON<ref>Plur. of <span class="fryas">SKIPER</span></ref> <span class="page">[5]</span> JONGSTE → JONGSTA <span class="page">[7]</span> HALV-... → HALF, ÔLDESTA → ALDESTA <span class="page">[10]</span> -LÀMETH → -LÀMD, MOTA → MOT THA <span class="page">[11]</span> MÉNTA → MÉNTE <span class="page">[12]</span> FÔRANA → FORÁNA <span class="page">[16]</span> VMKVME → OMKVMEN <span class="page">[17]</span> NÉSTUN → NÉSTON <span class="page">[19]</span> -VEN → -VON, KUMEN → KVMEN <span class="page">[21]</span> FELTH → FELAD <span class="page">[22]</span> SKÍLDUN → SKILDUM <span class="page">[25]</span> -FAREN → FÁREN <span class="page">[28]</span> -SÉITH → SÉID <span class="page">[29]</span> -DÉLUN ÁSKA → -DÉLA ÁSKJA <span class="page">[30]</span> HIRA FRYA-DULF → HJRA FRJUDELF,</span><ref>Of the three varieties of this word (<span class="fryas">FRYA-DULF</span>, [[092|[092]]] <span class="fryas">FRÍADELF</span>, [[156|[156]]] <span class="fryas">FRJUDELF</span>, the latter was selected as standard form for now, as it corresponds to the form in the Old Frisian dictionaries, which was based on several finds in the Hunsingo codices. <span class="fryas">DULF</span> and <span class="fryas">DELF</span> have no known meaning. <span class="fryas">FRJU-</span> suggests a relation to <span class="fryas">FRJUND</span>: 'friend', whereas <span class="fryas">FRYA-/FRÍA-</span> means 'free-'. First part of the cognate may rather have been derived from <span class="fryas">FRÉJA</span>: 'to ask'/'propose', as this verb was used in the context of marriage.</ref> <span class="fryas">WJANDE → WÍANDE <span class="page">[31]</span> MAR → MEN <span class="page">[32]</span> -LYVA → -LÍWA </span>

<span class="fryas"><span class="page">[10] [16] [19] [20] [25]</span> SIN → SEND</span>

{{title_punctuation_changes}}

===Notes===
<references />

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''27.12'''
|[[DE027.12 Seefahrt|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN027.12 Seafarers|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES027.12 Navegantes|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL027.12 Zeevaart|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO027.12 Sjøfart|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[027-e|[027]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[029-e|[029]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

027-e

2026-09-20T11:05:45Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[027-028]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL027.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(SA MÉI) <span class="page">[027]</span> MÀN THAT DÁJA. THACH, IS THENE BÁNA EN KÉNING, GRÉVETMAN, GRÉVA HWA THÀT-ET SY THAM OVIRA SÉDA MOT WÁKA, SA MOTON WI THÀT KWÁD BÉTERJA. MEN THENE BÁNA MOT <span class="page">[5]</span> SIN STRAF HÁ.

FORTH HI EN ÉRENÔME VPPA SINE SKILD FON SINA ÉTHLUM, SA NE MÜGON SINA SIBBA THI NÔME NAVT LÔNGER NE FORA. THÉRVMBE THÀT THI ÉNE SIBBA SVRG SKIL HÀVA OVIRA <span class="page">[10]</span> SÉDA THÉRA ÔTHERA.

----

<span class="page">(27.12)</span> ÉWA FÁRA STJURAR. STJURAR IS THI ÉRENÔME THÉRA BUTAFÁRAR.

1. ALLE FRYAS SVNA HÀVA LIKKA RJUCHTA. THÉRVMBE <span class="page">[15]</span> MÜGON ALLE FLINKA KNÁPA HJARASELVA AS BUTAFÁRER MELDA BY THA ALDERMÀN ÀND THISSE NE MÉI HIM NAVT OFWÍSA WARA THAT-ER NÉN STEK IS.

2. <span class="page">[20]</span> THA STJURAR MÜGON HJARA ÀJN MÁSTERA NOMA.

3. THA KÁPLJUD MOTON KÉREN ÀND BINOMAD WERTHA THRVCH THA MÉNTE THÉR-ET GOD HÉRATH ÀND THA STJURAR NE MÜGON THÉRBY NÉN <span class="page">[25]</span> STEM HÀVA.

4. JEF MÀN VPPE RÉIS BIFINTH THÀT THENE KÉNING ÀRG JEFTA VNBIKVMEN IS, SA MÜGON HJA EN ÔRA NÉMA. KVMON HJA TOBÀK SA MÉI THENE KÉNING HIMSELF BIKLAGJA BY THA ALDERMÀN. <span class="page">[30]</span>

5. KVMTH THÉR EN FLÁTE TO HONK ÀND SIND THÉR BÁTA, SA MOTON THA STJURAR THÉROF EN (<span class="page">[028]</span> THRIMENE HÀVA.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> MAN → MÀN, THEN BONA → THENE BÁNA <span class="page">[2]</span> HÀT → THÀT <span class="page">[4]</span> HÀT KWAD → THÀT KWÁD, THANE BONA → THENE BÁNA <span class="page">[6]</span> ...-NÁMA → ...NÔME, SKELD → SKILD <span class="page">[7]</span> ÉTHELUN → ÉTHLUM <span class="page">[8]</span> NÁMA → NÔMA <span class="page">[10]</span> SÉDE → SÉDA <span class="page">[12]</span> ... NÔMA → ...NÔME <span class="page">[13]</span> BUTTA ... → BUTA... <span class="page">[14] added</span> 1., ÁLLE → ALLE, ... VMB → ...VMBE <span class="page">[15]</span> ÁLLE → ALLE, SELF → -SELVA <span class="page">[16]</span> BUTTA → BUTA-, ÔLDERMÔN → ALDERMÀN <span class="page">[17]</span> MY → MÉI, NIT → NAVT, -WISA → -WÍSA <span class="page">[18]</span> HAT → THAT- <span class="page">[20]</span> MÀSTRUN → MÁSTERA <span class="page">[22]</span> ...LJVD → ...LJUD, -NOMATH → -NOMAD <span class="page">[23]</span> HÉRETH → HÉRATH <span class="page">[27]</span> ...KVMMEN → ...KVMEN <span class="page">[28]</span> NIMMA → NÉMA, MY → MÉI <span class="page">[29]</span> ÔLDER MÔN → ALDERMÀN <span class="page">[31] add</span> EN, SIN → SIND</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''26.21'''
|[[DE026.21 Frieden|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN026.21 Peace|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES026.21 Paz|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL026.21 Vrede|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO026.21 Fred|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''27.12'''
|[[DE027.12 Seefahrt|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN027.12 Seafarers|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES027.12 Navegantes|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL027.12 Zeevaart|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO027.12 Sjøfart|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[026-e|[026]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[028-e|[028]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

026-e

2026-09-20T11:02:42Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[025-026]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL026.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(4. SEND THÉR WÉDVON ÀND WÉSON KÉMEN) <span class="page">[026]</span> SA MOT MÀN HJA ÁK VNDERHALDA ÀND THA SVNA MÜGON THI NÁMA HJARAR TÁTA VPPIRA SKILDUM WRYTA HJARA SLACHTA TO ÉRANE. <span class="page">[5]</span>

5. SEND THÉR SVME THRVCH THENE FYAND FAT ÀND KVMATH HJA TOBÀK SA MOT MÀN HJAM FÉR FON THÀT KÀMP OFFORA. HWAND HJA MACHTON FRY LÉTEN WÉSA BY ÀRGE LOFTUM ÀND <span class="page">[10]</span> THAN NE MÜGON HJA HJARA LOFTA NAVT NI HALDA ÀND THACH ÉRLIK BILÍWA.

6. JEF WI SELVA FYANDA FÁTA, SA BRÀNGE MÀN THAM DJAP ANDA LANDA WÉI. MÀN <span class="page">[15]</span> LÉRTH HJA VSA FRYA SÉDA.

7. LÉTH MÀN HJA ÀFTERNÉI HLÁPA, SA LÉTH MÀN THÀT MITH WELHÉD THRVCH THA FÁMNA DVA TILTHJU WI ÁTHA ÀND FRJUNDA WINNA FORI <span class="page">[20]</span> LÉTHA ÀND FYANDA.

----

<span class="page">(26.21)</span> UT MINNOS SKRIFTA.

SAHWERSA THÉR ÉNMAN IS, THÉRMÉTE ÀRG THAT HI VSA SWETSAR BIRÁWATH, MORDDÉDUM DVATH, HUSA BARNTH, MAN<span class="sep">'</span>GÉRTA SKÀNTH <span class="page">[25]</span> HOK THÀT-ET SY, THÀT ÀRG SY, ÀND VSA SWETHNÁTA WILLON THÀT WROKEN HÀVA, SA IS THÀT RJUCHT THÀT MÀN THENE DÉDER FATA ÀND AN HJARA ÀJENWARDA DÉJA. TILTHJU THÉRVR NÉN ORLOCH NE KVME HWÉRTHRVCH THA <span class="page">[30]</span> VNSKELDIGA SKOLDE BOTA FORI THA SKELDIGA.

WILLATH HJA HIM SIN LIF BIHALDA LÉTA ÀND THJU WRÉKE OFKÁPJA LÉTA, SA MÉI (<span class="page">[027]</span> MÀN THAT DÁJA.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> NÁMA → NÔMA, TATA → TÁTA <span class="page">[3]</span> WRITA → WRYTA <span class="page">[4]</span> ERANE → ÉRANE <span class="page">[6]</span> SVM → SVME <span class="page">[14]</span> MON → MÀN <span class="page">[13]</span> SELWA → SELVA <span class="page">[15]</span> SÉDE → SÉDA <span class="page">[20]</span> FYANDUN → FYANDA <span class="page">[21]</span> SKRIFTUN → SKRIFTA <span class="page">[22]</span> -MÉTA → -MÉTE <span class="page">[23]</span> -RAWATH → -RÁWATH, MORTH-DEDUN → MORDDÉDUM <span class="page">[24]</span> DVAT → DVATH, -GÉRTHA → -<span class="sep">'</span>GÉRTA <span class="page">[25]</span> SWET → SWETH- <span class="page">[28]</span> ÀJN- → ÀJEN- <span class="page">[29]</span> WÉR- → HWÉR- <span class="page">[30]</span> -SKÉLD- → -SKELD-, SKÉLD- → SKELD- <span class="page">[32]</span> WRÉKA → WRÉKE, -KAPIA → -KÁPJA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''25.04'''
|[[DE025.04 Sicherheit|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN025.04 Security|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES025.04 Seguridad|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL025.04 Zekerheid|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO025.04 Sikkerhet|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''26.21'''
|[[DE026.21 Frieden|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN026.21 Peace|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES026.21 Paz|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL026.21 Vrede|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO026.21 Fred|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[025-e|[025]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[027-e|[027]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

025-e

2026-09-20T10:58:40Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[025-026]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL025.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[025]</span> 12. SIN JONGSTE SVN MÉI THAT GOD ERVA, ÀFTER THAM THAMIS JONGSTE. THÀN SKIL MÀN THAT WITHERNÉMA.

----

<span class="page">(25.04)</span> HIR SEND THA RJUCHTA ALLER FRYAS VMBE SÉKUR <span class="page">[5]</span> TO WÉSANDE.

1. SAHWERSA THÉR ÉWA VRWROCHT WRDE, JEFTHA NÉJA SETMA TAVLIKT, ALSA MOT-ET TO MÉNA NITHA SKÉN. MEN NIMMER TO <span class="page">[10]</span> BÁTA FON ENKELDERA MÀNNISKA, HER FON ENKELDERA SLACHTA NER FON ENKELDERA STÁTA NACH FON AWET THAT ENKEL SY.

2. <span class="page">[15]</span> SAHWERSA ORLOCH KVMTH ÀND THÉR WRDE HUSA HOMLAD JEFTHA SKÉPA HOK THAT-ET SY, SY-ET THRVCH THENE FYAND THA BY MÉNA RÉDUM, SA ACH THA MÉNA MÉNTE THÀT IS AL-ET FOLK TOSÉMNE THAT WITHER TO <span class="page">[20]</span> HÉLENA. THÉRVMBE THAT NIMMAN THA MÉNA SÉKA SKIL HELPA VRLJASA VMBE SIN ÀJN GOD TO BIHALDANE.

3. IS ORLOCH VRTÉJEN, ÀND SEND THÉR SVME <span class="page">[25]</span> ALSA VRDÉREN THAT HJA NAVT LÔNGER WÀRKA NE MÜGON SA MOT THA MÉNA MÉNTE HJAM VNDERHALDA. BY THA FÉRSTUM AGON HJA FORÁNA TO SITTANE, TILTHJU THA JÜGED SKIL ÉRA HJAM. <span class="page">[30]</span>

4. SEND THÉR WÉDVON ÀND WÉSON KVMEN (<span class="page">[026]</span> SA MOT MÀN HJA ÁK VNDERHALDA)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> ÀFTE → ÀFTER <span class="page">[2]</span> JONGSE → JONGSTE <span class="page">[3]</span> NIMMA → -NÉMA <span class="page">[4]</span> RIUCHTA → RJUCHTA <span class="page">[8]</span> JEFA → JEFTHA <span class="page">[9]</span> NÀMMER → NIMMER <span class="page">[12]</span> STATA → STÁTA <span class="page">[16]</span> -LJAT → -LAD <span class="page">[18]</span> MÉNTA → MÉNTE <span class="page">[20]</span> HÉLÉNA → HÉLENA, NÀMMAN → NIMMAN <span class="page">[24]</span> -THÉJAN → -TÉJEN, SVM → SVME <span class="page">[25]</span> LONGER → LÔNGER <span class="page">[27]</span> FÉSTUM ACHON → FÉRSTUM AGON <span class="page">[28]</span> SITTANA → SITTANE <span class="page">[31]</span> KÉMON → KVMEN</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''23.07'''
|[[DE023.07 Krieg|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN023.07 War|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES023.07 Tiempos de guerra |<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL023.07 Oorlogstijd|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO023.07 Krigstid|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''25.04'''
|[[DE025.04 Sicherheit|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN025.04 Security|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES025.04 Seguridad|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL025.04 Zekerheid|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO025.04 Sikkerhet|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[024-e|[024]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[026-e|[026]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

024-e

2026-09-20T10:56:13Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[023-024]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL024.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(THÉR MOTON ÀMMERTHE THRÉ BURCHHÉRA FON THERE MODER FORÁNA) <span class="page">[024]</span> SITTA SVNDER STEM. THISSA BURCHHÉRA MOTON DÉILIKES BODON NÉI THÉRE MODER SENDA TILTHJU HJU WÉTA MÜGE JEF THÉR AWET DÉN WARTH, STRIDANDE WITHA ÉWA JEFTHA WITH <span class="page">[5]</span> FRYAS RÉDJÉVINGA.

6. WIL THI KÉNING DVA ÀND SINA RÉDA NAVT, SA NE MÉI HI THÀT NAVT VNDERSTONDA.

7. <span class="page">[10]</span> KVMTH THENE FYAND VNWARLINGA THÀN MOT MÀN DVA SA THENE KÉNING BIDDATH.

8. NIS THENE KÉNING NAVT VPPET PAT, SA MOT MÀN SIN FOLGAR HÉRICH WÉSA JEF THAMIS FOLGAR <span class="page">[15]</span> ALONT THA LESTA.

9. NIS THÉR NÉN HÁVEDMAN SA KJASE MÀN HWA.

10. <span class="page">[20]</span> NIS THÉR NÉN TID, SA WERPE HI HIM TO HÁVEDMAN THÉR-IM WELDICH FÉLATH.

11. HETH THENE KÉNING EN FRÉSALIK FOLK OFSLAGEN SÁ MÜGON SINA ÀFTERKVMANDE SIN <span class="page">[25]</span> NÔME ÀFTER HJARA ÀJNE FORA. WIL THENE KÉNING SA MÉI-ER VPPEN VNBIBVWDE STÉD EN PLÀK UTKJASA TO HUS ÀND ERV. THAT ERV MÉI EN RONDDÉL WÉSA SA GRÁT THÀT HI FON ALLE SIDUM SJVGUN-HVNDRED TRÉDON <span class="page">[30]</span> UT OF SIN HUS MÉI HLÁPA ÉR HI AN SINA RÉNA KVMTH.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> DÉIALIKIS → DÉILIKES <span class="page">[4]</span> WÀRTH → WARTH <span class="page">[10]</span> KVM → KVMTH <span class="page">[11]</span> BITH → BIDDATH <span class="page">[14]</span> OF → JEF <span class="page">[17]</span> HAVED- → HÁVED-, KIASE → KJASE <span class="page">[20]</span> WÀRPA → WERPE <span class="page">[21]</span> HAVED- → HÁVED-, HÉR → THÉR, FÉLETH → FÉLATH <span class="page">[25]</span> NÁMA → NÔME <span class="page">[26]</span> MÉJ- → MÉI-, -BVWADE → -BVWDE <span class="page">[28]</span> GRAT → GRÁT <span class="page">[29]</span> TRÉDUN → TRÉDON<ref>As e.g. <span class="fryas">SÍRHÉDON</span>.</ref> <span class="page">[30]</span> SINE → SIN, HLAPA → HLÁPA</span>

{{title_punctuation_changes}}

===Notes===
<references />

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''23.07'''
|[[DE023.07 Krieg|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN023.07 War|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES023.07 Tiempos de guerra |<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL023.07 Oorlogstijd|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO023.07 Krigstid|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[023-e|[023]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[025-e|[025]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

023-e

2026-09-20T10:53:32Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[023-024]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL023.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(12. THÉRA THAM STRIDA MITHA WÉPNE AN HJARA) <span class="page">[023]</span> HANDA NE KUNNATH NAVT FORSINNA ÀND WIS BILÍWA. THÉRVMBE NE FOCHT-ET NÉNE KÉNING WÉPNE TO HANTÉRA AN THA STRID. SIN WISDOM MOT SIN WÉPEN WÉSA ÀND <span class="page">[5]</span> THJU LJAFDE SINRA KÀMPONA MOT SIN SKILD WÉSA.

----

<span class="page">(23.07)</span> THIT SEND THA RJUCHTA THÉRE MODER ÀND THÉRA KÉNINGGAR.

1. <span class="page">[10]</span> SAHWERSA ORLOCH KVMTH, SENDATH THA MODER HJRA BODON NÉI THA KÉNING. THI KÉNING SENDATH BODON NÉI THA GRÉVETMANNA VMBE LANDWÉR.

2. <span class="page">[15]</span> THA GRÉVETMANNA HROPATH ALLE BURCHHÉRA ETSÉMNE ÀND BIRÉDATH HO FÉLO MANNA HJA SKILUN STJURA.

3. ALLE BISLUTA THÉRA MOTON RING NÉI THÉRE <span class="page">[20]</span> MODER SENDEN WERTHA MITH BODON ÀND TJUGUM.

4. THJU MODER LÉTH ALLE BISLUTA GADERJA ÀND JÉFTH-ET GULDNETAL. THAT IS THÀT MIDDELTAL <span class="page">[25]</span> FON ALLE BISLUTA ETSÉMNE. THÉRMITHA MOT MÀN FAR THÀT FORMA FRÉTHO HÁ ÀND THENE KÉNING ALSA.

5. IS THJU WÉRA A KÀMP, THÀN HOFT THI KÉNING <span class="page">[30]</span> ALLÉNA MITH SINUM HÁVEDMANNA TO RÉDA. THACH THÉR MOTON IMMERTHE THRÉ BURCHHÉRA FON THÉRE MODER FORÁNA (<span class="page">[024]</span> SITTA SVNDER STEM.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> HÉR- → THÉR-, -ETH → -ET <span class="page">[3]</span> W..PNE → WÉPNE, HANTERA → HANTÉRA <span class="page">[4]</span> WÀPEN → WÉPEN <span class="page">[5]</span> LJAFTE → LJAFDE, SKÍLD → SKILD <span class="page">[6]</span> ..SA → WÉSA <span class="page">[7]</span> TH.. → THIT <span class="page">[8]</span> ..ING- → KÉNING-<span class="page">[10]</span> SEND → SENDATH <span class="page">[11]</span> SEND → SENDATH <span class="page">[25]</span> HÉR- → THÉR- <span class="page">[26]</span> FRÉTO → FRÉTHO <span class="page">[27]</span> HA → HÁ <span class="page">[30]</span> HAVED- → HÁVED- <span class="page">[31]</span> ÀMMER- → IMMER- <span class="page">[32]</span> THERE → THÉRE, FÔR-ANA → FORÁNA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''21.15'''
|[[DE021.15 Kriegsrecht|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN021.15 Defense|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES021.15 Leyes de guerra|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL021.15 Oorlogswetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO021.15 Forsvarslover|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''23.07'''
|[[DE023.07 Krieg|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN023.07 War|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES023.07 Tiempos de guerra |<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL023.07 Oorlogstijd|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO023.07 Krigstid|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[022-e|[022]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[024-e|[024]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

022-e

2026-09-20T10:50:37Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[021-022]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL022.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[022]</span> 3. IS HI BIKVMEN SA JÉVE MÀN HIM WÉPNE ÀND HI WARTH TO WÉRAR SLÁGEN.

4. IS HI THRÉ JÉR WÉRAR SÁ WARTH-I BURCHHÉR <span class="page">[5]</span> ÀND MÉI HI HELPA SIN HÁVEDMANNA TO KJASANE.

5. IS HWA SJVGUN JÉR KJASAR SÁ MÉI HI HELPA EN HÉRMAN JEFTHA KÉNING TO KJASANE, THÉRTO ÁK KÉREN WERTHA. <span class="page">[10]</span>

6. ALLE THRÉ JÉR MOT-ER OVIR KÉREN WERTHA.

7. BUTA THA KÉNING MÜGON ALLE AMBTMANNA WITHERKÉREN WERTHA THAM RJUCHT DVA <span class="page">[15]</span> ÀND NÉI FRYAS RÉD.

8. ANNEN KÉNING NE MÉI NAVT NI LÔNGER AS THRÉ JÉR KÉNING BILÍWA, TILTHJU HI NAVT BIKLÍWA NE MÉI, VSA FRYDOM TO SKÁDANE. <span class="page">[20]</span>

9. HETH-I SJVGUN JÉR REST SÁ MÉI HI WITHERKÉREN WERTHA.

10. IS THI KÉNING THRVCH THENE FYAND FALLEN SA <span class="page">[25]</span> MÜGON SINA SIBBA ÁK NÉI THÉRE ÉRE THINGJA.

11. IS-ER VPPA SIN TID OFGVNGEN JEFTHA BINNA SIN TID STURVEN SA NE MÉI NÉN SIBBA HIM VPFOLGJA THÉR-IM NÉIAR SY SA THA <span class="page">[30]</span> FJARDE KNY.

12. THÉRA THAM STRIDA MITHA WÉPNE AN HJARA (<span class="page">[023]</span> HANDA NE KUNNATH NAVT FORSINNA ÀND WIS BILÍWA.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> WÀP? → WÉPNE <span class="page">[4]</span> WÀRTH → WARTH <span class="page">[5]</span> HÉLPA → HELPA, HÁWED- → HÁVED <span class="page">[7]</span> H?A → HELPA <span class="page">[8]</span> THÉ... → THÉRTO <span class="page">[9]</span> WRDE → WERTHA <span class="page">[19]</span> SKAD- → SKÁD- <span class="page">[24]</span> THRUCH → THRVCH <span class="page">[25]</span> HINGA → THINGJA <span class="page">[32]</span> WÀPNE → WÉPNE</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''21.15'''
|[[DE021.15 Kriegsrecht|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN021.15 Defense|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES021.15 Leyes de guerra|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL021.15 Oorlogswetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO021.15 Forsvarslover|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[021-e|[021]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[023-e|[023]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

021-e

2026-09-20T10:49:43Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[021-022]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL021.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[021]</span> NAVT NI WOKERJA. KVMATH THÉR SVME, SA IS-T THÉRA FÁMNA PLICHT HJAM KÀNBÉR TO MÁKJANE INVR THÀT ÉLLE LÁND, TILTHJU HJA NIMMERTHE KÉREN NAVT WRDE TO EN<span class="sep">'</span>G AMBT. <span class="page">[5]</span> HWAND SOKA HÀVATH EN GÍRALIK HIRTE. VMBE SKÀT TO GARJA SKOLDE HJA ELLA VRRÉDA. THÀT FOLK, THJU MODER, HJARA SIBBA ÀND TO THA LESTA HJARASELVA.

12. <span class="page">[10]</span> IS THÉR ÀNMAN ALSA ÀRG THAT-ER SJOCHTSJAK FJA JEFTHA VRDÉREN WÉR VRSELLATH VR HÉL GOD, SA MOT THENE MÀRKRJUCHTER HIM WÉRA ÀND THA FÁMNA HIM NOMA INVR-ET ÉLLE LÁND.

----

<span class="page">[15] (21.15)</span> IN ÉRA TIDA HÉMDE FINDAS FOLK MÉST ALGADUR INVR HJARA MODERIS BÀRTALAND, MITH NÔME ALDLAND THAT NW VNDER-NE SÉ LÉITH. HJA WÉRON THUS FÉROF. THÉRVMBE NÉDON WI ÁK NÉN ORLOCH. THÁ HJA VRDRÉVEN <span class="page">[20]</span> SEND ÀND HÉINDA KÉMON TO RÁWANE, THÁ KÉM-ER FON SELVA LANDWÉR HÉRMANNA KÉNINGGAR ÀND ORLOCH. VR ALTHAM KÉMON SETMA ÀND UTA SETMA KÉMON ÉWA. HÍR FOLGATH THA ÉWA THÉR THÉRUT TAVLIKT SEND. <span class="page">[25]</span>

1. EK FRYAS MOT THA LÉTHA JEFTHA FYANDA WÉRA, MITH ALDULKERA WÉPNE AS-ER FORSINNA BIKVMA ÀND HANTÉRA MÉI.

2. <span class="page">[30]</span> IS EN BOJ TWILIF JÉR, SA MOT-I THA SJVGUNDE DÉI MISSA FON SIN LÉRTID VMBE RÉD TO WERTHANDE MITHA WÉPNE.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> SVM → SVME <span class="page">[2]</span> FAMNA → FÁMNA, MAKJANA → MÁKJANE <span class="page">[4]</span> AMPT → AMBT. <span class="page">[6]</span> S?ÀT → SKÀT <span class="page">[7]</span> ?T → THÀT, SIBBEN → SIBBA <span class="page">[8] ...</span> → THA <span class="page">[10]</span> SJVCHT-SIAK → SJOCHTSJAK <span class="page">[12]</span> -RJUCHTAR → RJUCHTER <span class="page">[15]</span> TÍDA → TIDA, HÉMADON → HÉMDE <span class="page">[16]</span> MODER-S → MODERIS, -LÁND → LAND <span class="page">[17]</span> NÔMA → NÔME <span class="page">[21]</span> LÁND- → LAND <span class="page">[24]</span> HA → THA <span class="page">[26]</span> MOT-A → MOT THA, FÍANDA → FYANDA <span class="page">[27]</span> WÀPNE → WÉPNE <span class="page">[28]</span> HÁNDTÉRA → HANTÉRA <span class="page">[31]</span> MISTE → MISSA <span class="page">[32]</span> WÀPNE → WÉPNE</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''19.08'''
|[[DE019.08 Gemeinschaft|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN019.08 Common|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES019.08 Comunidad|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL019.08 Gemeenschap|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO019.08 Fellesskap|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''21.15'''
|[[DE021.15 Kriegsrecht|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN021.15 Defense|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES021.15 Leyes de guerra|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL021.15 Oorlogswetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO021.15 Forsvarslover|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[020-e|[020]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[022-e|[022]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

020-e

2026-09-20T10:47:56Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[019-020]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL020.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[020]</span> 6. EK THORP SKIL EN HÉMRIK HÀVA NÉI SINA BIHOF ÀND THENE GRÉVA SKIL NJVDA THAT ALRA EK SIN DÉL BIDONGTH ÀND GOD HALD TILTHJU THA ÀFTERKVMANDA NÉN SKÁDA NAVT NE LYDA NE MÜGE. <span class="page">[5]</span>

7. EK THORP MÉI EN MÀRK HÀVA TO KÁP ÀND TO VRKÁP JEFTA TO WANDELJA. ALLET ÔRA LÁND SKIL BVW ÀND WALD BILÍWA. THACH THA BÁMA THÉRA NE MÉI NIMMAN NAVT FELLA, BUTA MÉNA RÉDA <span class="page">[10]</span> ÀND BUTA WÉTA THES WALDGRÉVA. HWAND THA WALDA SEND TO MÉNA NITHA. THÉRVMBE NE MÉI NIMMAN THÉR MÁSTER OF WÉSA.

8. AS MÀRKJELD NE MÉI THÀT THORP NAVT MÁR NI <span class="page">[15]</span> NÉMA SA THA TWILIFTE DÉL FON THA SKÀT, HOR FON THA INHÉMAR NER FON THA FÉRHÉMANDE. ÁK NE MÉI THA MÀRKSKÀT NAVT ÉR VRSELLAD NE WERTHA AS THÀT ÔRA GOD.

9. <span class="page">[20]</span> ALLET MÀRKJELD MOT JÉRLIKES DÉLAD WERTHA, THRJA DÉGA FÁR THÉRE JOLDÉI, AN HVNDRED DÉLA TO DÉLANDE.

10. THI GRÉVETMAN MITH SINUM GRÉVUM SKIL <span class="page">[25]</span> THÉROF BÜRA TWINTICH DÉLA, THENE MÀRKRJUCHTER ÀND SINUM HELPAR, FIF DÉLA [MÀRKJELD, TJAN DÉLA,] THJU FOLKSMODER ÉN DÉL, THJU GÁMODER FJUWER DÉLA, THÀT THORP TJAN DÉLA, THA ÀRMA, THAT IS THÉRA, THAM NAVT WÀRKA NI KUNNA NI MÜGE <span class="page">[30]</span> FIFTICH DÉLA.

11. THÉRA THAM TO MÀRKA KVME NE MÜGON (<span class="page">[021]</span> NAVT NI WOKERJA.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[3]</span> -KVMANDE → -KVMANDA <span class="page">[4]</span> SKADA → SKÁDA, MVGE → MÜGE <span class="page">[7]</span> JEFA → JEFTA <span class="page">[8]</span> -LÍVA → -LÍWA, THA → THACH <span class="page">[9]</span> FÀLLA → FELLA <span class="page">[12]</span> MÀSTER → MÁSTER, SA → WÉSA <span class="page">[15]</span> NIMMA → NÉMA, TILLIF- → TWILIF- <span class="page">[17]</span> ÀK → ÁK, -SELLATH → -SELLAD <span class="page">[20]</span> DÉLATH WRDE → DÉLAD WERTHA <span class="page">[21]</span> DÉGAN → DÉGA <span class="page">[22]</span> DÉLUN → DÉLA <span class="page">[25]</span> BÛRA → BÜRA, HENE → THENE <span class="page">[26]</span> FOLKES- → FOLKS- <span class="page">[33]</span> DELA → DÉLA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''19.08'''
|[[DE019.08 Gemeinschaft|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN019.08 Common|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES019.08 Comunidad|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL019.08 Gemeenschap|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO019.08 Fellesskap|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[019-e|[019]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[021-e|[021]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

019-e

2026-09-20T10:45:59Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[019-020]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL019.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[019]</span> 24. SAHWERSA THÉR SVME AMONG THÀT THRIMNA SEND THAM HJA ALSA SÉR VNSKELDICH MÉNE THAT HJA HJA FOLGJA WILLE SA MÜGON HJA THÀT DVA MITH AL HJARA DRIWANDE ÀND TILBÉRE HÀVA. ÀND NIMMAN <span class="page">[5]</span> ACH HJAM THÉROVIR MIN TO ACHTJANE, TILTHJU THÀT MÁRADÉL ALSA BLÍD KÀN DWÁLA SA THÀT MINRADÉL.

----

<span class="page">(19.08)</span> MÉNA ÉWA.

1. ALLE FRYA BÀRN SEND A ÉLIKA WÍSA BÀRN. THÉRVMBE <span class="page">[10]</span> MOTON HJA ÁK ÉLIKA RJUCHTE HÀVA ALSA BLÍD VPPET LÁND AS VPPET É, THÀT IS WÉTER ÀND VP ELLA THAT WRALDA JEFTH.

2. ALLERA-MANNALIK MÉI-T WIF SINRA KÉSA FRÉJA <span class="page">[15]</span> ÀND EK TOGHATER MÉI ÀFTER HJRA HELD-DRVNK BJADA THÉR HJU MINTH.

3. HETH HWA EN WIF NOMEN SA JÉFT MÀN HJAM HUS ÀND WÀRF. NIS THÉR NÉN SA MOT-ET BVWED <span class="page">[20]</span> WERTHA.

4. IS-ER NÉI EN ÔTHER THORP GVNGEN VMB-EN WIF ÀND WIL HI THÉR BILÍWA SA MOT MÀN HIM THÉR EN HUS EN WÀRF JÉVA BIJUNKA THÀT NOT FON THA HÉMRIK. <span class="page">[25]</span>

5. ALLERA-MANNALIK MOT MÀN EN ÀFTERDÉL AS WÀRF BY SIN HUS JÉVA. THA NIMMAN NE MÉI EN FARDÉL BY SIN HUS NÀVA FÜL MIN EN RONDDÉL, ALLÉNA, JEF HWA EN DÁD DÉN HETH TO MÉNA <span class="page">[30]</span> NITHA SÁ MÉI HIM THAT JÉVEN WERTHA. ÁK MÉI SIN JONGSTE SVN THAT ERVA. AFTER THAM MOT THÀT THORP THAT WITHERNÉMA.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> -SKILD- → -SKELD- <span class="page">[4]</span> -BARA → -BÉRE, NÀMMAN → NIMMAN <span class="page">[5]</span> ACHT → ACH <span class="page">[6]</span> MARA- → MÁRA- <span class="page">[7]</span> HÀT → THÀT <span class="page">[11] 2 x</span> -ÀT → -ET <span class="page">[15]</span> EFTER → ÀFTER <span class="page">[18]</span> NIMTH → NOMEN <span class="page">[19]</span> W?RV → WÀRF, ÀT BVWATH → ET BVWED <span class="page">[20]</span> WRDE → WERTHA <span class="page">[22]</span> GONGON → GVNGEN <span class="page">[24]</span> JÉWA → JÉVA, -JONKA → -JUNKA <span class="page">[26]</span> ÀFER- → ÀFTER- <span class="page">[27]</span> SINA → SIN <span class="page">[28]</span> SINA → SIN <span class="page">[30]</span> WRDE → WERTHA <span class="page">[32]</span> NIMMA → -NÉMA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''15.01'''
|[[DE015.01 Burggesetze|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN015.01 Burg|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES015.01 Leyes de Burgo|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL015.01 Burgwetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO015.01 Borgslover|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''19.08'''
|[[DE019.08 Gemeinschaft|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN019.08 Common|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES019.08 Comunidad|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL019.08 Gemeenschap|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO019.08 Fellesskap|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[018-e|[018]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[020-e|[020]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

018-e

2026-09-20T10:42:01Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[017-018]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL018.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[018]</span> 19. HÀT MÀN HJA BY ÉNE RJUCHTLIKA SÉKE ANHROPEN VMBE UTSPRÉK TWISK ANNEN GRÉVETMAN AND THA MÉNTE, ÀND FINDATH HJU THJU SÉKE TVIVELIK SA MOT HJU TO BÁTA FON THÉR MÉNTE <span class="page">[5]</span> SPRÉKA TILTHJU THÉR FRÉTHO KVMTH. ÀND THRVCHDAM THÀT BÉTRE SY, THÀT ÉN MAN VNRJUCHT DÉN WARTH THÀN FÉLO.

20. KVMTH HWA VMB RÉD ÀND WÉT THJU MODER RÉD <span class="page">[10]</span> SA ACH HJU THAM BISTONDA TO JÉWANE. NÉT HJU BISTONDA NÉN RÉD SA MÉI HJU WACHTJA LÉTA SJVGUN DÉGUM. NÉT HJU THÀN NACH NÉN RÉD, SA MÜGON HJA HINNE BRÛDA. ÀND HJA NE MÜGON HJRASELVA NAVT BIKLAGJA, TILTHJU <span class="page">[15]</span> NÉN RÉD BÉTRE IS THÀN KVA RÉD.

21. HETH EN MODER ÀRGE RÉD JÉVEN UT KVADA WILLA SA MOT MÀN HJA DÉJA JEFTA UT OF LANDUM DRÍVA STOK-NAKEN ÀND BLÁT. <span class="page">[20]</span>

22. SEND HJRA BURCHHÉRA MÉDE PLICHTICH THÀN DVATH MÀN ALSA MITH THAM.

23. IS HJRA SKELD TVIVELIK JEFTA BLÁT FORMODA, SA <span class="page">[25]</span> MOT MÀN THÉRVR THINGJA ÀND SPRÉKA, IS-T NÉDICH ÉN ÀND TWINTICH WYKA LÔNG. STEMTH THA HALFDÉL SKELDICH SA HALDE MÀN HJA VR VNSKELDICH. TWÉDE SÁ WACHT MÀN JETA EN FVL JÉR. STEMTH MÀN THÀN ALSA, SÁ MÉI <span class="page">[30]</span> MÀN HJA SKELDICH HALDA, THA NAVT NI DÉJA.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> MAN → MÀN, ÉNNE → ÉNE <span class="page">[2]</span> VMBER → VMBE <span class="page">[5]</span> KVMA → KVMTH <span class="page">[6]</span> THAM → -DAM, HÀT → THÀT, -RJÛCHT → -RJUCHT <span class="page">[7]</span> WRDE HÀN → WARTH THÀN <span class="page">[10]</span> ÁCH → ACH, BY → BI- <span class="page">[11]</span> BY → BI- <span class="page">[14]</span> HJU → -THJU <span class="page">[24]</span> SKILD → SKELD <span class="page">[26]</span> LONG → LÔNG <span class="page">[27]</span> SKILD- → SKELD- <span class="page">[28]</span> -SKILD- → -SKELD-, SA → SÁ <span class="page">[30]</span> SKILD- → SKELD- </span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''15.01'''
|[[DE015.01 Burggesetze|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN015.01 Burg|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES015.01 Leyes de Burgo|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL015.01 Burgwetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO015.01 Borgslover|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[017-e|[017]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[019-e|[019]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

017-e

2026-09-20T10:37:46Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[017-018]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL017.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[017]</span> 14. ÀJDER BURCH MOT HJRISELVA BIDRUPPA ÀND GENÉRA FON HJRA ÀJN RONDDÉL ÀND FON THÀT DÉL THAT HJU FON THÀT MÀRKJELD BÜRTH.

15. <span class="page">[5]</span> IS THÉR IMMAN KÉREN VMBE VPPA BURGUM TO THJANANDE ÀND NIL-ER NAVT THÀN NE MÉI-R NÁ NÉN BURCHHÉR WERTHA ÀND THUS NÉN STEM NAVT NI HÀVA. IS-ER AL BURCHHÉR SA SKIL HI THJU ÉR VRLJASA. <span class="page">[10]</span>

16. SAHWERSA IMMAN RÉD GÉRTH FON THÉRE MODER THA FON ÉNE BURCHFÁM, SA MOT HI HIMSELVA MELDA BY THA SKRÍWER. THESSE BRÀNGTH-IM BY THA BURCHMÁSTER. FORTH MOT-I NÉI THA LÉTSA, <span class="page">[15]</span> THÀT IS THENE HÉLENER. THÉR MOT SJA JEF-ER ÁK BISÉTEN IS FON KVADA TOCHTUM. IS-ER GOD SÉID THA VNDVATH HI HIMSELVA FON SINUM WÉPNA, ÀND SJVGUN WÉRAR BRÀNGGATH HIM BY THÉRE MODER. <span class="page">[20]</span>

17. IS THJU SÉK VR ÉNE STÁTE SA NE MÜGON THÉR NAVT MINER THÀN THRÉ BODON KVMA. IS-T VR-T ÉLLA FRYASLAND THÀN MOTON THÉR JETA THRJA SJVGUN TJUGUM BY WÉSA. THÉRVMBE THÀT-ER NÉN KVA FORMODA <span class="page">[25]</span> NAVT RISA NE MÉI NOR SKALKHÉD DÉN NE WRDE.

18. BY ALLE SÉKUM MOT THA MODER WALDA ÀND NJVDA THÀT HJRA BÀRN, THÀT IS FRYAS FOLK, SÁ <span class="page">[30]</span> MÉTRIK BILÍWA AS THÀT WÉSA MÉI. THÀT IS THI GRÁTESTA HJRAR PLICHTA, ÀND VS ALRA, VMBE-R THÉRAN TO HELPANDE.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> HIRI → HJRI- <span class="page">[2]</span> HIRI → HJRA, HÀT → THÀT <span class="page">[5]</span> ÀMMAN → IMMAN <span class="page">[6]</span> THJANJANDE → THJANANDE, NA → NÁ <span class="page">[7]</span> DUS → THUS <span class="page">[11]</span> SÁ- → SA-, ÀMMAN → IMMAN, GÉRT → GÉRTH <span class="page">[13]</span> MELDE → MELDA, SKRIWER → SKRÍWER <span class="page">[14]</span> -MÀSTER → -MÁSTER <span class="page">[23]</span> LÁND → -LAND, TJUGA → TJUGUM <span class="page">[24]</span> -MVDA → -MODA <span class="page">[31]</span> RLICHTA → PLICHTA <span class="page">[32]</span> HÉLPANDE → HELPANDE</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''15.01'''
|[[DE015.01 Burggesetze|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN015.01 Burg|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES015.01 Leyes de Burgo|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL015.01 Burgwetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO015.01 Borgslover|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[016-e|[016]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[018-e|[018]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

016-e

2026-09-20T10:34:24Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[015-016]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL016.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[016]</span> 7. THÉRFON SKILUN ALLE JÉRON TO HONK KÉRA THRIM FON ELK SJVGUN. THACH HJA NE MÜGON NAVT VPFOLGAD NE WERTHA THRVCH HJARA SIBTAL. <span class="page">[5]</span> NÉIAR SA THA FJARDE KNY.

8. ÀJDER MÉI THRÉ-HVNDRED JONGA BURCHWÉRAR HÀVA.

9. FAR THISSA THJANESTA SKILUN HJA LÉRA FRYAS TEX <span class="page">[10]</span> ÀND THA ÉWA, FON THA WISA MANNA THENE WISDOM, FON THA ALDA HÉRMANNA THENE KUNST FON THA ORLOCH ÀND FON THA SÉKÉNINGGAR THENE KUNSTA THÉR BI THÀT BUTAFÁRA NÉDLIK SEND.

10. <span class="page">[15]</span> FON THISSA WÉRAR SKILUN JÉRLIKES HVNDRED TOBEK KÉRA. THACH SEND THÉR SVME VRLÀMD WRDEN, SA MÜGON HJA VPPER BURCH BILÍWA HJARA ÉLLE LÉVA LÔNG.

11. BY THÀT KJASA FON THA WÉRAR NE MÉI NIMMAN <span class="page">[20]</span> FON THÉRE BURCH NÉN STEM NAVT NE HÀVA, NI THA GRÉVETMANNA JEFTA ÔTHERA HÁVEDA, MEN THÀT BLÁTA FOLK ALLÉNA.

12. THJU MODER ET TEXLAND SKIL MÀN JÉVA, THRIJA <span class="page">[25]</span> SJVGUN FLINKA BODON MITH THRJA TWILIF RAPPA HORSA, VPPA ÔRA BURGUM EK BURCHFÁM THRÉ BODON MITH SJVGUN HORSA.

13. ÁK SKIL ÀJDER BURCH HÀVA FIFTICH BVWARA <span class="page">[30]</span> THRVCH THÀT FOLK KÉREN. MEN THÉRTO MÉI MÀN ALLÉNA JÉVA, SOKKA THÉR NAVT ABEL ÀND STOR FAR WÉRA NER TO BUTAFÁRAR SEND.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[3]</span> ELIK → ELK <span class="page">[4]</span> -FOLGATH → -FOLGAD <span class="page">[5]</span> NÉJAR SÁ → NÉIAR SA, FJARDA KNÍ → FJARDE KNY <span class="page">[7]</span> ÀIDER → ÀJDER <span class="page">[10]</span> WÍSA MANNON → WISA MANNA <span class="page">[11]</span> -MANON TH?NE → -MANNA THENE <span class="page">[12]</span> -KENING- → -KÉNING- <span class="page">[13]</span> BUTE- → BUTA-, NÉTH- → NÉD- <span class="page">[16]</span> S?ND → SEND, -LÀMTH → -LÀMD <span class="page">[19]</span> NIMM?N → NIMMAN <span class="page">[21]</span> HAVEDA → HÁVEDA, MÀN → MEN <span class="page">[22]</span> BLATA → BLÁTA <span class="page">[24]</span> -LÁND → -LAND <span class="page">[25]</span> THRIA TWILLIF → THRIJA TWILIF <span class="page">[27]</span> SIVGUN → SJVGUN <span class="page">[29]</span> AK → ÁK, ÀIDER → ÀJDER <span class="page">[30]</span> AKÉREN → KÉREN <span class="page">[32]</span> STORA → STOR, FARAR → -FÁRAR</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''15.01'''
|[[DE015.01 Burggesetze|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN015.01 Burg|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES015.01 Leyes de Burgo|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL015.01 Burgwetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO015.01 Borgslover|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[015-e|[015]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[017-e|[017]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

015-e

2026-09-20T10:27:51Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[015-016]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL015.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[015] (15.01)</span> THÀT SEND THA ÉWA THÉR TO THÉRA BURGUM HÉRA.

1. SAHWERSA THÉR ÁRNE ÉNE BURCH BVWED IS, SA MOT THJU FODDIK THÉRA AN THA FORMA FODDIK ET <span class="page">[5]</span> TEXLAND VPSTÉKEN WERTHA. THACH THÀT NE MÉI NIMMER OWERS AS THRVCH THA MODER SKÉN.

2. EK MODER SKIL HJRA ÀJN FÁMNA KJASA. ALSA THÉRA THÉR VPPA THÉRA ÔTHERA BURGUM AS MODER <span class="page">[10]</span> SEND.

3. THJU MODER TO TEXLAND MÉI HJRA FOLGSTERE KJASA THACH SAHWERSA HJU FALTH ÉR HJU-T DÉN HETH SA MOT THAS KÉREN WERTHA VPPA ÉNE MÉNA ACHT, BY RÉDUM FON ALLE STÁTA ETSÉMNE. <span class="page">[15]</span>

4. THJU MODER TO TEXLAND MÉI ÉN ÀND TVINTICH FÁMNA ÀND SJVGUN SPILLE MAN<span class="sep">'</span>GÉRTA HÀVA, TILTHJU THÉR IMMER SJVGUN BY THÉRE FODDIK MÜGE WÁKJA DÉILIKES ÀND THES NACHTIS. BY THA FÁMNA <span class="page">[20]</span> THÉR VPPA ÔRA BURGUM AS MODER THJANJA ALSA FÉLO.

5. SAHWERSA EN FÁM ANNEN GÁDA WIL, SA MOT HJU-T THÉRE MODER MELDA, ÀND BISTONDA TO THA <span class="page">[25]</span> MÀNNISKA KÉRA, ÉR HJU MITH HJRA TOCHTIGE ÁDAMA THÀT LJUCHT BIWLATH.

6. THJU MODER ÀND ALREK BURCHFÁM SKIL MÀN TOFOGJANDE ÉN ÀND TWINTICH BURCHHÉRA <span class="page">[30]</span> SJVGUN ALDA WISA, SJVGUN ALDA KÀMPAR ÀND SJVGUN ALDA SÉ-KÀMPAR.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[3]</span> BVWET → BVWED <span class="page">[5]</span> WRDA → WERTHA, THÁCH → THACH, NÀMMER → NIMMER <span class="page">[11]</span> -STER → -STERE <span class="page">[13]</span> HWERTHA → WERTHA <span class="page">[16]</span> TVINTICH → TWINTICH <span class="page">[18]</span> ÀMMER → IMMER, MUGE → MÜGE <span class="page">[19]</span> NACHTES → NACHTIS, FAMNA → FÁMNA <span class="page">[20]</span> ORA → ÔRA <span class="page">[23]</span> ÁNNEN GADA → ANNEN GÁDA <span class="page">[25]</span> HIRA → HJRA <span class="page">[28]</span> SKL → SKIL <span class="page">[29]</span> TVINTICH → TWINTICH, -HÉRAN → -HÉRA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''15.01'''
|[[DE015.01 Burggesetze|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN015.01 Burg|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES015.01 Leyes de Burgo|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL015.01 Burgwetten|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO015.01 Borgslover|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[014-e|[014]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[016-e|[016]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

014-e

2026-09-20T10:22:24Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[013-014]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL014.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:530px">
(THÉRVMBE MOST J HJA TO JO) <span class="page">[014]</span> ÉREMODER NÉMA. FOLGATH J MIN RÉD THÀN SKIL HJU NÉIMELS MIN FÁM BILÍWA ÀND ALLA FRÁNA FÁMNA THÉR HJA FOLGJA. THAN SKIL THJU FODDIK NIMMER UTGÁ THÉR IK FÁR JO VPSTOKEN HÀV. THÀT LJUCHT <span class="page">[5]</span> THÉRA, SKIL THAN ÉVG JVWE BRYN VPKLÁRJA. ÀND J SKILUN THAN ÉVIN FRY BILÍWA FON VNFRYA WELD AS JVWA SWÉTE RINSTRÁMA FON THÀT SALTE WÉTER THÉR ENDELÁSE SÉ.

----

<span class="page">(14.09)</span> THET HETH FÀSTA SÉID.

:<span class="page">[10]</span> ALLE SETMA THÉR EN ÉW, THÀT IS HVNDRED JÉR OMHLÁPA MÜGE MITH THA KRODER ÀND SIN JOL, THÉRA MÜGON VPPA RÉD THÉRE MODER ÀND BY MÉNA WILLA VPPA WÉGAR THÉRA BURGUM WRIT WERTHA. SEND HJA VPPA WÉGAR <span class="page">[15]</span> WRIT THAN SEND HJA ÉWA ÀND THÀT IS VSA PLICHT VMBE ALTHAM AN ÉRA TO HALDANDE. KVMTH NÉD ÀND TVANG VS SETMA TO JÉVANE STRIDANDE WITH VSA ÉWA ÀND PLÉGUM SÁ MOT MÀN DVA ALSA HJA ÁSKJA THACH <span class="page">[20]</span> SEND HJA WÉKEN THÀN MOT MÀN IMMER TO THÀT ALDA WITHERKÉRA. THÀT IS FRYAS WILLA ÀND THAT MOT WÉSA THAM FON AL HJRA BÀRN.

FÀSTA SÉIDE.

:ALLE THINGA THÉR MÀN ANFANGJA WIL, HOKA <span class="page">[25]</span> THÀT ET MÜGA WÉSA, VPPA THA DÉI THÉR WY FRYA HELDGAD HÀVA THAM SKILUN ÉVG FALIKANT UTKVMA.

NÉIDAM TID NW BIWYSD HETH THÀT HJU RJUCHT HÉDE, SÁ IS THÀT EN ÉWA WRDEN, THÀT MÀN SVNDER NÉD ÀND TVANG <span class="page">[30]</span> A FRYA-HJRA DÉI NAWET OWERS NI DVA NE MÉI THA BLÍDA FÉRSTA FÍRJA.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> NÉ- → NÉI-, FRANA → FRÁNA <span class="page">[3]</span> NÀMER → NIMMER <span class="page">[4]</span> -GA → -GÁ <span class="page">[5]</span> -K?ARJA → -KLÁRJA <span class="page">[6]</span> -LYVA → -LÍWA <span class="page">[7]</span> SW?TE → SWÉTE, -STRAMA → -STRÁMA <span class="page">[8]</span> ÀNDE- → ENDE- <span class="page">[9]</span> HET → HETH <span class="page">[11]</span> KRODAR → KRODER <span class="page">[14]</span> HWERTHA → WERTHA <span class="page">[19]</span> MÀNESKA → MÀN, ASKJA → ÁSKJA <span class="page">[20]</span> ÀMMER → IMMER <span class="page">[25]</span> ÀT → -ET <span class="page">[26]</span> HÀWA → HÀVA, FALÍ-IKANT → FALIKANT <span class="page">[27]</span> B?- → BI- <span class="page">[28]</span> RIUCHT → RJUCHT, HÀT → THÀT</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''11.13'''
|[[DE011.13 Tex|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN011.13 Tex|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES011.13 Tex|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL011.13 Tex|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO011.13 Tex|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''14.09'''
|[[DE014.09 Festa|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN014.09 Festa|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES014.09 Festa|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL014.09 Vesta|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO014.09 Festa|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[013-e|[013]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[015-e|[015]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

013-e

2026-09-20T10:21:46Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[013-014]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL013.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(AFTERNÉI) <span class="page">[013]</span> HJARA ASKE FIFTICH FÉT ANDA GRVND TO DÀLVANE TILTHJU THÉR NÉNEN GÀRSHÀLM VP WAXA NI MÉI. HWAND ALDULKERA GÀRS SKOLDE JVW DJAROSTE KWIK DÉJA. <span class="page">[5]</span>

8. NE GRIP NÁ THÀT FOLK FON LYDA NER FON FINDA AN. WRALDA SKOLDE HELPA HJAM, SA THAT-ET WELD THAT FON JO UTGVNG VPPA JVWA ÀJNA HÁVEDA SKOLDE WITHERKVMA. <span class="page">[10]</span>

9. SAHWERSA THÀT MACHTE BÉRA THAT HJA FON JVWE RÉD JEFTA AWET OWERS WILDE ALSA AGATH J TO HELPANE HJAM. MEN KVMATH HJA TO RÁWANDE, FAL THAN VPPA THAM NITHER LIK <span class="page">[15]</span> BLIXENANDE FJVR.

10. SAHWERSA ANNEN FON HJAM ÉNER JVWER TOGHATERUM TO WIF GÉRTH ÀND HJU THAT WIL, THÀN SKILUN J HJA HJRA DVMHÉD BITJVTA. THACH WIL HJU <span class="page">[20]</span> THACH HJRA FRÉJAR FOLGJA THAT HJA THAN MITH FRÉTHO GÁ.

11. WILLATH JVWA SVNA FON HJARA TOGHATERUM SÁ MOT J ALSA DVA AS MITH JVWA TOGHATERUM. <span class="page">[25]</span> THACH HOR THA ÉNA NOR THA ÔTHERA MÉI WITHERKVMA. HWAND HJA SKOLDON UTHÉMEDA SÉDA ÀND PLÉGA MITH-FÁRA. ÀND DRÉI THESSA BY JO HELDGAD WRDE MÉI IK NAVT LÔNGER OVIR JO WÁKA. <span class="page">[30]</span>

12. VPPA MINRE FÁM FÀSTA HÀV IK MIN HÁP FÀSTIGAD. THÉRVMBE MOST J HJA TO JO (<span class="page">[014]</span> ÉREMODER NÉMA.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> FÍT → FÉT <span class="page">[3]</span> -OSTA → -OSTE <span class="page">[4]</span> KVIK → KWIK <span class="page">[6]</span> NA → NÁ <span class="page">[7]</span> ÀT → ET <span class="page">[8]</span> GONG → GVNG <span class="page">[12]</span> JUWE → JVWE, AGHAT → AGATH <span class="page">[15]</span> BLIKSEN- → BLIXEN- <span class="page">[18]</span> SK?LUN → SKILUN <span class="page">[19]</span> -TJVTHA → -TJVTA <span class="page">[20]</span> TOCH → THACH <span class="page">[23]</span> JVW → JVWA <span class="page">[26]</span> SKOLDUN → SKOLDON <span class="page">[27]</span> FARA → FÁRA <span class="page">[28]</span> LONGER → LÔNGER <span class="page">[32]</span> FÀSTEGTH → FÀSTIGAD</span>

[11] [17] <span class="fryas">SÁ- → SA-</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''11.13'''
|[[DE011.13 Tex|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN011.13 Tex|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES011.13 Tex|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL011.13 Tex|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO011.13 Tex|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[012-e|[012]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[014-e|[014]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

012-e

2026-09-20T10:21:25Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[011-012]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL012.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(MEN NE TOF NAVT TIL MÀN) <span class="page">[012]</span> JO BÉDEN HETH. THA LYDANDE SKOLDE JO FLOKA, MIN FÁMNA SKOLDON JVWA NÔMA UTFÁGA UT-ET BOK ÀND IK SKOLDE JO LIK EN VNBIKÀNNADE OFWÍSA MOTA. <span class="page">[5]</span>

4. NIM NIMMER KNIBUWGJANDE TANK FON JVWA NÉSTON ÁN. THJUS AGATH WRALDAS GÁST. NÍD SKOLDE JO BIKRJUPA, WISDOM SKOLDE JO BILÀKA ÀND MIN FÁMNA SKOLDON JO BITÍZA FON FÀDERRÁV. <span class="page">[10]</span>

5. FJUWER THINGA SEND TO JVWE NOT JÉVEN, MITH NÔMA, LÒFT, WÉTER, LÁND ÀND FJVR. MEN WRALDA WIL THÉR ALLÉNA BÍSITTAR OF WÉSA. THÉRVMBE RÉD-IK JO. J SKILUN JO RJUCHTFÉRDIGA <span class="page">[15]</span> MANNA KJASA, THAM THJU ARBÉD ÀND THA FRÜCHDA NÉI RJUCHTA DÉLA, SÁ THAT NIMMAN FRY FON WÀRKA NI FON WÉRA SY.

6. SAHWERSA THÉR IMMAN AMONG JO FVNDEN WARTH <span class="page">[20]</span> THÉR SIN ÀJN FRYDOM VRSELLATH, THAM NIS NAVT FON JVW FOLK. HI IS EN HORNING MITH BASTERD BLOD. IK RÉDE JO THAT J HIM ÀND SIN MÀM TO THÀT LÁND UTDRÍVE. SEZ THAT TO JVWA BÀRN, THES MORNES THES MIDDÉIS ÀND THES ÉVENDES TILTHJU HJA THÉROF DRÁME <span class="page">[25]</span> THES NACHTIS.

7. ALLERA-MÀNNALIK THÉR EN ÔTHER FON SINE FRYDOM BIRÁWATH AL WÉRE THENE ÔRE HIM SKELDICH MOT IK ANDA BÀRNTÀM ÉNER SLÁFINE FÁRA LÉTA. THACH <span class="page">[30]</span> IK RÉDE JO VMBE SIN LIK ÀND THAT SINERA MÀM VPP-ÉNE KÀLE STÉD TO VRBARNANDE. AFTERNÉI (<span class="page">[013]</span> HJARA ASKE FIFTICH FÉT ANDA GRVND TO DÀLVANE)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> SKOLDUN → SKOLDON, NÁMA → NÔMA, UFFÁGA → UTFÁGA <span class="page">[3]</span> ÀT → ET <span class="page">[4]</span> -WISA → -WÍSA <span class="page">[6]</span> NÀMMAR → NIMMER, TÁNK → TANK, JV → JVWA <span class="page">[7]</span> NID → NÍD <span class="page">[8] 2x</span> J → JO <span class="page">[9]</span> FAMNA → FÁMNA <span class="page">[12]</span> NÁMA → NÔMA <span class="page">[15]</span> KÍASA → KJASA <span class="page">[16]</span> FRÜZDA → FRÜCHDA, NÀMMAN → NIMMAN <span class="page">[19]</span> SÁH- → SAH-, ÀMMAN → IMMAN, WÀRTH → WARTH <span class="page">[23]</span> -DRIVA → -DRÍVE <span class="page">[24]</span> ÉWEND- → ÉVEND- <span class="page">[27]</span> OTHER → ÔTHER <span class="page">[28]</span> -RÁW → -RÁWATH, SKELDECH → SKELDICH <span class="page">[29]</span> -TAM → -TÀM</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''11.13'''
|[[DE011.13 Tex|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN011.13 Tex|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES011.13 Tex|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL011.13 Tex|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO011.13 Tex|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[011-e|[011]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[013-e|[013]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

011-e

2026-09-20T10:20:50Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[011-012]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL011.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:500px">
(THÀT LÁND FON HWÉR HJU WAS VPFÁREN) <span class="page">[011]</span> WAS NW EN STRÁM. ÀND BUTA HJRA TEX WAS THÉRIN ELLA BIDVLWEN HWAT FON HJRA HANDUM KÉMEN WAS.

HÉRIGA BÀRN. <span class="page">[5]</span> THA HJA TO-RASELVA WÉRON, THA MÁKADON HJA THIT HÁGE THERP BVWADON THAS BURCH THÉR VPPA. ANDA WÁGUM THESSA WRYTON HJA THENE TEX. ÀND VMBE THAT ALLERA-MANNALIK HJA SKOLDE MÜGA FINDA HÀVATH HJA THÀT LAND RONDOMME <span class="page">[10]</span> TEXLAND HÉTEN. THÉRVMBE SKIL-ET BILÍWA ALWENNE JRTHA, JRTHA SY.

----

<span class="page">(11.13)</span> TEX FRYAS.

HELD BÉID THA FRYA. TO THA LESTA SKILUN HJA MY <span class="page">[15]</span> WITHERSJA. THACH THÉRA ALLÉNA MÉI IK AS FRY KÀNNA THÉR NÉN SLÁF IS FON EN ÔTHER NI FON SINE TOCHTA.

HÍR IS MIN RÉD.

1. SAHWERSA THJU NÉD ÀRG SY, ÀND GODE RÉD ÀND GODE DÉD NAWET MAR NE FORMÜGE HROP <span class="page">[20]</span> THÀN THI GÁST WRALDAS AN. MEN J NE MOT-IM NAVT ANHROPA BIFÁRA ALLE THINGA PROVAD SEND. THA IK SEZ JO MITH RÉDNE ÀND TID SKIL-ET WÁRA. THA MODELÁSA SKILUN IMMER SWIKA VNDER HJARA AJN LÉD. <span class="page">[25]</span>

2. WRALDAS GÁST MÉI MÀN ALLÉNA KNIBUWGJANDE TANK TOWÍA, JÁ THRJU WÁRA. FAR HWAT JV FON HIM NOTEN HÀVE FAR HWAT JV NITH ÀND FARA HÁPE THÉR HY JO LÉT AN ANGA TIDA. <span class="page">[30]</span>

3. J HÀVATH SJAN HO RING IK HELPE LÉNDE. DVA AL ÉN MITH JO NÉSTON. MEN NE TOF NAVT TIL MÀN (<span class="page">[012]</span> JO BÉDEN HETH.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> HIRA → HJRA <span class="page">[2]</span> HÔNDUM → HANDUM <span class="page">[6]</span> THÁS → THAS <span class="page">[7]</span> WÀGRUM → WÁGUM <span class="page">[10]</span> ÀT → ET <span class="page">[11]</span> SÍ → SY <span class="page">[15]</span> HWITHER- → WITHER- <span class="page">[18] added</span> 1. <span class="page">[21]</span> PRVVATH<ref><span class="fryas">PRVVATH</span> is intentionally transcribed with <span class="fryas">VV</span> rather than <span class="fryas">W</span>. It is likely related to the Old Frisian verb <i>prōvia</i>, “examine, prove.” The descendants in Germanic languages did not evolve to have a [w]-like sound (e.g. NL <i>proeven</i>, DE <i>prüfen</i>, EN <i>prove</i>, DA <i>prøve</i>), so it is more likely that <span class="fryas">VV</span> is correct. A variation elsewhere is <span class="fryas">HJA HÀVON THIN SALT PROVAD.</span></ref> → PROVAD <span class="page">[22]</span> RÉDENE → RÉDNE <span class="page">[23]</span> ÀMMAR → IMMER <span class="page">[27]</span> TÁNK → TANK, WARA → WÁRA <span class="page">[31]</span> HÀWED → HÀVATH</span>

{{title_punctuation_changes}}

===Notes===
<references />

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''9.18'''
|[[DE009.18 Frya|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN009.18 Frya|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES009.18 Frya|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FR009.18 Frya|<div class="emoji flag fr"></div> FR]]
|[[NL009.18 Frya|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO009.18 Frya|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''11.13'''
|[[DE011.13 Tex|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN011.13 Tex|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES011.13 Tex|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|
|[[NL011.13 Tex|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO011.13 Tex|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[010-e|[010]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[012-e|[012]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

010-e

2026-09-20T10:20:29Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[009-010]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL010.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[010]</span> LICHTE FRYA. THÀT FORMA HWAT HJU HJRA BÀRN LÉRDE WAS SELVTWANG. THÀT ÔTHERA WAS LJAFDE TO DÜGED. ÀND THÁ HJA JÉRICH WRDON, THÁ LÉRDE HJU HJAM THJU <span class="page">[5]</span> WÉRTHE FON THA FRYDOM KÀNNA. HWAND SÉIDE HJU, SVNDER FRYDOM SEND ALLE ÔTHERA DÜGEDON ALLÉNA GOD VMBE JO TO SLÁVONA TO MÁKJANDE, JVWE OFKVMSTE TO ÉVGE SKANTHA.

MILDE FRYA. <span class="page">[10]</span> NIMMER LÉT HJU MÉT-AL UT JRTHA DÀLVA VMB ÀJNBÁT. MEN SAHWERSA HJU-T DÉDE, WÉRE-T TO JAHWELIKES NOT.

LUKIGOSTE FRYA. ALSA THA STÀRA OM JRTHA OMSWÍRMJA SWIRMDON <span class="page">[15]</span> HJRA BÀRN OM HJA.

WISE FRYA. THA HJU HJRA BÀRN VPBROCHT HÉDE ALTO THÉRE SJVGUNDE KNY, THÁ HROP HJU-RA ALLE A FLÍLAND TOSÉMNE. THÉR JEF HJU HJAM HJRA TEX, ÀND <span class="page">[20]</span> SÉIDE. LÉT THAM JVWE WÉIWÍSAR WÉSA, THA NE SKIL THÀT JO NÁ NAVT KWÁLIK NI GÁ.

UTFORKÉRENE FRYA. THÁ HJU SÉID HÉDE, BÉVADE JRTHA LIK WRALDAS SÉ. FLÍLANDIS BODEM SVNK AN GRÁDA <span class="page">[25]</span> VNDER HJRA FÉT DÀL. THJU LÒFT WÀRTH SWART ÀND NÍ LOF FON TÁRA TO STIRTANE ÀND THÁ HJA NÉI MODER OMSÁGON WAS HJU ALLÔNG VPRIRA WÁKSTÀR. THA TO THA LESTA SPREK TÒNGAR UTA WOLKA ÀND BLIXEN SKRÉF AN <span class="page">[30]</span> THÀT LÒFTRUM. WÁK.

FÁRSJANDE FRYA. THÀT LÁND FON HWÉR HJU WAS VPFÁREN (<span class="page">[011]</span> WAS NW EN STRÁM.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> HIRA → HJRA <span class="page">[3]</span> LÍAFTE → LJAFDE <span class="page">[4]</span> JÉROCH → JÉRICH <span class="page">[5]</span> WÉRTHA → WÉRTHE <span class="page">[10]</span> NÀMMER LÍT → NIMMER LÉT <span class="page">[12]</span> -LIKIS → -LIKES <span class="page">[15]</span> HIARA → HJRA <span class="page">[17]</span> HIRA → HJRA <span class="page">[18]</span> SJUGONDE → SJVGUNDE <span class="page">[19]</span> -SÁMNE → -SÉMNE, SE → HJU, HIRA → HJRA <span class="page">[20]</span> -WISAR → -WÍSAR <span class="page">[22]</span> -KÉRENA → -KÉRENE <span class="page">[25]</span> HJARA FYT → HJRA FÉT, WÀRT → WÀRTH <span class="page">[28]</span> -LANG → -LÔNG <span class="page">[28]</span> SPRÀK → SPREK <span class="page">[29]</span> WÒLKA → WOLKA <span class="page">[30]</span> -RVM → -RUM <span class="page">[31]</span> FAR-SJANDA → FÁRSJANDE</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''9.18'''
|[[DE009.18 Frya|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN009.18 Frya|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES009.18 Frya|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FR009.18 Frya|<div class="emoji flag fr"></div> FR]]
|[[NL009.18 Frya|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO009.18 Frya|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[009-e|[009]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[011-e|[011]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

009-e

2026-09-20T10:19:50Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[009-010]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL009.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
<span class="page">[009]</span> SKINHÉLIGA BÀRN. VNDER KESTLIKA STÉNA LÉIDON HJA HJRA LIK DÀL. MITH KWABBJANA SKRIFTUM SMUKTON HJA THAM VPPA, TO GRAJANDE VMBE HÉRED TO WERTHANDE. <span class="page">[5]</span> MEN AN STILNISE NE WÉNADON HJA NÉNEN ÉN<span class="sep">'</span>GE TÁR.

VRFYALIK FOLK. THI TEX THÉR FINDA NÉILÉT WAS IN GOLDEN BLÉDAR WRIT. THACH THA BESTA HWÉRFAR-I MÁKAD WAS, WÉR-I NIMMER TO NOT. THA GODA ÉWA <span class="page">[10]</span> WRDON UTFÁGAD ÀND SELVSJOCHT WRYTE THÉR KWÁDA FAR IN.

O, FINDA. THÁ WÀRTH JRTHA FVL BLOD. ÀND THA HÁVEDA THÉR MÀNNISKA MÀJADON THIN BÀRN LIK GÀRSHÀLMA <span class="page">[15]</span> OF.

JA FINDA. THÀT SEND THA FRÜCHDA THINRE YDELNISE. SJAN DÀL FON THINRE WÁKSTÀR ÀND WÉN.

----

<span class="page">(9.18)</span> FRYA WAS WIT LIK SNÉI BY-T MORNERÁD ÀND THAT <span class="page">[20]</span> BLÁW HJRAR ÔGNUM WN-ET JETA THÉRE RÉINBÔGE OF.

SKÉNE FRYA. LIK STRÉLON THÉRE MIDDÉISVNNE BLIKADON HJRA HÉRON THÉR SA FIN WÉRON AS RACH.

ÁBÉLE FRYA. <span class="page">[25]</span> VNTLVKTON HJRA WÉRA, THAN SWÉGON THA FÜGELON ÀND NE RORDON THA BLÉDAR NAVT MAR.

WELDIGE FRYA. THRVCH THENE KRÀFT HJRAR BLIKKAR STRÉK THENE LÁWA TOFARA HJRA FÉT DÀL ÀND HELD THENE <span class="page">[30]</span> ADDUR SIN GIF TOBÀK.

RÉNE FRYA. HJRA ÉTA WAS HÜNING ÀND HJRA DRANK WAS DÁWA, GADURAD ANDA BOSMA THÉRA BLOMMA.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[4]</span> HÉRATH → HÉRED, WÀRTHANDE → WERTHANDE <span class="page">[8]</span> WRYT → WRIT, MAKAD → MÁKAD <span class="page">[9]</span> NÀMMER → NIMMER <span class="page">[13]</span> THA → THÁ, HAVEDA → HÁVEDA <span class="page">[16]</span> THINERA YDLE- → THINRE YDEL- <span class="page">[19]</span> MÔRNE- → MORNE- <span class="page">[29]</span> HJARA FYT → HJRA FÉT <span class="page">[31]</span> YTA → ÉTA, HIRA → HJRA <span class="page">[32]</span> GÁDÛRAD → GADURAD, BÒSMA → BOSMA, BLOMMUN → BLOMMA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''7.30'''
|[[DE007.30 Finda|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN007.30 Finda|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES007.30 Finda|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FR007.30 Finda|<div class="emoji flag fr"></div> FR]]
|[[NL007.30 Finda|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO007.30 Finda|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''9.18'''
|[[DE009.18 Frya|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN009.18 Frya|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES009.18 Frya|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FR009.18 Frya|<div class="emoji flag fr"></div> FR]]
|[[NL009.18 Frya|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO009.18 Frya|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[008-e|[008]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[010-e|[010]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

008-e

2026-09-20T10:19:07Z

Jan:

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[007-008]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL008.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==

<div class="fryas">

(MEN HWÉR LYDA) <span class="page">[008]</span> ANNEN LÁWA MACHT TO DÉJANDE THÉR DÁDE HJU WEL TJAN.

VRLÉDALIKE FINDA. SWÉT WAS HJRA STEMME ÀND NÉNEN FÜGEL KVN SJONGA LIK HJU. HJRA ÁGON LOKTON ÀND LORDON <span class="page">[5]</span> MEN THÉR-ER ANSACH WÀRTH SLÁF.

VNRÉDALIKE FINDA. HJU SKRÉF THuSANDA ÉWA, THA HJU NE FOLGADE NÉN ERFON VP. HJU VRFYADE THA GODA VMBE HJARA FRYMOD, THA AN SLIKMÀMKES JEF HJU <span class="page">[10]</span> HJRISELVA HÁST WÉI. THAT WAS HJR VNLUK. HJRA HÁVED WAS TO FVL, THA HJR HIRTE TO YDEL. HJU NE MINDE NIMMAN SA HJRISELVA ÀND HJU WILDE THAT EK HJRI LJAF HÀVA SKOLDE.

<span class="page">[15]</span> FALSKE FINDA. HÜNINGSWÉT WÉRON HJRA WIRDA, THA HOK THAM HJA TRJVWADE WÉRE VNLUK NÉIBY.

SELVSJOCHTE FINDA. OVIR ELLA WILDE HJU WELDA, ÀND HJRA SVNA <span class="page">[20]</span> WÉRON LIK HJU. FON HJARA SUSTARUM LÉTON HJA-RA THJANJA ÀND EKKORUM SLOGON HJA VMB-ET MÁSTERSKIP DÁD.

DUBBELHIRTE FINDA. VMBE SKOTSA WIRDA WÀRTH HJU ÍRE, ÀND THA <span class="page">[25]</span> ÀRGSTA DÉDA NE RORDE HJA NAVT. SACH HJU EN NYNDASK EN SPINNE VRSLYNNA THÀN WÀRTH HJU OMM-ET HIRTE SÁ ÍS, MEN SACH HJU HJRA BÀRN EN FRYAS VRMORDA SÁ SWOL HJRA BOSM FON NOCHT.

<span class="page">[30]</span> VNLUKE FINDA. HJU STURF ANDA BLOMTID FON HJRA LÉVA, ÀND-ET IS JETA THJUSTER HO HJU FALLEN IS.

</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> LAVWA → LÁWA, HJA → HJU <span class="page">[2]</span> TJÀN → TJAN <span class="page">[3]</span> SVET → SWÉT, NANNEN → NÉNEN <span class="page">[4]</span> ÔGON → ÁGON <span class="page">[6]</span> -LIKA → -LIKE <span class="page">[7]</span> THÛSANDE → THuSANDA, FOLGDE → FOLGADE <span class="page">[10]</span> HJ? → HJRI, HAST → HÁST <span class="page">[11]</span> HIR → HJR <span class="page">[13]</span> NIMMÀN → NIMMAN, HJA → HJRI- <span class="page">[14]</span> HJA LÍAF HÀWA → HJRI LJAF HÀVA <span class="page">[16]</span> HÜNING SWET → HÜNINGSWÉT <span class="page">[18]</span> SÉLV-SJOCTHA → SELVSJOCHTE <span class="page">[19]</span> H?A SVNVM → HJRA SVNA <span class="page">[20]</span> HIARA SUSTERUM → HJARA SUSTARUM <span class="page">[22]</span> MÀSTER- → MÁSTER- <span class="page">[24]</span> SKOTSE → SKOTSA <span class="page">[25]</span> ÀRGSTE → ÀRGSTA <span class="page">[26]</span> WARTH → WÀRTH <span class="page">[28]</span> -MORDE → -MORDA <span class="page">[32]</span> ÀND-T → ÀND-ET, TJVESTER → THJUSTER</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==

{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''7.30'''
|[[DE007.30 Finda|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN007.30 Finda|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES007.30 Finda|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FR007.30 Finda|<div class="emoji flag fr"></div> FR]]
|[[NL007.30 Finda|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO007.30 Finda|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[007-e|[007]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[009-e|[009]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

007-e

2026-09-20T10:18:08Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[007-008]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL007.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==

<div class="fryas">

<span class="page">[007] (7.01)</span> LYDA WAS SWART, KROLHÉRED ALSA THA LÔMERA. LIK STÀRA BLONKON HJRA ÁGON. JA THES GÍRFÜGELS BLIKKAR WÉRON VNMODICH BY HJRAS.

<span class="page">[5]</span> SKÀRPE LYDA. ANNEN SNÁKE KVN HJU KRUPPA HÉRA. ÀND HWERSA THÉR FISKA INVR WÉTER WÉRE, N-VNTGVNG THAT HJRA NOSTERA NAVT.

RÀDBVWDE LYDA. <span class="page">[10]</span> EN STORE BÁM KVN HJU BÛGJA ÀND SAHWERSA HJU RUNDE NE BRÀK NÉNE BLOMSTÁL VNDER HJRA FÉT.

WELDIGE LYDA. HERD WAS HJRA STEMME ÀND KRÉT HJU UT GRIMME SÁ RUNDE EK FLUX WÉI.

<span class="page">[15]</span> WONDERFVLLE LYDA. FON ÉWA NILDE HJU NAVT NÉTA. HJRA DÉDA WRDON THRVCH HJRA TOCHTA STJURAD. VMBE THA TÉDRA TO HELPANE, DÁDE HJU THA STORA ÀND HWERSA HJU-T DÉN HÉDE GRAJDE HJU BY-T LIK.

<span class="page">[20]</span> ÀRME LYDA. HJU WÀRTH GRIS FON-T VNWISSE BIJELDA ÀND VPPET ENDE STURF HJU FON HIRTSÉR VMBE THA BÀRN-RA KWÁD.

VNWISA BÀRN. <span class="page">[25]</span> HJA TICHTON EKKORUM FON MÀM-RA DÁD. HJA GRAJDON LIK WOLVA, FJUCHTON ALSA ÀND THAHWILA HJA THAT DÉDON ÉTON THA FÜGELON THÀT LIK. HWA MÉI SIN TÁRA WITHER TO HALDANE.

----

<span class="page">(7.30)</span> FINDA WAS GÉL ÀND HJR HÉR SÁ THA MÀNNA ÉNER HORS. ÉNE THRÉ NE KVN HJU NAVT NI BÛGJA, MEN HWÉR LYDA (<span class="page">[008]</span> ANNEN LÁWA MACHT TO DÉJANDE)

</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===

<span class="fryas"><span class="page">[3]</span> ÔGON → ÁGON <span class="page">[6]</span> SANÁKA → SNÁKE <span class="page">[8]</span> GONG → -GVNG <span class="page">[11]</span> HJA RUN → HJU RUNDE <span class="page">[12]</span> HJARA FÍT → HJRA FÉT <span class="page">[13]</span> HÀRD → HERD, STEME → STEMME <span class="page">[14]</span> RUN → RUNDE <span class="page">[17]</span> STJVRAT → STJURAD <span class="page">[18]</span> HELPÁNE → HELPANE <span class="page">[19]</span> HÉD → HÉDE <span class="page">[21]</span> -JHELDA → -JELDA <span class="page">[23]</span> KWAD → KWÁD <span class="page">[25]</span> TICHTEGADON → TICHTON <span class="page">[26]</span> GRAJADON → GRAJDON, FJVCHTADON → FJUCHTON <span class="page">[27]</span> DAHWILE → THAHWILA <span class="page">[28]</span> HWÁ → HWA, HWITHER → WITHER <span class="page">[32]</span> KV HJA → KVN HJU</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==

{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''7.01'''
|[[DE007.01 Lyda|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN007.01 Lyda|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES007.01 Lyda|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FR007.01 Lyda|<div class="emoji flag fr"></div> FR]]
|[[NL007.01 Lyda|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO007.01 Lyda|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''7.30'''
|[[DE007.30 Finda|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN007.30 Finda|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES007.30 Finda|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FR007.30 Finda|<div class="emoji flag fr"></div> FR]]
|[[NL007.30 Finda|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO007.30 Finda|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[006-e|[006]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[008-e|[008]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

006-e

2026-09-20T10:17:18Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[005-006]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL006.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:550px">
<span class="page">[006]</span> THÀT WAS FRYA-HIS-DÉI ÀND TO THÉRE STONDE WAS-T VRLÉDEN SJVGUN WÁRA SJVGUN JÉR, THAT FÀSTA WAS ANSTÀLD AS FOLKSMODER NÉI FRYAS GÉRTA. THJU BURCH MÉDÉASBLIK WAS RÉD ÀND EN FÁM WAS KÉREN. <span class="page">[5]</span> NW SKOLDE FÀSTA THJU NÉJA FODDIK VPSTÉKA. ÀND THÁ THAT DÉN WAS AN ÀJENWARDA FON THÀT FOLK THÁ HROP FRYA FON HIRA WÁKSTÀR SÁ THÀT ALLERA-MANNALIK THÀT HÉRA MACHTE. FÀSTA, NIM THINRA STIFTE ÀND WRYT THA THINGA THÉR IK ÉR NAVT SEZA NE MACHTE. <span class="page">[10]</span> FÀSTA DÉDE ALSA HJA BODEN WÀRTH. SÁ SEND WY FRYASBÀRN A VSA FORMA SKÉDNESE KÉMEN.

----

<span class="page">(6.12)</span> THAT IS VSA FORMA SKÉDNESE.

WR-ALDA<ref>The punctuation in <span class="fryas">WR-ALDA</span> is left unchanged here, to indicate that the letter <span class="fryas">W</span> was used as a vowel in this word. Pronunciation is thus: Ur- or Oor-alda.</ref> THAM ALLÉNA GOD ÀND ÉVG IS, MÁKADE T-ANFANG. DÁNA KÉM TID. TID WROCHTE ALLE THINGA, ÁK <span class="page">[15]</span> JRTHA. JRTHA BÀRDE ALLE GÀRSA KRÛDON ÀND BÁMA. ALLET DJARE KWIK ÀND ALLET ÀRGE KWIK. ALHWAT GOD ÀND DJAR IS, BROCHT HJU BY DÉGUM ÀND ALHWAT KWÁD ÀND ÀRG IS, BROCHT HJU THES NACHTIS FORTH.

ÀFTER-ET TWILIFTE JOLFÉRSTE BÀRDE HJU THRJA MAN<span class="sep">'</span>GÉRTA. <span class="page">[20]</span> LYDA WÀRTH UT GLÍANDE, FINDA WÀRTH UT HÉTA, ÀND FRYA <span class="page">[25]</span> WÀRTH UT WARME STOF.

THÁ HJA BLÁT KÉMON SPISDE WRALDA HJAM MITH SINA ÁDAMA, TILTHJU THA MÀNNISKA AN HIM SKOLDE BVNDEN WÉSA. RING AS HJA RIP WÉRON KRÉION HJA FRÜCHDA ÀND NOCHTA ANDA DRÁMA. WRALDAS <span class="page">[30]</span> OD TRÀD TO-RA BINNA, ÀND NW BÀRDON EK TWILIF SVNA ÀND TWILIF TOGHATERA, EK JOLTID TWÉN. THÉROF SEND ALLE MÀNNISKA KÉMEN.

</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"> <span class="page">[3]</span> FOLK- → FOLKS-, JÉRTA → GÉRTA <span class="page">[6]</span> ÀJN- → ÀJEN- <span class="page">[7]</span> -STÀRE → -STÀR <span class="page">[9]</span> SEDSA → SEZA <span class="page">[13]</span> MAKADE → MÁKADE <span class="page">[14]</span> DANA → DÁNA <span class="page">[15]</span> BÔMA → BÁMA <span class="page">[16]</span> DJARA → DJARE <span class="page">[27]</span> -THIU → -THJU</span>

<span class="fryas"><span class="page">[11]</span> <span class="page">[12]</span> -NISE → -NESE <span class="page">[27] [32]</span> -NESKA → -NISKA</span>

{{title_punctuation_changes}}

===Notes===
<references />

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''5.30'''
|[[DE005.30 Stift|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN005.30 Stylus|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES005.30 Estilo|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|
|[[NL005.30 Stift|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO005.30 Stift|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''6.12'''
|[[DE006.12 Urgeschichte|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN006.12 Creation|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES006.12 Orígenes|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FR006.12 Origine|<div class="emoji flag fr"></div> FR]]
|[[NL006.12 Schepping|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO006.12 Skapingsmyte|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[005-e|[005]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[007-e|[007]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

005-e

2026-09-20T10:17:02Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[005-006]]

<div class="manuscr_compar top">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL005.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==

<div class="fryas">

(MÀN MOT TÁLA HJAM FON THA WIGARDA ÀND) <span class="page">[005]</span> FON HJARA WIGANDLIKA DÉDUM, ÁK WRA FÀRA SÉTOCHTA. AL THISSA TELLINGA AGATH DÉN TO WERTHANDE BY THÉRE HÉRD, VPPA HÉM ÀND HWÉR-ET WÉSA MÉI, SÁ BY BLÍDSKIP AS BÍ TARUM. MEN SKIL-ET STANDFÀST <span class="page">[5]</span> KVMA AN-ET BRYN ÀND AN-ET HIRTA, THÀN MOTON ALLE LÉRINGA OVERA WÉRA JVWERA WIVA ÀND TOGHATERA THÉRIN STRÁMA.

ADELAS RÉD IS VPFOLGAD.

----

<span class="page">(5.08)</span> THIT SEND THA NÔMA THÉRA GRÉVETMANNA VNDER HWAMHIS WALD THIT BOK EWROCHTEN IS.

<span class="page">[10]</span> ÁPOL, ADELAS MAN. THRJA IS-ER SÉKÉNING WÉSEN. NW IS-ER GRÉVETMAN OVIR ÁST-FLÍLAND ÀND OVIRA LINDAWRDA. THA BURGA LJUDGARDA, LINDAHÉM ÀND STÁVJA SEND VNDER SIN HOD.

THER SAXMAN STORO, SYTJAS MAN. GRÉVETMAN <span class="page">[15]</span> OVIRA HÁGA FÉNA ÀND WALDA. NJVGUN WÁRA IS-ER TO HÉRTOGA, THÀT IS TO HÉRMAN KÉREN. THA BURGA BVDA ÀND MANNAGARDAFORDA SEND VNDER SIN HOD.

ÁBÉLO, JALTJAS MAN. GRÉVETMAN OVIR THA SÛDAR FLÍLANDA. FJUWERS IS-ER <span class="page">[20]</span> HÉRMAN WÉSEN. THA BURGA AKEN LJUDBURCH ÀND KÁTSBURCH SEND VNDER SIN HOD.

ENOCH, DÍWEK-HIS MAN. GRÉVETMAN OVIR WEST-FLÍLAND ÀND TEXLAND. NJVGUN MEL IS-ER TO SÉKÉNING KÉREN. THJU WÁRABURCH, MÉDÉASBLIK, FORÁNA <span class="page">[25]</span> ÀND ALD-FRYASBURCH SEND VNDER SIN HOD.

FOPPO, MAN FON DUNRÔS. GRÉVETMAN OVIR THA SJVGUN ÉLANDA. FIF MEL IS-ER SÉKÉNING WÉSEN. THJU BURCH WALHALLAGÁRA IS VNDER SIN HOD.

----

<span class="page">(5.30) [30]</span> THIT STAND VPPA WÁGUM ET FRYASBURCH TO TEXLAND ESKRÉVEN. THAT STÉT ÁK TO STÁVJA ÀND TO MÉDÉASBLIK.

</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===

<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> WICHAND- → WIGAND-, AK → ÁK <span class="page">[2]</span> TÀLLINGA HAGATH → TELLINGA AGATH <span class="page">[4]</span> BLÍ- → BLÍD-, MEM → MEN <span class="page">[5]</span> AND → AN, AND-ÀT → AN-ET <span class="page">[7]</span> -FOLGATH → -FOLGAD <span class="page">[8]</span> SEN → SEND, NÁMEN → NÔMA <span class="page">[9]</span> -MIS → -HIS, A-WROCHTEN → EWROCHTEN <span class="page">[10]</span> -KENING → -KÉNING <span class="page">[12]</span> LJVD-GÁRDA → LJUDGARDA <span class="page">[15]</span> FÉNNA → FÉNA <span class="page">[19]</span> FJVWERS → FJUWERS <span class="page">[20]</span> LJVD- → LJUD- <span class="page">[30]</span> THA → <s>THA</s> <span class="page">[31]</span> A-SKRÍWEN → ESKRÉVEN, STÁVIA → STÁVJA</span>

<span class="fryas"><span class="page">[16] [20]</span> HYR- → HÉR- <span class="page">[11] [22] [23] [31]</span> -LÁND → -LAND</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==

{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''1.16'''
|[[DE001.16 Adela|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN001.16 Adela|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES001.16 Adela|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL001.16 Adela|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO001.16 Adela|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''5.08'''
|[[DE005.08 Namen|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN005.08 Names|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES005.08 Alcaldes|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL005.08 Namen|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO005.08 Navnene|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''5.30'''
|[[DE005.30 Stift|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN005.30 Stylus|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES005.30 Estilo|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL005.30 Stift|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO005.30 Stift|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[004-e|[004]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[006-e|[006]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

004-e

2026-09-20T10:16:14Z

Jan:

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[003-004]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL004.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:520px">
(HWA SKOLDE THÀN ALSA DRÍST) <span class="page">[004]</span> WÉSA VMBE SINA BÀRN TO WÁGJANDE AMONG EN FOLK THÀT ÉLLE-ÀND-AL VRDÉREN IS.

MACHT IK JO RÉD JÉVA IK SKOLDE SEZA TO JO. J MOSTE BIFARA ALLE THINGA JO EN NÉIE FOLKSMODER KJASA. IK WÉT <span class="page">[5]</span> WEL THÀT J THÉRMITHA ANDA BRVD SITTE UT<span class="sep">'</span>HÁVEDE THÀT-ER FON THA THREDTINE BURCHFÁMNA THAM WI JETA OVER HÀVE WEL ACHT SEND THÉR NÉI THÉRE ÉRA THINGE, MEN THÀT SKOLD-IK NAVT NE MELDA. TÜNTJA THÉR FÁM IS ET-ER BURCH MÉDÉASBLIK HETH-ER <span class="page">[10]</span> NIMMER NÉI TÁLED. THACH IS HJU FVL WITSKIP ÀND KLÁRSJAN, ÀND WEL SA HERDE VPPIR FOLK ÀND VSA PLÉGA STÀLD AS ALL ÔTHERA ETSÉMNE.

FORTH SKOLD-IK RÉDA J MOSTE NÉI THA BURGUM GÁ, ÀND THÉR VPSKRIVA ALLE ÉWA, FRYAS TEX, BIJUNKA <span class="page">[15]</span> ALLE SKÉDNESA. JÁ ELLA THÀT-ER TO FINDA SY VPPA WÁGUM, TILTHJU ELLA NAVT VRLÉREN NI GÉITH ÀND MITHA BURGUM ALSA VRDÉN NAVT NE WARTH. THÉR STÀT ESKRÉVEN. THJU MODER ÀND JAHWELIK BURCHFÁM SKIL HÀVA BUTA HELPAR ÀND SENDABODON, <span class="page">[20]</span> ÉN ÀND TWINTICH FÁMNA ÀND SJVGUN LÉRFÁMKES. MACHT-IK THÉR HWAT TODVA, THÁ SKOLD-IK SKRÍWA. ÀND ALSA FÉLO ÉRSÉMA TOGHATERA VMBE TO LÉRANE, SA THÉR VPPA BURGUM WÉSA MÜGE.

HWAND IK SEZ AN TROWE ÀND TID SKIL-ET <span class="page">[25]</span> JECHTA.

SAHWERSA J ÀFTA FRYASBÀRN WILLE NIMMER TO WINNANDE HOR THRVCH LESTA NER THRVCH WÉPNE SA AGATH J TO NJVDANDE THAT JVWE TOGHATERA ÀFTA FRYA WIVA WRDE. BÀRN MOT MÀN LÉRA, HO GRÁT VS LÁND ÉR WÉSEN SY, HOKKE <span class="page">[30]</span> GRÁTE MÀNNISKA VSA ÉTHLA WÉRON, HO GRÁT WI JETA SEND SA WI VS DÀL LEDSATH BY ÔRA. MÀN MOT TELLA HJAM FON THA WIGARDA ÀND (<span class="page">[005]</span> FON HJARA WIGANDLIKA DÉDUM.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> WAGANDE → WÁGJANDE <span class="page">[3]</span> SEDSA → SEZA <span class="page">[4]</span> DINGUM → THINGA, KÍASA → KJASA <span class="page">[5]</span> VT HAWEDE → UT<span class="sep">'</span>HÁVEDE <span class="page">[6]</span> THAN → THAM <span class="page">[7]</span> OWER → OVER, ACHTE → ACHT <span class="page">[8]</span> DINGE → THINGE <span class="page">[9]</span> HET → HETH <span class="page">[10]</span> NÀMMER → NIMMER, TÁLTH → TÁLED, FOL → FVL <span class="page">[11]</span> KLAR-SÍAN → KLÁRSJAN, HÀRDE → HERDE <span class="page">[12]</span> PLYGA STÀLTH → PLÉGA STÀLD, SÁMA → -SÉMNE <span class="page">[13]</span> GA → GÁ, ÀND → <s>ÀND</s> <span class="page">[14]</span> -SKRÍWA → -SKRIVA, -JVNKA → -JUNKA <span class="page">[15]</span> SKÍDNISA → SKÉDNESA, SÍ → SY <span class="page">[16]</span> GA → GÉITH <span class="page">[17]</span> WERTH → WARTH <span class="page">[18]</span> ASKRIVEM → ESKRÉVEN <span class="page">[19]</span> SÀNDA- → SENDA- <span class="page">[20]</span> ÍN → ÉN, SJUGUN → SJVGUN <span class="page">[21]</span> -FÁMKIS → FÁMKES, DVANDE → -DVA <span class="page">[22]</span> SKOL → SKOLD <span class="page">[25]</span> ETH → ET, -WERSA → -HWERSA <span class="page">[26]</span> NÀMMER → NIMMER, WINNADE → WINNANDE, HRVCH LESA → THRVCH LESTA <span class="page">[27]</span> HAGATH → AGATH, NVDANDE HAT → NJVDANDE THAT <span class="page">[29]</span> GRAT → GRÁT, SÍ → SY <span class="page">[30]</span> GRATE → GRÁTE, GRAT → GRÁT <span class="page">[31]</span> ORA → ÔRA <span class="page">[32]</span> TÁLA → TELLA, WICHARDA → WIGARDA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''1.16'''
|[[DE001.16 Adela|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN001.16 Adela|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES001.16 Adela|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL001.16 Adela|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO001.16 Adela|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[003-e|[003]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[005-e|[005]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

004-e

2026-09-20T10:15:06Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[003-004]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL004.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:520px">
(HWA SKOLDE THÀN ALSA DRÍST) <span class="page">[004]</span> WÉSA VMBE SINA BÀRN TO WÁGJANDE AMONG EN FOLK THÀT ÉLLE-ÀND-AL VRDÉREN IS.

MACHT IK JO RÉD JÉVA IK SKOLDE SEZA TO JO. J MOSTE BIFARA ALLE THINGA JO EN NÉIE FOLKSMODER KJASA. IK WÉT <span class="page">[5]</span> WEL THÀT J THÉRMITHA ANDA BRVD SITTE UT<span class="sep">'</span>HÁVEDE THÀT-ER FON THA THREDTINE BURCHFÁMNA THAM WI JETA OVER HÀVE WEL ACHT SEND THÉR NÉI THÉRE ÉRA THINGE, MEN THÀT SKOLD-IK NAVT NE MELDA. TÜNTJA THÉR FÁM IS ET-ER BURCH MÉDÉASBLIK HETH-ER <span class="page">[10]</span> NIMMER NÉI TÁLED. THACH IS HJU FVL WITSKIP ÀND KLÁRSJAN, ÀND WEL SA HERDE VPPIR FOLK ÀND VSA PLÉGA STÀLD AS ALL ÔTHERA ETSÉMNE.

FORTH SKOLD-IK RÉDA J MOSTE NÉI THA BURGUM GÁ, ÀND THÉR VPSKRIVA ALLE ÉWA, FRYAS TEX, BIJUNKA <span class="page">[15]</span> ALLE SKÉDNESA. JÁ ELLA THÀT-ER TO FINDA SY VPPA WÁGUM, TILTHJU ELLA NAVT VRLÉREN NI GÉITH ÀND MITHA BURGUM ALSA VRDÉN NAVT NE WARTH. THÉR STÀT ESKRÉVEN. THJU MODER ÀND JAHWELIK BURCHFÁM SKIL HÀVA BUTA HELPAR ÀND SENDABODON, <span class="page">[20]</span> ÉN ÀND TWINTICH FÁMNA ÀND SJVGUN LÉRFÁMKES. MACHT-IK THÉR HWAT TODVA, THÁ SKOLD-IK SKRÍWA. ÀND ALSA FÉLO ÉRSÉMA TOGHATERA VMBE TO LÉRANE, SA THÉR VPPA BURGUM WÉSA MÜGE.

HWAND IK SEZ AN TROWE ÀND TID SKIL-ET <span class="page">[25]</span> JECHTA.

SAHWERSA J ÀFTA FRYASBÀRN WILLE NIMMER TO WINNANDE HOR THRVCH LESTA NER THRVCH WÉPNE SA AGATH J TO NJVDANDE THAT JVWE TOGHATERA ÀFTA FRYA WIVA WRDE. BÀRN MOT MÀN LÉRA, HO GRÁT VS LÁND ÉR WÉSEN SY, HOKKE <span class="page">[30]</span> GRÁTE MÀNNISKA VSA ÉTHLA WÉRON, HO GRÁT WI JETA SEND SA WI VS DÀL LEDSATH BY ÔRA. MÀN MOT TELLA HJAM FON THA WIGARDA ÀND (<span class="page">[005]</span> FON HJARA WIGANDLIKA DÉDUM.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> WAGANDE → WÁGJANDE <span class="page">[3]</span> SEDSA → SEZA <span class="page">[4]</span> DINGUM → THINGA, KÍASA → KJASA <span class="page">[5]</span> VT HAWEDE → UT<span class="sep">'</span>HÁVEDE <span class="page">[6]</span> THAN → THAM <span class="page">[7]</span> OWER → OVER, ACHTE → ACHT <span class="page">[8]</span> DINGE → THINGE <span class="page">[9]</span> HET → HETH <span class="page">[10]</span> NÀMMER → NIMMER, TÁLTH → TÁLED, FOL → FVL <span class="page">[11]</span> KLAR-SÍAN → KLÁRSJAN, HÀRDE → HERDE <span class="page">[12]</span> PLYGA STÀLTH → PLÉGA STÀLD, ET SÁMA → ETSÉMNE <span class="page">[13]</span> GA → GÁ, ÀND → <s>ÀND</s> <span class="page">[14]</span> -SKRÍWA → -SKRIVA, -JVNKA → -JUNKA <span class="page">[15]</span> SKÍDNISA → SKÉDNESA, SÍ → SY <span class="page">[16]</span> GA → GÉITH <span class="page">[17]</span> WERTH → WARTH <span class="page">[18]</span> ASKRIVEM → ESKRÉVEN <span class="page">[19]</span> SÀNDA- → SENDA- <span class="page">[20]</span> ÍN → ÉN, SJUGUN → SJVGUN <span class="page">[21]</span> -FÁMKIS → FÁMKES, DVANDE → -DVA <span class="page">[22]</span> SKOL → SKOLD <span class="page">[25]</span> ETH → ET, -WERSA → -HWERSA <span class="page">[26]</span> NÀMMER → NIMMER, WINNADE → WINNANDE, HRVCH LESA → THRVCH LESTA <span class="page">[27]</span> HAGATH → AGATH, NVDANDE HAT → NJVDANDE THAT <span class="page">[29]</span> GRAT → GRÁT, SÍ → SY <span class="page">[30]</span> GRATE → GRÁTE, GRAT → GRÁT <span class="page">[31]</span> ORA → ÔRA <span class="page">[32]</span> TÁLA → TELLA, WICHARDA → WIGARDA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''1.16'''
|[[DE001.16 Adela|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN001.16 Adela|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES001.16 Adela|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL001.16 Adela|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO001.16 Adela|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[003-e|[003]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[005-e|[005]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

003-e

2026-09-20T10:13:36Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[003-004]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL003.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:490px">
<span class="page">[003]</span> THÁ NAM-ER THA SKÉNSTA SINAR FINNA ÀND MÁGJARA, VRLÒVANDE-RA KY MITH GOLDEN HORNA SA HJA-RA THRVCH VS FOLK FATA DÉDON. ÀFTERDAM, SINA LÉR UTBRÉDA. MEN SIN LJUDA DÉDON <span class="page">[5]</span> MAR. BERN WRDON TO SOK MÁKAD, NÉI VPSALANDUM WÉIBROCHT. ÀND SAHWERSA HJA VPBROCHT WÉRON AN SINA WLE LÉR, THÀN WRDON HJA TOBEK SENDEN.

THÁ THA SKINSLÁVONA VSA TÁL MACHTICH WÉRON THÁ KLIVADON HJA THA HÉRTOGA <span class="page">[10]</span> ÀND ÉTHELINGA AN BORD ÀND KÉTHON HJA MOSTON THENE MÁGÍ HÉRICH WERTHA SA KVNDON HJARA SVNA VPFOLGJA THAM ÒNI THRVCH-ET FOLK KÉREN TO WERTHANDE. THÉRA THÉR VMBE GODA DÉDUM EN FARDÉL TO-RA HUS KRYEN HÉDE VRLÒVADON HJA FON SINANT <span class="page">[15]</span> WÉGUM JETA-N ÀFTERDÉL BY. HOKA THAM EN FAR ÀND ÀFTERDÉL KRYEN HÉDE SÉIDON HJA EN RONDDÉL TO ÀND THAM EN RONDDÉL HÉDE EN ÉLLE STÁT. WÉRON THA ÉTHLA TO HERDE FRYAS THÁ WENDON HJA THA STÉWEN ÀND HILDON VPPAR <span class="page">[20]</span> VRBASTERA SVNUM AN.

JESTERDÉI WÉRON-ER MONG JO THAM ALLET FOLK TO HÁPE WOPA WILDE VMB THA ÁSTLIKA STÁTA WITHER TO HJARA PLÉGA TO TVANGANDE. THACH NÉI MIN ÉNFALDE MÉNING SKOLDE THÀT FALIKANT UTKVMA. THÀNK ÉNIS. <span class="page">[25]</span> THÉR WAS HÍR WÉSEN EN HERDE LVNGSÍAKTE AMONG-ET FJA ÀND THÀT-ER THÉR JETA ÀRG WODE. SKOLDE J-ET THÀN WEL WÁGJA VMBE JVW HÉLENE FJA TO FÁRANDE AMONG HJARA SÍAKA FJA. IMMER NÁ. SAHWERSA ALLERA-MANNALIK <span class="page">[30]</span> NW BIÁMA ÀND BIJECHTA MOT THÀT-ET THÉR MITHA STAPEL ÀRG OFKVMA SKOLDE HWA SKOLDE THÀN ALSA DRÍST (<span class="page">[004]</span> WÉSA)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[1]</span> SYNAR → SINAR, MAGÍARA → MÁGJARA <span class="page">[4]</span> VT- → UT-, LJVDA → LJUDA <span class="page">[5]</span> MAKAD → MÁKAD, VPSA LÁNDUM → VPSALANDUM <span class="page">[8]</span> SENDON → SENDEN <span class="page">[9]</span> MÀCHTICH → MACHTICH <span class="page">[11]</span> HÉROCH → HÉRICH, SVNUM → SVNA <span class="page">[12]</span> ETH → ET, WRDANE → WERTHANDE <span class="page">[18]</span> HÀRDE → HERDE, THA → THÁ <span class="page">[22]</span> PLYGA → PLÉGA <span class="page">[23]</span> ÍNFALDA MÍNING → ÉNFALDE MÉNING <span class="page">[24]</span> ÍNES → ÉNIS <span class="page">[25]</span> HÀRDE → HERDE <span class="page">[26]</span> ETH → ET <span class="page">[27]</span> WDE → WODE, ETH → ET <span class="page">[28]</span> HÉLENA → HÉLENE, FARANDE → FÁRANDE <span class="page">[29]</span> ÀMMER NÀ → IMMER NÁ, ALLRA → ALLERA <span class="page">[31]</span> ETH → ET</span>

<span class="fryas"><span class="page">[6] [29]</span> SÁ- → SA-</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''1.16'''
|[[DE001.16 Adela|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN001.16 Adela|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES001.16 Adela|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL001.16 Adela|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO001.16 Adela|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[002-e|[002]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[004-e|[004]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

002-e

2026-09-20T10:13:15Z

Jan: remove punctuation changes

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[001-002]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL002.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:500px">
<span class="page">[002]</span> MEN BLÁT THRVCH ÀRGLESTIGE RENKA ÀND JETA MÁR THRVCH THÀT GÍRICH-SA THÉRA HÉRTOGA ÀND THÉRA ÉTHELINGA.

FRYA HETH SÉID. WI NE SKOLDON NÉN VNFRYA LJUD BY VS TOLÉTA. THÁ HWAT HÀVON <span class="page">[5]</span> HJA DÉN. HJA HÀVON VSA FYAND NÉIFOLGAD HWAND ANSTÉD FON HJARA FENSENUM TO DÉJANDE JEFTHA FRY TO LÉTANE. HÀVON HJA FRYAS RÉD MINACHT ÀND THAM TO HJARA SLÁVONUM MÁKAD. THRVCHDAM HJA SOK DÉDON MACHT FRYA <span class="page">[10]</span> NAVT LÔNGER WÁKA OVIR HJAM. HJA HÀVON ÉNIS ÔTHER-HIS FRYDOM BINOMEN ÀND THÀT IS ÉRSÉKE THÀT HJA HJARA AJN VRLÉREN HÀVE. THACH THÀT ELLA IS JOSELVA AKEN. MEN IK WIL SEZA TO JO, HO HJA NÉI-GRÁDUM SÁ LÉCH VRSYLTH <span class="page">[15]</span> SEND.

THA FINNA-HJARA WIVA KRÉJON BÀRN. THISSA WAXTON VPPA MITH VSA FRYA BÀRN. ALTOMET TVILDON ÀND JOLDON HJA TOSÉMNE VPPA HÉM JEFTHA HJA WÉRON MITH EKKORUM BY THÉRE HÉRD. THÉR HÉRDON HJA MITH LUSTUM NÉI THA VRDWÁLSKA <span class="page">[20]</span> FINNA-SÁGUM, THRVCHDAM HJA THJVD ÀND NÉI WÉRON. SÁ SEND HJA VNTFRYAST VNTANKIS THENE WALD HJARAR ALDRUM. AS THA BÀRN GRÁT WRDON ÀND SAGON THÀT THA FINNARA BÀRN NÉN WÉPNE HANTÉRA MACHTE, ÀND BLÁT WÀRKA <span class="page">[25]</span> MOSTE, THÁ KRÉJON HJA AN-ET WÀRKA EN GRYNS ÀND WRDON HERDE HÁCHFÁRANDE. THA BÁSA ÀND HJARA STORSTA SVNUM KRUPTON BY THA LODDERIGA FINNA MAN<span class="sep">'</span>GÉRTUM. ÀND HJARA AJNE TOGHATERA THRVCH THÀT WLE FÁRBYLD FONA <span class="page">[30]</span> WÉI BROCHT LÉTON HJARASELVA BIGORDA THRVCH THA SKÉNSTA FINNA KNÁPA HJARA WLUM ALDRUM TO SPOT. THÁ THENE MÁGÍ THÀT ANDA NÒS KRYG
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> HYRTOGÛM → HÉRTOGA <span class="page">[3]</span> SÉIT → SÉID. <span class="page">[4]</span> LJVD → LJUD <span class="page">[5]</span> FJAND NÉFOLGED → FYAND NÉIFOLGAD <span class="page">[8]</span> SE → THAM, SLÁFONUM MAKAD → SLÁVONUM MÁKAD <span class="page">[10]</span> LONGER → LÔNGER <span class="page">[11]</span> ÍNES ÔTHER-IS → ÉNIS ÔTHER-HIS, -NIMEN → -NOMEN <span class="page">[12]</span> HÀWE → HÀVE <span class="page">[14]</span> SEDSA → SEZA, LÉG → LÉCH <span class="page">[15]</span> THÉRA FINNUM → THA FINNA <span class="page">[17]</span> -SAMNE → -SÉMNE <span class="page">[20]</span> ÀND → <s>ÀND</s> <span class="page">[22]</span> -THÔNKES → -TANKIS <span class="page">[25]</span> ANN-ETH → AN-ET <span class="page">[26]</span> HÀRDE HÁG- → HERDE HÁCH- <span class="page">[27]</span> LODDARIGA → LODDERIGA <span class="page">[29]</span> -BILD → -BYLD <span class="page">[31]</span> SKÉNESTA → SKÉNSTA</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''1.16'''
|[[DE001.16 Adela|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN001.16 Adela|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES001.16 Adela|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL001.16 Adela|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO001.16 Adela|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[001-e|[001]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[003-e|[003]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

00a-e

2026-09-20T10:12:21Z

Jan:

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[00a-00b]]

<div class="manuscr_compar middle">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL00a.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="padding-top:10px">
<span class="page">[00a] (a.01)</span> OKKE MIN SVN.

THISSA BOKA MOT-J MITH LIF ÀND SÉLE WÁRJA. HJA OMBIFATTATH THJU SKÉDNESE FON VS ÉLE FOLK ÁK FON <span class="page">[5]</span> VSA ÉTHLUM. VRLÉDEN JÉR HÀV IK THAM ÛT-ER FLOD HRED TOLIK MITH THI ÀND THINRA MODER. THACH HJA WÉRON WET WRDEN. THÉRTHRVCH GVNGON HJA ÀFTERNÉI VRDÀRVA. <span class="page">[10]</span> VMBE THAM NAVT TO VRLJASA HÀV IK-RA VP VRLANDISK PAMPÍER VRSKRÉVEN.

SAHWERSA THV SE ERVE, MOT THV SE ÁK VRSKRÍVA. THIN BÀRN ALSA TILTHJU HJA NIMMERTHE <span class="page">[15]</span> WÉI NAVT NE KVMA.

SKRÉVEN TO LJÛWERT, NÉI ÁTLAND SVNKEN IS, THÀT THRJA-THUSAND, FJUWER-HVNDRED ÀND NJVGUN ÀND FJUWERTIGOSTE JÉR. <span class="page">[20]</span> THAT IS NÉI KERSTEN RÉKNONG THAT TWILIF-HVNDRED, SEX ÀND FIFTIGOSTE JÉR.

HIDDE TONÔMAD OERA LINDA.

WÁK.

</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> I → J <span class="page">[3]</span> SE VM- → HJA<ref>The pronouns that are used to refer to <span class="fryas">THISSA BOKA</span> are various and were used inconsitently. Besides <span class="fryas">SE</span> on line 3, only <span class="fryas">HJA</span> on line 10 was edited (into <span class="fryas">HJA</span> and <span class="fryas">THAM</span> respectively).</ref> OM- <span class="page">[4]</span> SKÉDNISSE → SKÉDNESE <span class="page">[5]</span> HÀB → HÀV<ref>This is the only page on which <span class="fryas">HÀB</span> was used, with <span class="fryas">B</span> instead of <span class="fryas">V</span> (also on line 10). In Westfrisian dialects (incl. those of the [https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/474150/wadden.pdf Wadden Islands]) ''to have'' is ''hewe/hêwe'', whereas in Dutch and German the verb is with B: ''heb(ben)/hab(en)''.</ref> <span class="page">[7]</span> THA → THACH <span class="page">[10]</span> HJA → THAM, -LÍSA HÀB → -LJASA HÀV <span class="page">[11] 2x</span> WR- → VR- <span class="page">[16]</span> SKRÉWEN → SKRÉVEN <span class="page">[18]</span> THÛSOND → THUSAND, FJVWER → FJUWER <span class="page">[19]</span> NJUG?N → NJVGUN, FJVWER- → FJUWER- <span class="page">[21]</span> TVELF → TWILIF <span class="page">[22]</span> -BINOMATH → -NÔMAD</span>

<span class="fryas"><span class="page">[11] (2x) [13]</span> WR- → VR-</span>

{{title_punctuation_changes}}
===Notes===
<references />

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|-
|'''a.01'''
|[[DE00a.01 Hidde|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN00a.01 Hidde|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES00a.01 Hidde|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FY00a.01 Hidde|<div class="emoji flag fy"></div> FY]]
|[[NL00a.01 Hidde|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO00a.01 Hidde|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
next ᐅ '''[[00b-e|[00b]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Letters of Instruction^}}
__NOTOC__

00b-e

2026-09-20T10:12:02Z

Jan:

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[00a-00b]]

<div class="manuscr_compar middle">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL00b.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="padding-top:30px">
<span class="page">[00b] (b.01)</span> LJAWA ERVNÔMA.

VMB VSA LJAWA ÉTHLAS WILLE ÀND VMB VSA LJAWE FRYDOMS WILLE, THuSAND WÁRA SÁ BIDD-IK TO JO. OCH LJAWA. NE LÉT THA ÁGON ÉNIS PÁPEKAPPE <span class="page">[5]</span> THACH NIMMERTHE OVER THISSA SKRIFTA NE WÉJA.

HJA SPRÉKATH SWÉTA WIRDA, MEN HJA TORNATH VNMÀRKSÉM AN ALLES HWAT FON VS FRYAS TREFTH. VMBE RIKA PREBENDNE TO WINNANDE SÁ HÉLATH <span class="page">[10]</span> HJA MITH THA POPPAKÉNINGGAR. THISSA WÉTATH THAT WI HJARA GRÁTESTE FYANDA SEND, THRVCHDAM WI HJARA LJUDA TO SPRÉKA THVRA, VR FRYDOM RJUCHT ÀND FORSTNEPLICHT. THÉRVMBE LÉTATH HJA ALLES <span class="page">[15]</span> VRDILIGJA, HWAT FON VSA ÉTHLUM KVMTH ÀND HWAT THÉR JETA REST FON VSA ALDA SÉDUM.

OCH LJAWA. IK HÀV BÍ THAM ET HOVE WÉST. WIL WRALDA-T THJELDA ÀND WILLATH WI VS NAVT STERIK NE <span class="page">[20]</span> MÁKJA, HJA SKILUN VS ALGADUR VRDILIGJA.

SKRÉVEN TO LJUDWERD, ACHT-HVNDRED ÀND THRJU JÉR, NÉI KERSTEN BIGRIP.

<span class="page">[25]</span> LIKO TONÔMAD OVIRA-LINDA.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
<span class="fryas"><span class="page">[2]</span> LJAWA → LJAWE <span class="page">[3]</span> THVSAND → THUSAND <span class="page">[4]</span> LJAWE → LJAWA. <span class="page">[5]</span> TACH → THACH <span class="page">[6]</span> SRÉKATH → SPRÉKATH <span class="page">[10]</span> KENINGGAR → -KÉNINGGAR <span class="page">[11]</span> FJANDA → FYANDA <span class="page">[12]</span> THRVCHDA → THRVCHDAM, SPRÉKE → SPRÉKA <span class="page">[14]</span> PLJCHT → -PLICHT <span class="page">[20]</span> -GÁDUR → -GADUR <span class="page">[23]</span> HONDRED → HVNDRED <span class="page">[25]</span> -NÔMATH → -NÔMAD</span>

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|-
|'''b.01'''
|[[DE00b.01 Liko|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN00b.01 Liko|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES00b.01 Liko|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[FY00b.01 Liko|<div class="emoji flag fy"></div> FY]]
|[[NL00b.01 Liko|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO00b.01 Liko|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[00a-e|[00a]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[001-e|[001]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Letters of Instruction^}}
__NOTOC__