Oera Linda Wiki - User contributions [en]

1832-1902 Alewijn Ott

2026-11-12T18:47:29Z

Jan:

'''''Alewijn Ott''''' (1832-1902) te Twisk was de jongste zoon van [[1810-1832 Pieter Ott|'''''Pieter Ott''''' (1786-1837)]] te Abbekerk.

[samenvatting volgt]

Afkortingen

* d.v./z.v. = dochter/zoon van
* BS = Burgerlijke Stand

== 1832 ==
Maandag 20 februari om 4 uur is geboren ''Alewijn'', z.v. '''''Pieter Ott''''' (40), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 21 feb. door vader, ''Jan Reuzenaar'' (39) en ''Simon de Jong'' (30), beide gebuur en landman [[https://hdl.handle.net/21.12114/9D8D65EDA509457A8257AA3B08B61886 BS 1832g/2]].

== 1834 ==
Zaterdag 13 december om 22 uur is geboren ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''' (48), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 14 dec. door vader, ''Pieter Koelemey sr.'' (64) en ''Pieter Koelemey jr.'' (28), beide gebuur en landman [[https://hdl.handle.net/21.12114/DF026CE9B1F243B8B8B7C18F879798B0 BS 1834g/9]].

== 1835 ==
Donderdag 4 juni zijn te Zwaag getrouwd oom ''Teunis Louw'' (33, kleermaker) met ''Aafje Dop'' (27); getuigen vader '''''Pieter Ott''''' (49, veldwachter, zwager brg.), ''Klaas Louw'' (35, arbeider, broeder brg.), voor de bruid ''Jacob Dop'' (29, tuinman) en ''Arend Kessel'' (37, dienstknecht) [[https://hdl.handle.net/21.12114/D220B4E80BA0436B92C95FD76728C6B7 BS 21827/6]].

== 1836 ==
Zondag 3 juli om 13 uur is overleden ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''', ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 4 juli door ''Pieter Koelemey sr.'' (64) en ''Pieter Koelemey jr.'' (29), beide landman en gebuur [[https://hdl.handle.net/21.12102/60304B4705D54CBE9F8D30364B086326 BS 31836/8]].
[[File:1836 Pieter Ott aangifte geboorte Marijtje.jpg|border|right|frameless|200x200px]]
Zondag 13 november om 20 uur is geboren ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''' (50), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 14 nov. door vader, ''Simon Koning'' (34), vrachtschipper en ''Dirk Enigenburg'' (28), broodbakker, beide gebuur [[https://hdl.handle.net/21.12114/0C76FEFCDACC46AEBF6227F09E1B15E0 BS 1836g/5]].

== 1837 ==
Zaterdag 30 september om 23 uur is overleden '''''Pieter Ott''''' (51), veldwachter, geb. te Wognum, z.v. '''''Jan Ott''''' en ''Maartje Klomp'', beide te Wognum overleden. Weduwnaar van ''Aaltje Wegman'', thans gehuwd met ''Aafje Louw''. Aangifte 2 okt. door ''Klaas Slootemaaker'' (41) en ''Klaas Holler'' (43), beide arbeider en goede bekenden [[https://hdl.handle.net/21.12102/5933B9CE69694993AEE4AAB56CC75583 BS 31837/12]].

[[File:September 1837.jpg|1000px]]
familie en aanverwanten rondom Pieter Ott aan zijn levenseinde, herfst 1837
Aafje Roozendaal-Ott over haar grootmoeder, Aafje Louw:<blockquote>Toen Aafje Louw weduwe werd [1837], wilden de zoons graag, dat ze bij elkaar bleven. Zij hadden het niet breed, maar redden zich zonder ondersteuning. Tegen Nieuwjaar zei een rijke boer, Hannes Spaan, tegen grootmoeder: “Laten je oudste jongens nu nieuwjaar gaan wenschen bij mij en enkele notabelen, dan worden ze wel goed bedacht.” Nieuwjaar kwam en Teunis, Dirk en Elias werden er op uitgestuurd. Met 7 stuivers kwamen ze thuis! Boer Spaan kwam nog eens terug en vroeg, waarom de jongens niet gekomen waren om nieuwjaar te wenschen. De jongens werden er bij geroepen en gaven toe, dat ze bij niemand geweest waren. “We zijn geen bedelaars,” zeiden ze. “En hoe kwamen jullie dan aan die 7 stuivers?” “Van andere jongens gekregen, die ’t wel deden.”

De boer waardeerde het eergevoel der jongelui en grootmoeder kreeg daarna een paar “briefjes” op minder vernederende wijze toegestopt. (R1 p.70)

Aafje Louw hertrouwde op 27 Juni 1844 met Dirk Bruyn, die ook bode-veldwachter werd te Abbekerk. Hij was wel goed voor zijn (tweede) vrouw, maar niet voor haar kinderen. Daarom werd Alewijn, geb. 1832, verder grootgebracht bij zijn broer Dirk, slager te Abbekerk, wiens zoon Pieter weer door hem werd ingewijd in de geheimen van het slagersvak. (R2 p.32) [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>

== 1844 ==
Donderdag 27 juni huwelijk ''Aafje Louw'', weduwe '''''Pieter Ott'''''; met ''Dirk Bruijn'' (arbeider te Lambertschaag), geb. 1807 Twisk, doopsgezind, weduwnaar ''Dieuwertje de Groot''); getuigen ''Jan de Bruijn'' (schipper 67 jr. Twisk, vader brg.), '''''Dirk Ott''''' (slagter 26 jr. Abbekerk, zoon bruid), ''Cornelis Koster'' (schilder 48 Abb.) en ''Arien Pater'' (veldwachter 36 Abb.), beide goede bekende [[https://hdl.handle.net/21.12102/CDC131E2C38B4F1182A3DF9C7E9905A1 akte]].

1844 of 1845: 3 juli acte van scheiding gemeenschappelijke boedel ''Louw-Bruijn'' opgesteld te Abbekerk, geregistreerd Medemblik [volgens akte 9-10-1865, of hypotheek? NNA Medemblik 5/? in database WFA maar akte niet gevonden].

== 1852 ==
Vrijdag 26 november hypotheek ''Dirk'' ''Bruijn'' en ''Aafje Louw'', arbeiders [NNA Hoorn 13/133-134].

== 1854 ==
Dinsdag 25 april (22 jaar oud) uitgeschreven bij Abbekerk als dienstknegt van broer '''''Dirk Ott''''', slagter; vertrek ter voldoening aan nationale militie (lotingnr. 42) naar ''Den H...?'' [[https://hdl.handle.net/21.12114/0F8B4CAF79B1465DB4DB375F0B412EF4 bev.reg.]]

== 1856 ==
Woensdag 20 februari koopt '''''Alewijn Ott''''' te Lambertschaag rommeling voor 35 cent bij publieke verkoop. Broer '''''Dirk Ott''''' te Abbekerk koopt voor hetzelfde bedrag aardewerk [NNA Hrn [https://hdl.handle.net/21.12114/503321EC7FFE40A99788600962B98C4A 17/50-51]].

==1857==
Zaterdag 3 januari inschrijving als lidmaat te Twisk, met attest van Abbekerk [[https://hdl.handle.net/21.12114/50C3C32833954088A4B8A84D8A4C890E bron]].

Zondag 26 april trouwde '''''Alewijn Ott''''' (25, voldaan aan nationale militie) te Twisk met ''Dirkje Peetoom'' (18). Getuigen: '''''Dirk Ott''''' slagter 38 jr. te Abbekerk en ''Evert Bruijn'' timmerman 46 jr. te Twisk, broer, resp. bekende v/d bruidegom; ''Dirk Bruijn'' veldwagter 49 jr. te Abbekerk en ''Steven Huinink'' kuiper 30 jr. te Twisk, bekenden v/d bruid [[https://hdl.handle.net/21.12114/6172648C816D47D8B7A5336D3D94ECD2 akte]].<blockquote>Op 25-jarigen leeftijd trouwde hij met Dirkje Peetoom, die een f 800,- had geërfd van haar eveneens jong gestorven ouders en met dit bescheiden kapitaaltje benevens wat spaarpenningen zette grootvader een slagerij op te Twisk. Bijna zijn gehele verdere leven heeft hij gewoond in het huis aan de dorpsstraat op den oosthoek van den z.g. Noorderweg, die naar de Zuiderzee (Wieringermeer) voert. Behalve uit een slagerij bestond het perceel uit een herberg [“st.Joris”]. (...)

Een vermakelijk verhaal heeft betrekking op een van de eerste dagen van zijn huwelijk of misschien kort er vóór. Per schuit vervoerde hij zijn meubeltjes e.d. van Aartswoud naar de plaats van vestiging: Twisk. Aan het roer zat... de jonge vrouw (of bruid). Blijkbaar deed die dat voor de eerste maal, althans de schuit raakte al gauw vast in het riet van de dijkgracht. “Kan je g.v.d. nog niet eens een schuit sturen, enz.enz.” Enfin, grootmoeder Dirkje maakte zich erg ongerust, of ze met zoo’n driftkop wel gelukkig op de huwelijksboot zou kunnen varen.

Zij heeft gelegenheid genoeg gehad om te ervaren, dat haar man danig te keer kon gaan, maar gauw “weer goed was”, niet haatdragend, rechtvaardig en goedhartig.

Met de boeren en de overige bevolking kon hij goed overweg. Hij nam geen blad voor den mond, hield niet van flikflooien. “Je moet je altijd houden, alsof je niemand noodig hebt”, was zijn devies. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Toevoegen: 13 december 23 uur broer '''''Dirk Ott''''' (39 jaar oud) overleden te Abbekerk in huis A-53; aangifte door ''Jacob Verweij'' (arbeider, 38, goede bekende) en ''Dirk Bruijn'' (veldwachter, 49, aanbehuwd vader) [[https://hdl.handle.net/21.12102/790FA84952604A679B6C60290BCBFC6C akte]].

== 1858 ==
[[File:Alewijn ott handtek 1858.jpg|thumb|elders steeds afgekort tot “An. Ott”]]
Vrijdag 21 mei om 1 uur is te Twisk (#108) geboren '''''Pieter Ott''''', z.v. '''''Alewijn Ott''''' (slager, 26) en ''Dirkje Peetoom''. Aangifte door vader en ''Cornelis Leem'' (landman, 45) en ''Willem Bakkum Pastoor'' (schilder, 56) [[https://hdl.handle.net/21.12114/50F4EC963702491B9A937C14F5DE23D7 akte]].

== 1859 ==
Maandag 25 april om 7 uur is geboren '''''Jantje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Sijmon Wit'' (arbeider, 24) en ''Meijert Smit'' (grof- en hoefsmit, 27) [[https://hdl.handle.net/21.12114/63C7F7548AD04BEA9532CB7FC5C96C4C akte]]; Is na 13 weken overleden op dinsdag 26 juli 11 uur. Getuige ''Johannes Scheer'' (veldwachter, 68) [[https://hdl.handle.net/21.12102/137CB74A20E244518F6844195FD95253 akte]].

== 1860 ==
Zaterdag 8 september om 23 uur is geboren '''''Jantje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Meijert Smit'' (smit, 28) en ''Willem Pastoor'' (verwer, 58) [[https://hdl.handle.net/21.12114/35830378EF4C4A759E048648A3D4EAE3 akte]].

== 1861 ==
Vrijdag 15 maart benoeming '''''Alewijn Ott''''' tot voogd (zijnde hun oom) over kinderen ''Visser-Ott'' [proces verb. Medemblik].

Vrijdag 4 oktober om 20 uur is geboren '''''Aafje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Willem Pastoor'' (schilder, 59) en ''Meijert Smit'' (grof- en hoefsmit, 29); Is na 4 weken overleden op vrijdag 1 november 10 uur. Getuige ''Johannes Scheer'' (veldwachter, 70) [[https://hdl.handle.net/21.12102/663961332AA640C58CBA2C45DCF1181F akte]].

==1865==
Donderdag 28 mei om 22 uur is in het huis A-72 te Abbekerk overleden moeder ''Aafje Louw'' (68 jaar oud, geboren te Westerblokker, d.v. ''Elias Louw'' en ''Aafje Preker''), de tweede vrouw van vader '''''Pieter Ott''''' (1786-1837) en in 1844 gehuwd met ''Dirk Bruijn'', bode te Abbekerk. Aangifte door ''Reinder Schenk'' (timmerman, 22 jr.) en ''Cornelis Nierop'' (landbouwer, 42 jr.), beiden goede bekenden, wonende te Lambertschaag [[https://hdl.handle.net/21.12114/706D3343D02E49B990EE3CAF2A2A66B6 akte]].

Donderdag 22 juni boedelinventaris ''Aafje Louw'' (eerder weduwe van '''''Pieter Ott''''') in bijzijn van (1) de weduwnaar ''Dirk Bruijn'', gemeente veldwachter (zonder huwelijks-contract, in gemeenschap van goederen), (2) '''''Elias Ott''''', schilder Aartswoud, (3) '''''Teunis Ott''''', slagter te Zijpe, (4) ''Jacob Boot'' gehuwd met '''''Aafje Ott''''', landman in de Waard- en Groetpolder (gem. Winkel), (5) '''''Joris Ott''''', schilder te Koedijk, (6) '''''Alewijn Ott''''', slagter te Twisk, (7) ''Wiebe van der Hoek'' gehuwd met '''''Marijtje Ott''''', timmerman mede in de Waard- en Groetpolder, (8) ''Geertje Breebaart'' te Abbekerk, weduwe van '''''Dirk Ott''''', als moeder en voogdesse, (9) ''Pieter Visser'', weduwnaar van '''''Aaltje Ott''''', watermolenaar te Aartswoud, als vader en voogd; beschreven boedel o.a. in voorhuis 2 tafels en 16 stoelen, 13 schilderijen enz.); op den zolder; op de werf o.a. een varken, vijf fuiken, een schuit; goud en zilver; onderhandse akte 30-6-1845 huis en erf B-22/23; schulden [''niet afgemaakt''] [Notaris D.M. Alewijn NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/B6F3EF0491CB470BA5AAA6F568AE3F53 39/59-63] #106].

Maandag 9 oktober publieke verkoop boedel; o.a. woonhuis, erf en grond van dien te Abbekerk, aan de oostzijde van de weg B-22: tuin 8 roeden 10 ellen; B-23: huis en erf 2 roeden [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/786F1A67CF6D4B6B88845EE8236F97B9 39/147-149] #142].

Woensdag 25 oktober om 17 uur is geboren '''''Jan''''', zoon van '''''Alewijn Ott''''' (slagter 33 jr.) en ''Dirkje Peetoom''. Aangifte door vader en ''Jacob Landman'' en ''Jacob Hoefnagel'' (arbeiders, resp. 28 en 41 jr.) [[https://hdl.handle.net/21.12114/A6081D5FAAE5454FA320298D05C616DB akte]].

Maandag 11 december boedelscheiding; o.a. huis en erf te Abbekerk, ten huwelijk aangebragt door Aafje Louw. Verdeeling: D. Bruijn ƒ.378, kindsdelen elk ƒ.168 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/EDF11579E7004F69A235B831E2B21E97 39/255-264] #186].

== 1869 ==
Maandag 22 februari<blockquote>''is bij J. Vroom in de Ooijevaar aan de Zuiderweg onder Opperdoes eene vereeniging opgericht zich noemende vereeniging tot Nut en Genoegen door 10 leden welke daartoe ware uitgenodigt door J. Vroom. De 10 leden bestande uit C. Zee, A. Zee, K. Bennemeer, Jb. Duin, F. Zee, '''A. Ott''', M. Leeuw, Jn Vroom, A. Mos en C. Roggeveen'' [[https://zeefamily.net/stories/nut-en-genoegen-twisk-opperdoes-1869-1935/ bron]].</blockquote>
De oudste (37 jaar) mede-oprichter, '''''Alewijn Ott''''', hield als eerste een voordracht, getiteld “aan den Duivel”.
<gallery>
Alewijnott1832.jpg|A. Ott, slagter te Twisk, ±1870
Aandenduivel.jpg|thumb|Eerste bijdragen ''Nut en Genoegen'', 22 februari 1869
</gallery>

== 1870 ==
Vrijdag 2 september in huwelijkse voorwaarden '''''Elias Ott''''' (5 maanden weduwnaar van ''Maartje Hoogendijk'') en ''Guurtje Weeshoff'', is de eerste schuldig aan zijn broer '''''Alewijn Ott''''' te Twisk ƒ.400 tegen 5% rente [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/5B16C43692354698B8142C6033C3C4D7 52/42-45] #170].<blockquote>Elias jaagde ook veel, en wel zonder akte op zak. Eindelijk werd hij gesnapt, en ging op den bepaalden dag met de politie naar Alkmaar. “Wat willen jullie toch van me?” vroeg hij den rechter. “Je hebt zonder akte gejaagd.” “Zonder akte?” en hij haalde die uit den zak, “dacht je, dat ik me anders had laten snappen?” (R1 p.97) [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>

==1871==
Woensdag 4 januari koopt '''''Alewijn Ott''''' van ''Jacob Sleurs'' de helft in een perceel bouwland genaamd “het Galgenveld” onder Opperdoes aan de Dijkgracht A-145 groot 94 aren , 20 centiaren, voor ƒ.875 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/E9A23D635F87456DAE55C2CDF46AEAE7 53/3-4] #2].<blockquote>Wat dat bouwland betreft, toen grootvader wat geld om handen kreeg, kocht hij een paar akkers aan de dijkgracht, van het z.g. Galgenveld, dat is de terechtstellingsplaats van Medemblik. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Dinsdag 11 juli is om 2:00 uur geboren te Twisk: [[1902-1903 Alewijn Ott|'''''Alewijn Ott''''']], zoon van '''''Alewijn Ott''''' (slagter, 39 jaar) en ''Dirkje Peetoom'' (33), broertje van ''Pieter'' (13), ''Jantje'' (12), ''Aafje'' (10), ''Dirk'' (7), ''Jan'' (5) en ''Elias'' (bijna 2). Aangifte BS met veldwachter ''Johannis Scheer'' (79 jaar) en ''Pieter Donker Pz'' (44) [[https://hdl.handle.net/21.12114/E24D154BEECC4F0BA02D2AF35B8AD15A akte]].

Woensdag 12 juli, in ''Het Nieuws van den Dag'' een bericht over het handschrift van de familie Over de Linden. Kennelijk de timmerman [[Cornelis Over de Linden|Cornelis]] te Helder, van Jan Andriesz. Niet ingewijd... Een “overoud handschrift, sedert eeuwen onder zijne familie bewaard”. Eeuwen! Ja, honderdveertig jaar is lang.

Wat blijkt? Eergisteren, maandag 10 juli is op een vergadering van de Gedeputeerde Staten Friesland het ''Verslag omtrent een overoud handschrift'' ingebracht, opgesteld door ene doctor [[Jan G. Ottema|Ottema]] van het Friesch Genootschap.

De krant spreekt van een dagtekening “558 jaren vóór Christus”. Dat is licht mis te verstaan, zoals alle overoude, overschatte dateringen van de nu ''klassieke'' leerboeken.<blockquote>Het is geschreven in zeer oud Friesch, doch voor kenners dezer taal gemakkelijk te lezen, en het bevat vele, tot dusver onbekende bijzonderheden omtrent de geschiedenis en godsdienst der oudste bewoners van Nederland. Indien dit stuk echt is, waaraan tot nog toe bijna niet getwijfeld wordt, is het voor geschiedenis en oudheidkunde eene aanwinst van onschatbare waarde. Er is sprake van dat dit handschrift, waarvan het Friesch Genootschap afschrift heeft bekomen, zal worden uitgegeven met eene vertaling in het Hollandsch en in het hedendaagsch Friesch.</blockquote>Het ''Nieuws van den Dag''-bericht verscheen de volgende vrijdag 14 en zaterdag 15 juli in respectievelijk de ''Leeuwarder'' en de ''Heldersche Courant''.

Vrijdag 21 juli, in het ''Algemeen Handelsblad'':

<blockquote>Ja, ongetwijfeld zal dit belangrijk geschrift veel licht verspreiden over verschillende duistere gebeurtenissen, personen en jaartallen uit de oude geschiedenis.</blockquote>

Maandag 24 juli: ''Het Vaderland'':

<blockquote>Wat thans in het Handelsblad wordt meegedeeld, is al zeer weinig geschikt om vertrouwen te wekken in de echtheid van het boek.</blockquote>

Schrijver twijfelt of de geleerde doctor Ottema...

<blockquote>wel sceptisch genoeg gezind is tegenover een zoo exorbitante verschijning als dit boek, wanneer het echt was, zijn zou. (...) speculaties van een of ander dilettant uit de 17e of 18e eeuw (...) men moet bijzonder naïef zijn (...) wij schamen ons bijna het zotte jaartal te moeten opschrijven (...) Twijfel aan de onechtheid is onmogelijk.</blockquote>

Het stukje eindigt met:

<blockquote>Het eenige belangrijke in de quaestie blijft alleen, wie de grappenmaker kan geweest zijn, die, hoogstens een paar honderd jaar geleden, zich kan beziggehouden hebben met de vervaardiging van dit boek?</blockquote>

Maandag 7 augustus deelde archivaris [[Gerben Colmjon|Colmjon]] schriftelijk met Ottema zijn overtuiging dat de inhoud van het handschrift vanwege de taal niet oud kon zijn, zoals zou blijken uit een bericht in de ''Leeuwarder'' van dinsdag 12 september.

Woensdag 23 augustus in ''Het Nieuws van den Dag'' en een dag later overgenomen in ''Het Vaderland'', dat tevens gewag maakt van “al de zotheden, die in dat H.S. voorkomen” (daar na ook in de ''Bildtsche'', ''Heldersche'' en ''Leeuwarder Courant''):

De archivaris van Friesland, Colmjon, houdt het oud-Friesch handschrift voor onecht “op grond, dat de stijl veel te nieuwerwetsch is”. Ottema zou “door te veel voorliefde worden geleid”. Colmjon, “een warm voorstander van Frieslands taal en geschiedenis, die zeker gaarne zoude wenschen dat het handschrift waarheid bevatte, mag men in deze wel voor onpartijdig houden.”

Dinsdag 29 augustus een stuk in de ''Leeuwarder Courant'' met bevindingen van '''doctor Ottema''' over “het boek van Adela” (later in het verslag: ''het boek van Adela’s helpers''). Ottema is leraar aan een Latijnse school en lid van het ''Friesch Genootschap van geschied-, oudheid- en taalkunde'' te Leeuwarden. Mijn aantekeningen:
*''Dat Handschrift wordt sinds onheugelijke jaren bewaard in de familie van den Heer C. over de Linden te Helder, zonder dat iemand de herkomst daarvan wist of den inhoud er van kende wegens de onbekendheid van schrift en taal.''
*Het is Ottema gelukt ''om het schrift geheel te ontcijferen en den tekst te verklaren''.
*''Als antiquiteit van taal en schrift is het werk dus eenig in zijne soort.''
*Men spreekt van ''15 ½ eeuwen voor Chr.'' alsof bekend is wanneer dat Kerstentijdperk begon. Oom Alewijn, die nog les heeft gehad van [[1758-1810 Jan Ott|grootvader Ott]], sprak er vaak over: Die oude jaartallen van de Bijbel en de Latijnse school kloppen niet.
*Ottema noemt de [[NL072.05 Geertmannen|Atheense Moeder Geert]] een ''priesteres''!
*''Die godsdienst is hoogst eenvoudig en een zuiver Monotheisme of eenheid van het goddelijk wezen.''
*''... de altijd brandende lamp, foddik, door priesteressen'' (!)'', maagden''.
*Het stuk besluit met:
<blockquote>Ziehier slechts eenige weinige punten uit dit belangrijk verslag. Zij mogen eenig denkbeeld geven van den rijkdom van dit merkwaardige handschrift. Want al loopen er sagen onder, ook als sagen moeten zij waarde hebben voor ons, dewijl alle historie begint met overlevering en er van den sagenschat onzes voorgeslachts zoo goed als niets was overgebleven.

Hartelijk wenschen wij, dat de Heer Ottema weldra in de gelegenheid gesteld moge worden dit stuk in het geheel met eene vertaling en historische toelichtingen in het licht te geven, ten einde de door zijn verslag opgewekte belangstelling te bevredigen, en onze letterkunde met een gewigtige historische bron te verrijken.</blockquote>Dinsdag 5 september plaatste de Leeuwarder een bijdrage van meester [[Montanus Hettema|De Haan Hettema]]. Als weerwoord op Colmjon, die het handschrift voor onecht houdt omdat ''de stijl veel te nieuwerwetsch'' zou zijn, stelt hij:<blockquote>Het stuk is in de ''Friesche Taal'' geschreven; eene onderscheiding tusschen oud-Friesch en Land- of Boere Friesch ken ik niet. Ik kan alleen eene oudere en nieuwere spelling van die taal, want de uitspraak van het Friesch is nagenoeg nog dezelfde als voor eenige eeuwen (...)

Wat nu de spelling in dit stuk voorkomende betreft, deze is, in mijn oog, veel meer overeenkomstig de oudere en zeer regelmatig, en veel beter en regelmatiger, dan van hen, die thans de taal schrijven; zoodat het te wenschen ware, dat men in de hoofdzaak die spelling overnam, dan zoude er meer eenheid in die spelling komen en het oorspronkelijke van de taal, beter dan nu, bewaard blijven. (...)

Bovendien vinden wij reeds in onze photografiën eenige thans niet algemeen meer bekende woorden, die in het overige van dit geschrift wel zullen voorkomen en daardoor onze ''Friesche Woordenschat'' zouden kunnen aanvullen.

Ik beschouw het dus in de eerste plaats van belang om dit stuk in den Frieschen tekst door den druk bekend te maken; maar ook in de tweede plaats, — als men volgens het verslag den inhoud aanneemt, die zoo wel uit een Godsdienstig, als uit een Geschiedkundig oogpunt niet van belang ontbloot schijnt te zijn, — dat er dan ook eene Hollandsche vertaling bijgevoegd worde, om ook niet-Friezen met diens inhoud bekend te maken. (...)

Dat [de schrijver van het handschrift] meer dan een dagelijksch mensch was, een geleerde en zeer goed met het Friesch bekend, zal wel niemand betwijfelen.</blockquote>Zondag 10 september is door Ottema in de Leeuwarder een heel stuk uit het handschrift geplaatst, de Fryas woorden in ons schrift overgezet, over paalwoningen in Zwitserse meren, zoals vermeld door [[NL108.28 Rijn|Apollone]], dienende als bewijs voor de echtheid. Resten van die woningen zijn namelijk pas een kleine 20 jaar geleden ontdekt. Niemand zal ernstig durven beweren dat het handschrift minder dan 20 jaar oud is, tenzij Cornelis een later afschrift ervan heeft ingezonden.

Dinsdag 12 september weer een lang stuk in de Leeuwarder. Colmjon blijkt al begin juni te zijn begonnen met rondbazuinen dat het handschrift een modern maaksel zou zijn. In augustus heeft hij deze overtuiging per brief ook met Ottema gedeeld.<blockquote>... ik moet mij van de onechtheid van het ''Boek van Adela'' overtuigd houden. (...) dat ik dit schrijven ... als nul en van geene waarde moet verklaren (...) sommige taalfouten, die een Fries nooit zou kunnen begaan.</blockquote>Ottema’s paalwoningen zijn voor Colmjon bewijs,<blockquote>dat het geschreven moet zijn, niet slechts na 1833, zoo als ik reeds meende te mogen stellen, maar zelfs na 1853, dewijl men vóór dien tijd van het bestaan der overblijfselen van de paaldorpen in de Zwitsersche meeren niets afwist.</blockquote>Donderdag 14 september, een naamloze, grimmige commentator hoopt dat met het stuk van Colmjon<blockquote>een einde zal gemaakt zijn aan de liefhebberij, die sommigen schijnen te hebben om hun critische blindheid tegenover dit Handschrift aan de groote klok te hangen.</blockquote>Hij spreekt over het werk van Ottema (en Hettema?) als ''quasi-geleerdheid'', over de inhoud van het handschrift als ''zottenpraat'', met als voorbeeld:<blockquote>dat Neptunus een Vi-king of zeekoning geweest is, die door zijn onderdanen gewoonlijk [[NÉF-TÜNIS|Neef-Teunis]] genoemd werd!</blockquote>

== 1872 ==
Woensdag 31 januari verdeling van ''het Galgenveld'' onder Opperdoes door ''Cornelis Kruijt'', landbouwer en '''''Alewijn Ott''''', slager, beide te Twisk en voor de helft eigenaar; gezamelijke waarde geschat op ƒ.2000 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/A1353BC4CBCB45439A73A9611F3BD22E 55/55-56] #31].

==1875==
Vrijdag 10 december is overleden oom '''''Alewijn Ott''''' te Barsingerhorn, 83 jaar oud, laatst weduwnaar van ''Neeltje Erix'', vader van mijn neven ''Jan'' (58), ''Cornelis'' (57) en ''Pieter'' (34) en van mijn nichten ''Maartje'' (52) en ''Pietertje'' (49).

== 1876 ==
Dinsdag 25 januari boedelscheiding ''Pieter Visser'', weduwnaar van '''''Aaltje Ott'''''; '''''Alewijn Ott''''', koopman te Twisk als toeziend voogd over ''Aafje, Trijntje'' en ''Marijtje Visser''; o.a. bouwland te Hoogwoud [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/7455C700E30743258AA943C46219DAA4 85/104-108] #8196].

==1881==
Vrijdag 19 augustus is om 13 uur te Oostwoud overleden mijn halfbroer '''''Jan Ott''''' (73 jaar, schilder), weduwnaar van ''Lijsbeth Bonnet'', resp. ''Grietje Horst''. Aangifte bij gemeente Midwoud door ''Fredrik Bobeldijk'' (timmerman 62 jr.) en ''Jan Dekker'' (koopman 34 jr.), beiden gebuur.

== 1882 ==
Vrijdag 13 januari koopt '''''Alewijn Ott''''' (koopman) van ''Jacob Bakkum Pastoor'' (verver te Twisk) voor ƒ.600 het noordelijk deel van een woonhuis met grond D-156, groot 1 are, 5 c.a. en een aangrenzend perceel grond D-203, groot 1 are [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/06A6D12709E3472AB55CE9DE965B8FE1 117/54-55] #11275].

==1886==
Vrijdag 24 december '''''Alewijn Ott''''' (kastelein) heeft perceel gekocht als lasthebber van ''Hedde Smit'' [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/2A02D2F0E2A44FB4AEB129C27ED5582B 137/63] #13382].

==1888==
<blockquote>Vooral door het geregelde marktbezoek was “Ott” nogal bekend in den omtrek. Met smaak kon hij vertellen, dat hij toch niet verwacht had, dat men hem zelfs in Londen aan zou roepen. Dat zat zoo: doordat de kalveren en schapen hun weg vonden naar Londen, was grootvader met een lid van de Amsterdamsche firma meegegaan naar hun afnemers in Londen en toen ze door de miljoenenstad liepen, was ergens een raam opengeschoven en werd er “Ott” geroepen. Daar had hij vreemd van opgekeken; ’t was ook wel toevallig.

Merkwaardig is in dit verband, dat hij eenmaal voor eigen rekening een lading vee naar Engeland verscheepte en ’s nachts, toen het stormde, doodsangsten uitstond vanwege het risico. Een bewijs, dat hij, ofschoon handelaar in hart en nieren, verstandig gedaan heeft zijn vleugels niet te wijd uit te slaan en maar liever tusschenpersoon te blijven. Een klein winstje, een zoet winstje. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Donderdag 20 december koopt '''''Alewijn Ott''''', kastelein te Twisk van ''Pieter Pauw'', landbouwer te Opperdoes, een perceel bouwland op het Galgeveld te Opperdoes A-449, groot 75 aren, 70 c.a. voor ƒ.1075 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/C79B064949F841F3B5D96F12EB8CF764 90/118] #147].

== 1889 ==
Donderdag 4 juli '''''Alewijn Ott''''', kastelein te Twisk leent ƒ.2000 (rente 5%) aan schoonzoon ''Cornelis Pool'', bakker te Oostwoud [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/A1DD9E144D274B0EB73BC06DE73C18D1 91/153-154] #82].

== 1890 ==
<gallery>
EC 1890 03 02 0002.jpg|''Enkhuizer Courant'', zondag 2 maart
EC 1890 03 09 0002.jpg|''Enkhuizer Courant'', zondag 9 maart
</gallery>

==1891==
Donderdag 7 mei te Twisk huwelijk '''''Alewijn Ott Alewijnszoon''''' (19 jaar, slagtersleerling te Twisk, voldaan aan militie), z.v. Alewijn Ott (kastelein Twisk) en ''Dirkje Peetoom'' met ''Lijsbeth Kos'' (20 jaar), d.v. ''Arien Kos'' (arbeider te Schagen) en ''Ariaantje Blokker'' (overleden); getuigen '''''Pieter Ott''''' (slachter te Blokker 32 jr.) en ''Klaas Roozendaal'' (smid te Oostwoud 30 jr.), broeder resp. zwager v/d bruidegom; ''Pieter Blokker'' (veehouder Opperdoes 37 jr) en ''Johannes Pool'' (bakker Purmerend 38 jr.), neef resp. aangehuwd neef v/d bruid [[https://hdl.handle.net/21.12102/A73EC2FDCC67403D954DD4227E95E3EF akte]].

Vrijdag 5 juni zoon '''''Alewijn Ott (II)''''', slager te Venhuizen; inzake einde voogdij over ''Lijsbeth Kos'' door haar vader ''Arien Kos'' [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/0941C66CA20D4BFF92817BA29053BAF4 160/10-11] #15592].

==1892==
Zaterdag 2 april koop voor ƒ.1800 door '''''A. Ott II''''' van Reindert Vormer (beide slager): woonhuis met schuur, erf en grond te Venhuizen E-218 en 982 [[https://hdl.handle.net/21.12114/EFBEEC0A396245D8A6E41FE848C4A031 /83-84] #141].

Dinsdag 3 mei koop voor ƒ.1300 door '''''A. Ott I''''' (slager Twisk) van ''Pieter Pauw'' twee huizen, erf en schuur te Opperdoes A-795 en 796, groot 4 aren, 30 c.a. [#82].

== 1896 ==
<gallery>
Afvillen1.jpg|''DNC'' woensdag 23 december
Afvillen.jpg|''DNC'' donderdag 31 december
</gallery>
Woensdag 23 december in ''De Nieuwe Courant - Goedkoop Nieuws- en Advertentieblad voor West-Friesland'' (verder: DNC), betreffende zoons '''Pieter''' (1858), '''Dirk''' (1864) en '''Alewijn Ott''' (1871):<ref>De gebroeders '''Dirk''' en '''Alewijn Ott''' (resp. 32 en 25 jaar oud), beiden slager, wilden bijverdienen als ''kalverafvilder*'', een specialiteit die hun oudere broer '''Pieter Ott''' (38 jaar) van hun oom Matthijs Peetoom (1845-1915) had geleerd.

(*) ''de kunstbewerking, waarmede men een ongeboren kalf in den draagzak of de baarmoeder der koe zoodanig binnen de huid ontleedt en bij gedeelten naar buiten brengt, dat ten laatste de huid met de nog overgebleven gedeelten van den romp kan worden afgetrokken'' (woordenboek 1875).</ref><blockquote>De ondergeteekenden maken bekend, dat zij zich oefenen in het

'''<big>afvillen van Kalveren,</big>'''

omdat zij van meening zijn, dat die personen niet gemist kunnen worden. Zoo men weet moet er een kalf aangefokt worden om in de Koeien te blijven; derhalve gaan wij zeggen: “met villen moeten er jongeren beginnen te leeren, terwijl er nog anderen zijn, wil men villende blijven.”

Nu hooren wij zeggen dat '''P. OTT''', verklaart, dat wanneer er iemand onze hulp inroept en wij die niet kunnen verleenen, het tarief bij hem 2 à 3 maal '''verdubbeld''' wordt; dat zouden wij niet overdreven vinden, wanneer de Koeien '''dan maar in leven bleven'''. Maar Helaas!!!

De ondergeteekenden,
:'''D. OTT, Slager,''' te Zwaag.
:'''A. OTT, Slager,''' te Venhuizen.</blockquote>

Oudjaarsdag in DNC:<blockquote>'''<big>Naar aanleiding</big>'''

van de advertentie in het vorig nummer dezer Courant, van de Kalverenafvillers (?) D. OTT te Zwaag en A. OTT te Venhuizen.

:Dat ik diep verontwaardigd was,
:Toen ik de advertentie las,
:_Omtrent het kalf afvillen
:Van D. Ott en van Alewijn,
:Er zullen zeker velen zijn
:_Die dat gelooven willen!
:Ja, ieder die mij kent en weet,
:Hoe ''ik'' dat werk tot nu toe deed,
:_Zal dat gewis beseffen!
:Want toch, het is een groot schandaal.
:De toeleg: om door logentaal,
:_Mij in mijn ''brood'' te treffen.
:Terstond rees in mij op de vraag:
:Waar haalt gij toch D. Ott te Zwaag
:_En A. Ott te Venhuizen,
:Den moed van daan om dat te doen,
:Mij zoo te tasten in ’t fatsoen.
:_Door broodnijd te verguizen?
:Maar ’t kalf afvillen is geen ''gunst'',
:Integendeel het is een ''kunst'',
:_Die moeilijk valt te leeren,
:En die gij geen van beiden kunt,
:Al schaamt ge u niet op dat punt,
:_Een ander te blameeren.
:Een kunst is ’t, die men leeren kan,
:Door ’t onderricht van eenen man
:_Die daarin is ervaren!
:Bijvoorbeeld: zooals Oome Thijs,
:Die werd uit ondervinding wijs,
:_In vele, vele jaren!
Schoon ik er nooit van heb gerept
:Schrijft gij, dat gij vernomen hebt,
:_Dat elk, die mij komt halen;
:Bij koeien waar gij ’t werk begon,
:Maar het onmoog’lijk redden kon,
:_Driedubbel moet betalen!
:Dat was niets erg, las ik aan ’t slot
:Wanneer de koeien van P. Ott
:_Dan maar in leven bleven;
:Helaas! volgt dan, wat zeggen wil,
:Dat daar waar ik het kalf afvil,
:_De koe ''niet'' blijft in leven!
:Welnu ik sta er niet voor in,
:Dat daar waar ik dat werk begin
:_De koe steeds blijft behouden,
:Want dat kan niemand, wie ’t ook zij!
:Dat weten allen, die aan mij,
:_Hun beesten toevertrouwen.
:Maar ’k werk alleen voor abonné’s,
:Dus er bestaat volstrekt geen vrees,
:_Mij dubbel te betalen.
:Voor werk, verknoeid door een der twee
:Gebroeders Ott, want ’k ga niet mee,
:_Als men mij daar mocht halen.
:Maar wie zich aan u geeft te waag,
:’t Zij te Venhuizen of te Zwaag,
:_Of ergens in die streken;
:Die handelt zeker ver van wijs,
:Doch waagt zich daarmêe op zwak ijs,
:_Met veel gevaar van breken.
:Als men een hond slaat of een kat,
:Gebeurt het vele malen, dat
:_Wij daarvoor boeten moeten,
:Maar iemand, die een koe bezeert
:Met kalf afvillen, nooit geleerd
:_Moest men veel eer beboeten!
:Hebt gij dat duidelijk verstaan,
:Mijnheer de ex-Amerikaan?
:_Want daar waart gij verlegen,
:En had van armoe dood gegaan
:Als gij geen reisgeld hier vandaan,
:_Van Twisk af had gekregen.
:Ziet, dat gij Burgemeester wordt,
:Van Zwaag, want daar moet binnenkort,
:_Wel weer een ander komen;
:Gij draagt een snor en staande boord,
:En dus: geloof mij op mijn woord
:_Gij wordt bepaald genomen.
:’t Zou beter baantje voor U zijn,
:Dan ''villen'', en ook Alewijn
:_Moest het maar niet probeeren;
:Dat is een welgemeende raad,
:Want geen van beiden is in staat
:_Om dat ooit ''goed'' te leeren.
Ooster-Blokker. /''' P. OTT,''' / ''Kalveren-afviller''.</blockquote>

==1897==
Photo t.g.v. 40-jarig huwelijksjubilaeum '''''Alewijn Ott''''' en '''''Dirkje Peetoom'''''.
<gallery>
1897 A Ott Twisk.jpg
1897 D Peetoom Twisk.jpg
</gallery>

== 1898 ==
<gallery>
DNC 1898 01 26.jpg|''De Nieuwe Courant'' woensdag 26 januari
DNC 1898 01 26a.jpg|vervolg 26 januari
DNC 1898 03 23.jpg|''DNC'' woensdag 23 maart
</gallery><blockquote>Al wachtte ’k daarmeê enkle weken, / Ik wil jelui toch tegenspreken, / Als ALEWIJN zijn oudste zoon, / Opdat ge wete dat de OTTEN / Niet straff’loos met zich laten spotten, / Ten koste van laf eerbetoon! [23-3-1898]</blockquote>

== 1901 ==
Zaterdag 20 april '''''A. Ott''''' (slager Twisk) koopt voor ƒ.1000 van ''Barend Koolhaas'' (landman) een erf te Twisk (enz.) D41 [NNA Hoogwoud [https://hdl.handle.net/21.12114/1FF7296738E44EDDA9CC805CDABAE4F6 65/44-45] #121].

Vrijdag 19 juli '''''A. Ott''''' leent aan ''Pieter Klouwers'' (slager te Enkhuizen) ƒ.1800 [NNA Enkhuizen [https://hdl.handle.net/21.12114/4EF93CCCFFC746518E12B58373094AC3 91/83-85] #135].

==1902==
Woensdag 16 april is te Twisk overleden '''''Alewijn Ott''''', 70 jaar oud en bijna 45 jaar getrouwd geweest [BS Twisk [https://hdl.handle.net/21.12102/A14ED02B84C745268FB1CC2AE03CC0A0 inv. 31902 akte 6]] details toevoegen.<blockquote>Teekenend voor zijn levensopvatting waren zijn woorden op zijn laatste -ook vrijwel zijn eerste- ziekbed: “Ik ben 70, maar heb genoten voor 140, dus ’t is welletjes.” [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>'''Gaat verder met zoon [[1902-1903 Alewijn Ott|Alewijn Ott (1871-1962)]].'''
==Noten==
<references />
[[Category:Verborgen Verzameling]]

1832-1902 Alewijn Ott

2026-11-12T18:38:14Z

Jan:

'''''Alewijn Ott''''' (1832-1902) te Twisk was de jongste zoon van [[1810-1832 Pieter Ott|'''''Pieter Ott''''' (1786-1837)]] te Abbekerk.

[samenvatting volgt]

Afkortingen

* d.v./z.v. = dochter/zoon van
* BS = Burgerlijke Stand

== 1832 ==
Maandag 20 februari om 4 uur is geboren ''Alewijn'', z.v. '''''Pieter Ott''''' (40), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 21 feb. door vader, ''Jan Reuzenaar'' (39) en ''Simon de Jong'' (30), beide gebuur en landman [[https://hdl.handle.net/21.12114/9D8D65EDA509457A8257AA3B08B61886 BS 1832g/2]].

== 1834 ==
Zaterdag 13 december om 22 uur is geboren ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''' (48), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 14 dec. door vader, ''Pieter Koelemey sr.'' (64) en ''Pieter Koelemey jr.'' (28), beide gebuur en landman [[https://hdl.handle.net/21.12114/DF026CE9B1F243B8B8B7C18F879798B0 BS 1834g/9]].

== 1835 ==
Donderdag 4 juni zijn te Zwaag getrouwd oom ''Teunis Louw'' (33, kleermaker) met ''Aafje Dop'' (27); getuigen vader '''''Pieter Ott''''' (49, veldwachter, zwager brg.), ''Klaas Louw'' (35, arbeider, broeder brg.), voor de bruid ''Jacob Dop'' (29, tuinman) en ''Arend Kessel'' (37, dienstknecht) [[https://hdl.handle.net/21.12114/D220B4E80BA0436B92C95FD76728C6B7 BS 21827/6]].

== 1836 ==
Zondag 3 juli om 13 uur is overleden ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''', ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 4 juli door ''Pieter Koelemey sr.'' (64) en ''Pieter Koelemey jr.'' (29), beide landman en gebuur [[https://hdl.handle.net/21.12102/60304B4705D54CBE9F8D30364B086326 BS 31836/8]].
[[File:1836 Pieter Ott aangifte geboorte Marijtje.jpg|border|right|frameless|200x200px]]
Zondag 13 november om 20 uur is geboren ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''' (50), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 14 nov. door vader, ''Simon Koning'' (34), vrachtschipper en ''Dirk Enigenburg'' (28), broodbakker, beide gebuur [[https://hdl.handle.net/21.12114/0C76FEFCDACC46AEBF6227F09E1B15E0 BS 1836g/5]].

== 1837 ==
Zaterdag 30 september om 23 uur is overleden '''''Pieter Ott''''' (51), veldwachter, geb. te Wognum, z.v. '''''Jan Ott''''' en ''Maartje Klomp'', beide te Wognum overleden. Weduwnaar van ''Aaltje Wegman'', thans gehuwd met ''Aafje Louw''. Aangifte 2 okt. door ''Klaas Slootemaaker'' (41) en ''Klaas Holler'' (43), beide arbeider en goede bekenden [[https://hdl.handle.net/21.12102/5933B9CE69694993AEE4AAB56CC75583 BS 31837/12]].

[[File:September 1837.jpg|1000px]]
familie en aanverwanten rondom Pieter Ott aan zijn levenseinde, herfst 1837
Aafje Roozendaal-Ott over haar grootmoeder, Aafje Louw:<blockquote>Toen Aafje Louw weduwe werd [1837], wilden de zoons graag, dat ze bij elkaar bleven. Zij hadden het niet breed, maar redden zich zonder ondersteuning. Tegen Nieuwjaar zei een rijke boer, Hannes Spaan, tegen grootmoeder: “Laten je oudste jongens nu nieuwjaar gaan wenschen bij mij en enkele notabelen, dan worden ze wel goed bedacht.” Nieuwjaar kwam en Teunis, Dirk en Elias werden er op uitgestuurd. Met 7 stuivers kwamen ze thuis! Boer Spaan kwam nog eens terug en vroeg, waarom de jongens niet gekomen waren om nieuwjaar te wenschen. De jongens werden er bij geroepen en gaven toe, dat ze bij niemand geweest waren. “We zijn geen bedelaars,” zeiden ze. “En hoe kwamen jullie dan aan die 7 stuivers?” “Van andere jongens gekregen, die ’t wel deden.”

De boer waardeerde het eergevoel der jongelui en grootmoeder kreeg daarna een paar “briefjes” op minder vernederende wijze toegestopt. (R1 p.70)

Aafje Louw hertrouwde op 27 Juni 1844 met Dirk Bruyn, die ook bode-veldwachter werd te Abbekerk. Hij was wel goed voor zijn (tweede) vrouw, maar niet voor haar kinderen. Daarom werd Alewijn, geb. 1832, verder grootgebracht bij zijn broer Dirk, slager te Abbekerk, wiens zoon Pieter weer door hem werd ingewijd in de geheimen van het slagersvak. (R2 p.32) [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>

== 1844 ==
Donderdag 27 juni huwelijk ''Aafje Louw'', weduwe '''''Pieter Ott'''''; met ''Dirk Bruijn'' (arbeider te Lambertschaag), geb. 1807 Twisk, doopsgezind, weduwnaar ''Dieuwertje de Groot''); getuigen ''Jan de Bruijn'' (schipper 67 jr. Twisk, vader brg.), '''''Dirk Ott''''' (slagter 26 jr. Abbekerk, zoon bruid), ''Cornelis Koster'' (schilder 48 Abb.) en ''Arien Pater'' (veldwachter 36 Abb.), beide goede bekende [[https://hdl.handle.net/21.12102/CDC131E2C38B4F1182A3DF9C7E9905A1 akte]].

1844 of 1845: 3 juli acte van scheiding gemeenschappelijke boedel ''Louw-Bruijn'' opgesteld te Abbekerk, geregistreerd Medemblik [volgens akte 9-10-1865, of hypotheek? NNA Medemblik 5/? in database WFA maar akte niet gevonden].

== 1852 ==
Vrijdag 26 november hypotheek ''Dirk'' ''Bruijn'' en ''Aafje Louw'', arbeiders [NNA Hoorn 13/133-134].

== 1854 ==
Dinsdag 25 april (22 jaar oud) uitgeschreven bij Abbekerk als dienstknegt van broer '''''Dirk Ott''''', slagter; vertrek ter voldoening aan nationale militie (lotingnr. 42) naar ''Den H...?'' [[https://hdl.handle.net/21.12114/0F8B4CAF79B1465DB4DB375F0B412EF4 bev.reg.]]

== 1856 ==
Woensdag 20 februari koopt '''''Alewijn Ott''''' te Lambertschaag rommeling voor 35 cent bij publieke verkoop. Broer '''''Dirk Ott''''' te Abbekerk koopt voor hetzelfde bedrag aardewerk [NNA Hrn [https://hdl.handle.net/21.12114/503321EC7FFE40A99788600962B98C4A 17/50-51]].

==1857==
Zaterdag 3 januari inschrijving als lidmaat te Twisk, met attest van Abbekerk [[https://hdl.handle.net/21.12114/50C3C32833954088A4B8A84D8A4C890E bron]].

Zondag 26 april trouwde '''''Alewijn Ott''''' (25, voldaan aan nationale militie) te Twisk met ''Dirkje Peetoom'' (18). Getuigen: '''''Dirk Ott''''' slagter 38 jr. te Abbekerk en ''Evert Bruijn'' timmerman 46 jr. te Twisk, broer, resp. bekende v/d bruidegom; ''Dirk Bruijn'' veldwagter 49 jr. te Abbekerk en ''Steven Huinink'' kuiper 30 jr. te Twisk, bekenden v/d bruid [[https://hdl.handle.net/21.12114/6172648C816D47D8B7A5336D3D94ECD2 akte]].<blockquote>Op 25-jarigen leeftijd trouwde hij met Dirkje Peetoom, die een f 800,- had geërfd van haar eveneens jong gestorven ouders en met dit bescheiden kapitaaltje benevens wat spaarpenningen zette grootvader een slagerij op te Twisk. Bijna zijn gehele verdere leven heeft hij gewoond in het huis aan de dorpsstraat op den oosthoek van den z.g. Noorderweg, die naar de Zuiderzee (Wieringermeer) voert. Behalve uit een slagerij bestond het perceel uit een herberg [“st.Joris”]. (...)

Een vermakelijk verhaal heeft betrekking op een van de eerste dagen van zijn huwelijk of misschien kort er vóór. Per schuit vervoerde hij zijn meubeltjes e.d. van Aartswoud naar de plaats van vestiging: Twisk. Aan het roer zat... de jonge vrouw (of bruid). Blijkbaar deed die dat voor de eerste maal, althans de schuit raakte al gauw vast in het riet van de dijkgracht. “Kan je g.v.d. nog niet eens een schuit sturen, enz.enz.” Enfin, grootmoeder Dirkje maakte zich erg ongerust, of ze met zoo’n driftkop wel gelukkig op de huwelijksboot zou kunnen varen.

Zij heeft gelegenheid genoeg gehad om te ervaren, dat haar man danig te keer kon gaan, maar gauw “weer goed was”, niet haatdragend, rechtvaardig en goedhartig.

Met de boeren en de overige bevolking kon hij goed overweg. Hij nam geen blad voor den mond, hield niet van flikflooien. “Je moet je altijd houden, alsof je niemand noodig hebt”, was zijn devies. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Toevoegen: 13 december 23 uur broer '''''Dirk Ott''''' (39 jaar oud) overleden te Abbekerk in huis A-53; aangifte door ''Jacob Verweij'' (arbeider, 38, goede bekende) en ''Dirk Bruijn'' (veldwachter, 49, aanbehuwd vader) [[https://hdl.handle.net/21.12102/790FA84952604A679B6C60290BCBFC6C akte]].

== 1858 ==
[[File:Alewijn ott handtek 1858.jpg|thumb|elders steeds afgekort tot “An. Ott”]]
Vrijdag 21 mei om 1 uur is te Twisk (#108) geboren '''''Pieter Ott''''', z.v. '''''Alewijn Ott''''' (slager, 26) en ''Dirkje Peetoom''. Aangifte door vader en ''Cornelis Leem'' (landman, 45) en ''Willem Bakkum Pastoor'' (schilder, 56) [[https://hdl.handle.net/21.12114/50F4EC963702491B9A937C14F5DE23D7 akte]].

== 1859 ==
Maandag 25 april om 7 uur is geboren '''''Jantje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Sijmon Wit'' (arbeider, 24) en ''Meijert Smit'' (grof- en hoefsmit, 27) [[https://hdl.handle.net/21.12114/63C7F7548AD04BEA9532CB7FC5C96C4C akte]]; Is na 13 weken overleden op dinsdag 26 juli 11 uur. Getuige ''Johannes Scheer'' (veldwachter, 68) [[https://hdl.handle.net/21.12102/137CB74A20E244518F6844195FD95253 akte]].

== 1860 ==
Zaterdag 8 september om 23 uur is geboren '''''Jantje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Meijert Smit'' (smit, 28) en ''Willem Pastoor'' (verwer, 58) [[https://hdl.handle.net/21.12114/35830378EF4C4A759E048648A3D4EAE3 akte]].

== 1861 ==
Vrijdag 15 maart benoeming '''''Alewijn Ott''''' tot voogd (zijnde hun oom) over kinderen ''Visser-Ott'' [proces verb. Medemblik].

Vrijdag 4 oktober om 20 uur is geboren '''''Aafje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Willem Pastoor'' (schilder, 59) en ''Meijert Smit'' (grof- en hoefsmit, 29); Is na 4 weken overleden op vrijdag 1 november 10 uur. Getuige ''Johannes Scheer'' (veldwachter, 70) [[https://hdl.handle.net/21.12102/663961332AA640C58CBA2C45DCF1181F akte]].

==1865==
Donderdag 28 mei om 22 uur is in het huis A-72 te Abbekerk overleden moeder ''Aafje Louw'' (68 jaar oud, geboren te Westerblokker, d.v. ''Elias Louw'' en ''Aafje Preker''), de tweede vrouw van vader '''''Pieter Ott''''' (1786-1837) en in 1844 gehuwd met ''Dirk Bruijn'', bode te Abbekerk. Aangifte door ''Reinder Schenk'' (timmerman, 22 jr.) en ''Cornelis Nierop'' (landbouwer, 42 jr.), beiden goede bekenden, wonende te Lambertschaag [[https://hdl.handle.net/21.12114/706D3343D02E49B990EE3CAF2A2A66B6 akte]].

Donderdag 22 juni boedelinventaris ''Aafje Louw'' (eerder weduwe van '''''Pieter Ott''''') in bijzijn van (1) de weduwnaar ''Dirk Bruijn'', gemeente veldwachter (zonder huwelijks-contract, in gemeenschap van goederen), (2) '''''Elias Ott''''', schilder Aartswoud, (3) '''''Teunis Ott''''', slagter te Zijpe, (4) ''Jacob Boot'' gehuwd met '''''Aafje Ott''''', landman in de Waard- en Groetpolder (gem. Winkel), (5) '''''Joris Ott''''', schilder te Koedijk, (6) '''''Alewijn Ott''''', slagter te Twisk, (7) ''Wiebe van der Hoek'' gehuwd met '''''Marijtje Ott''''', timmerman mede in de Waard- en Groetpolder, (8) ''Geertje Breebaart'' te Abbekerk, weduwe van '''''Dirk Ott''''', als moeder en voogdesse, (9) ''Pieter Visser'', weduwnaar van '''''Aaltje Ott''''', watermolenaar te Aartswoud, als vader en voogd; beschreven boedel o.a. in voorhuis 2 tafels en 16 stoelen, 13 schilderijen enz.); op den zolder; op de werf o.a. een varken, vijf fuiken, een schuit; goud en zilver; onderhandse akte 30-6-1845 huis en erf B-22/23; schulden [''niet afgemaakt''] [Notaris D.M. Alewijn NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/B6F3EF0491CB470BA5AAA6F568AE3F53 39/59-63] #106].

Maandag 9 oktober publieke verkoop boedel; o.a. woonhuis, erf en grond van dien te Abbekerk, aan de oostzijde van de weg B-22: tuin 8 roeden 10 ellen; B-23: huis en erf 2 roeden [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/786F1A67CF6D4B6B88845EE8236F97B9 39/147-149] #142].

Woensdag 25 oktober om 17 uur is geboren '''''Jan''''', zoon van '''''Alewijn Ott''''' (slagter 33 jr.) en ''Dirkje Peetoom''. Aangifte door vader en ''Jacob Landman'' en ''Jacob Hoefnagel'' (arbeiders, resp. 28 en 41 jr.) [[https://hdl.handle.net/21.12114/A6081D5FAAE5454FA320298D05C616DB akte]].

Maandag 11 december boedelscheiding; o.a. huis en erf te Abbekerk, ten huwelijk aangebragt door Aafje Louw. Verdeeling: D. Bruijn ƒ.378, kindsdelen elk ƒ.168 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/EDF11579E7004F69A235B831E2B21E97 39/255-264] #186].

== 1869 ==
Maandag 22 februari<blockquote>''is bij J. Vroom in de Ooijevaar aan de Zuiderweg onder Opperdoes eene vereeniging opgericht zich noemende vereeniging tot Nut en Genoegen door 10 leden welke daartoe ware uitgenodigt door J. Vroom. De 10 leden bestande uit C. Zee, A. Zee, K. Bennemeer, Jb. Duin, F. Zee, '''A. Ott''', M. Leeuw, Jn Vroom, A. Mos en C. Roggeveen'' [[https://zeefamily.net/stories/nut-en-genoegen-twisk-opperdoes-1869-1935/ bron]].</blockquote>
De oudste (37 jaar) mede-oprichter, '''''Alewijn Ott''''', hield als eerste een voordracht, getiteld “aan den Duivel”.
<gallery>
Alewijnott1832.jpg|A. Ott, slagter te Twisk, ±1870
Aandenduivel.jpg|thumb|Eerste bijdragen ''Nut en Genoegen'', 22 februari 1869
</gallery>

== 1870 ==
Vrijdag 2 september in huwelijkse voorwaarden '''''Elias Ott''''' (5 maanden weduwnaar van ''Maartje Hoogendijk'') en ''Guurtje Weeshoff'', is de eerste schuldig aan zijn broer '''''Alewijn Ott''''' te Twisk ƒ.400 tegen 5% rente [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/5B16C43692354698B8142C6033C3C4D7 52/42-45] #170].<blockquote>Elias jaagde ook veel, en wel zonder akte op zak. Eindelijk werd hij gesnapt, en ging op den bepaalden dag met de politie naar Alkmaar. “Wat willen jullie toch van me?” vroeg hij den rechter. “Je hebt zonder akte gejaagd.” “Zonder akte?” en hij haalde die uit den zak, “dacht je, dat ik me anders had laten snappen?” (R1 p.97) [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>

==1871==
Woensdag 4 januari koopt '''''Alewijn Ott''''' van ''Jacob Sleurs'' de helft in een perceel bouwland genaamd “het Galgenveld” onder Opperdoes aan de Dijkgracht A-145 groot 94 aren , 20 centiaren, voor ƒ.875 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/E9A23D635F87456DAE55C2CDF46AEAE7 53/3-4] #2].<blockquote>Wat dat bouwland betreft, toen grootvader wat geld om handen kreeg, kocht hij een paar akkers aan de dijkgracht, van het z.g. Galgenveld, dat is de terechtstellingsplaats van Medemblik. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Dinsdag 11 juli is om 2:00 uur geboren te Twisk: [[1902-1903 Alewijn Ott|'''''Alewijn Ott''''']], zoon van '''''Alewijn Ott''''' (slagter, 39 jaar) en ''Dirkje Peetoom'' (33), broertje van ''Pieter'' (13), ''Jantje'' (12), ''Aafje'' (10), ''Dirk'' (7), ''Jan'' (5) en ''Elias'' (bijna 2). Aangifte BS met veldwachter ''Johannis Scheer'' (79 jaar) en ''Pieter Donker Pz'' (44) [[https://hdl.handle.net/21.12114/E24D154BEECC4F0BA02D2AF35B8AD15A akte]].

Woensdag 12 juli, in ''Het Nieuws van den Dag'' een bericht over het handschrift van de familie Over de Linden. Kennelijk de timmerman [[Cornelis Over de Linden|Cornelis]] te Helder, van Jan Andriesz. Niet ingewijd... Een “overoud handschrift, sedert eeuwen onder zijne familie bewaard”. Eeuwen! Ja, honderdveertig jaar is lang.

Wat blijkt? Eergisteren, maandag 10 juli is op een vergadering van de Gedeputeerde Staten Friesland het ''Verslag omtrent een overoud handschrift'' ingebracht, opgesteld door ene doctor [[Jan G. Ottema|Ottema]] van het Friesch Genootschap.

De krant spreekt van een dagtekening “558 jaren vóór Christus”. Dat is licht mis te verstaan, zoals alle overoude, overschatte dateringen van de nu ''klassieke'' leerboeken.<blockquote>Het is geschreven in zeer oud Friesch, doch voor kenners dezer taal gemakkelijk te lezen, en het bevat vele, tot dusver onbekende bijzonderheden omtrent de geschiedenis en godsdienst der oudste bewoners van Nederland. Indien dit stuk echt is, waaraan tot nog toe bijna niet getwijfeld wordt, is het voor geschiedenis en oudheidkunde eene aanwinst van onschatbare waarde. Er is sprake van dat dit handschrift, waarvan het Friesch Genootschap afschrift heeft bekomen, zal worden uitgegeven met eene vertaling in het Hollandsch en in het hedendaagsch Friesch.</blockquote>Het ''Nieuws van den Dag''-bericht verscheen de volgende vrijdag 14 en zaterdag 15 juli in respectievelijk de ''Leeuwarder'' en de ''Heldersche Courant''.

Vrijdag 21 juli, in het ''Algemeen Handelsblad'':

<blockquote>Ja, ongetwijfeld zal dit belangrijk geschrift veel licht verspreiden over verschillende duistere gebeurtenissen, personen en jaartallen uit de oude geschiedenis.</blockquote>

Maandag 24 juli: ''Het Vaderland'':

<blockquote>Wat thans in het Handelsblad wordt meegedeeld, is al zeer weinig geschikt om vertrouwen te wekken in de echtheid van het boek.</blockquote>

Schrijver twijfelt of de geleerde doctor Ottema...

<blockquote>wel sceptisch genoeg gezind is tegenover een zoo exorbitante verschijning als dit boek, wanneer het echt was, zijn zou. (...) speculaties van een of ander dilettant uit de 17e of 18e eeuw (...) men moet bijzonder naïef zijn (...) wij schamen ons bijna het zotte jaartal te moeten opschrijven (...) Twijfel aan de onechtheid is onmogelijk.</blockquote>

Het stukje eindigt met:

<blockquote>Het eenige belangrijke in de quaestie blijft alleen, wie de grappenmaker kan geweest zijn, die, hoogstens een paar honderd jaar geleden, zich kan beziggehouden hebben met de vervaardiging van dit boek?</blockquote>

Maandag 7 augustus deelde archivaris [[Gerben Colmjon|Colmjon]] schriftelijk met Ottema zijn overtuiging dat de inhoud van het handschrift vanwege de taal niet oud kon zijn, zoals zou blijken uit een bericht in de ''Leeuwarder'' van dinsdag 12 september.

Woensdag 23 augustus in ''Het Nieuws van den Dag'' en een dag later overgenomen in ''Het Vaderland'', dat tevens gewag maakt van “al de zotheden, die in dat H.S. voorkomen” (daar na ook in de ''Bildtsche'', ''Heldersche'' en ''Leeuwarder Courant''):

De archivaris van Friesland, Colmjon, houdt het oud-Friesch handschrift voor onecht “op grond, dat de stijl veel te nieuwerwetsch is”. Ottema zou “door te veel voorliefde worden geleid”. Colmjon, “een warm voorstander van Frieslands taal en geschiedenis, die zeker gaarne zoude wenschen dat het handschrift waarheid bevatte, mag men in deze wel voor onpartijdig houden.”

Dinsdag 29 augustus een stuk in de ''Leeuwarder Courant'' met bevindingen van '''doctor Ottema''' over “het boek van Adela” (later in het verslag: ''het boek van Adela’s helpers''). Ottema is leraar aan een Latijnse school en lid van het ''Friesch Genootschap van geschied-, oudheid- en taalkunde'' te Leeuwarden. Mijn aantekeningen:
*''Dat Handschrift wordt sinds onheugelijke jaren bewaard in de familie van den Heer C. over de Linden te Helder, zonder dat iemand de herkomst daarvan wist of den inhoud er van kende wegens de onbekendheid van schrift en taal.''
*Het is Ottema gelukt ''om het schrift geheel te ontcijferen en den tekst te verklaren''.
*''Als antiquiteit van taal en schrift is het werk dus eenig in zijne soort.''
*Men spreekt van ''15 ½ eeuwen voor Chr.'' alsof bekend is wanneer dat Kerstentijdperk begon. Oom Alewijn, die nog les heeft gehad van [[1758-1810 Jan Ott|grootvader Ott]], sprak er vaak over: Die oude jaartallen van de Bijbel en de Latijnse school kloppen niet.
*Ottema noemt de [[NL072.05 Geertmannen|Atheense Moeder Geert]] een ''priesteres''!
*''Die godsdienst is hoogst eenvoudig en een zuiver Monotheisme of eenheid van het goddelijk wezen.''
*''... de altijd brandende lamp, foddik, door priesteressen'' (!)'', maagden''.
*Het stuk besluit met:
<blockquote>Ziehier slechts eenige weinige punten uit dit belangrijk verslag. Zij mogen eenig denkbeeld geven van den rijkdom van dit merkwaardige handschrift. Want al loopen er sagen onder, ook als sagen moeten zij waarde hebben voor ons, dewijl alle historie begint met overlevering en er van den sagenschat onzes voorgeslachts zoo goed als niets was overgebleven.

Hartelijk wenschen wij, dat de Heer Ottema weldra in de gelegenheid gesteld moge worden dit stuk in het geheel met eene vertaling en historische toelichtingen in het licht te geven, ten einde de door zijn verslag opgewekte belangstelling te bevredigen, en onze letterkunde met een gewigtige historische bron te verrijken.</blockquote>Dinsdag 5 september plaatste de Leeuwarder een bijdrage van meester [[Montanus Hettema|De Haan Hettema]]. Als weerwoord op Colmjon, die het handschrift voor onecht houdt omdat ''de stijl veel te nieuwerwetsch'' zou zijn, stelt hij:<blockquote>Het stuk is in de ''Friesche Taal'' geschreven; eene onderscheiding tusschen oud-Friesch en Land- of Boere Friesch ken ik niet. Ik kan alleen eene oudere en nieuwere spelling van die taal, want de uitspraak van het Friesch is nagenoeg nog dezelfde als voor eenige eeuwen (...)

Wat nu de spelling in dit stuk voorkomende betreft, deze is, in mijn oog, veel meer overeenkomstig de oudere en zeer regelmatig, en veel beter en regelmatiger, dan van hen, die thans de taal schrijven; zoodat het te wenschen ware, dat men in de hoofdzaak die spelling overnam, dan zoude er meer eenheid in die spelling komen en het oorspronkelijke van de taal, beter dan nu, bewaard blijven. (...)

Bovendien vinden wij reeds in onze photografiën eenige thans niet algemeen meer bekende woorden, die in het overige van dit geschrift wel zullen voorkomen en daardoor onze ''Friesche Woordenschat'' zouden kunnen aanvullen.

Ik beschouw het dus in de eerste plaats van belang om dit stuk in den Frieschen tekst door den druk bekend te maken; maar ook in de tweede plaats, — als men volgens het verslag den inhoud aanneemt, die zoo wel uit een Godsdienstig, als uit een Geschiedkundig oogpunt niet van belang ontbloot schijnt te zijn, — dat er dan ook eene Hollandsche vertaling bijgevoegd worde, om ook niet-Friezen met diens inhoud bekend te maken. (...)

Dat [de schrijver van het handschrift] meer dan een dagelijksch mensch was, een geleerde en zeer goed met het Friesch bekend, zal wel niemand betwijfelen.</blockquote>Zondag 10 september is door Ottema in de Leeuwarder een heel stuk uit het handschrift geplaatst, de Fryas woorden in ons schrift overgezet, over paalwoningen in Zwitserse meren, zoals vermeld door [[NL108.28 Rijn|Apollone]], dienende als bewijs voor de echtheid. Resten van die woningen zijn namelijk pas een kleine 20 jaar geleden ontdekt. Niemand zal ernstig durven beweren dat het handschrift minder dan 20 jaar oud is, tenzij Cornelis een later afschrift ervan heeft ingezonden.

Dinsdag 12 september weer een lang stuk in de Leeuwarder. Colmjon blijkt al begin juni te zijn begonnen met rondbazuinen dat het handschrift een modern maaksel zou zijn. In augustus heeft hij deze overtuiging per brief ook met Ottema gedeeld.<blockquote>... ik moet mij van de onechtheid van het ''Boek van Adela'' overtuigd houden. (...) dat ik dit schrijven ... als nul en van geene waarde moet verklaren (...) sommige taalfouten, die een Fries nooit zou kunnen begaan.</blockquote>Ottema’s paalwoningen zijn voor Colmjon bewijs,<blockquote>dat het geschreven moet zijn, niet slechts na 1833, zoo als ik reeds meende te mogen stellen, maar zelfs na 1853, dewijl men vóór dien tijd van het bestaan der overblijfselen van de paaldorpen in de Zwitsersche meeren niets afwist.</blockquote>Donderdag 14 september, een naamloze, grimmige commentator hoopt dat met het stuk van Colmjon<blockquote>een einde zal gemaakt zijn aan de liefhebberij, die sommigen schijnen te hebben om hun critische blindheid tegenover dit Handschrift aan de groote klok te hangen.</blockquote>Hij spreekt over het werk van Ottema (en Hettema?) als ''quasi-geleerdheid'', over de inhoud van het handschrift als ''zottenpraat'', met als voorbeeld:<blockquote>dat Neptunus een Vi-king of zeekoning geweest is, die door zijn onderdanen gewoonlijk [[NÉF-TÜNIS|Neef-Teunis]] genoemd werd!</blockquote>

== 1872 ==
Woensdag 31 januari verdeling van ''het Galgenveld'' onder Opperdoes door ''Cornelis Kruijt'', landbouwer en '''''Alewijn Ott''''', slager, beide te Twisk en voor de helft eigenaar; gezamelijke waarde geschat op ƒ.2000 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/A1353BC4CBCB45439A73A9611F3BD22E 55/55-56] #31].

==1875==
Vrijdag 10 december is overleden oom '''''Alewijn Ott''''' te Barsingerhorn, 83 jaar oud, laatst weduwnaar van ''Neeltje Erix'', vader van mijn neven ''Jan'' (58), ''Cornelis'' (57) en ''Pieter'' (34) en van mijn nichten ''Maartje'' (52) en ''Pietertje'' (49).

== 1876 ==
Dinsdag 25 januari boedelscheiding ''Pieter Visser'', weduwnaar van '''''Aaltje Ott'''''; '''''Alewijn Ott''''', koopman te Twisk als toeziend voogd over ''Aafje, Trijntje'' en ''Marijtje Visser''; o.a. bouwland te Hoogwoud [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/7455C700E30743258AA943C46219DAA4 85/104-108] #8196].

==1881==
Vrijdag 19 augustus is om 13 uur te Oostwoud overleden mijn halfbroer '''''Jan Ott''''' (73 jaar, schilder), weduwnaar van ''Lijsbeth Bonnet'', resp. ''Grietje Horst''. Aangifte bij gemeente Midwoud door ''Fredrik Bobeldijk'' (timmerman 62 jr.) en ''Jan Dekker'' (koopman 34 jr.), beiden gebuur.

== 1882 ==
Vrijdag 13 januari koopt '''''Alewijn Ott''''' (koopman) van ''Jacob Bakkum Pastoor'' (verver te Twisk) voor ƒ.600 het noordelijk deel van een woonhuis met grond D-156, groot 1 are, 5 c.a. en een aangrenzend perceel grond D-203, groot 1 are [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/06A6D12709E3472AB55CE9DE965B8FE1 117/54-55] #11275].

==1886==
Vrijdag 24 december '''''Alewijn Ott''''' (kastelein) heeft perceel gekocht als lasthebber van ''Hedde Smit'' [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/2A02D2F0E2A44FB4AEB129C27ED5582B 137/63] #13382].

==1888==
<blockquote>Vooral door het geregelde marktbezoek was “Ott” nogal bekend in den omtrek. Met smaak kon hij vertellen, dat hij toch niet verwacht had, dat men hem zelfs in Londen aan zou roepen. Dat zat zoo: doordat de kalveren en schapen hun weg vonden naar Londen, was grootvader met een lid van de Amsterdamsche firma meegegaan naar hun afnemers in Londen en toen ze door de miljoenenstad liepen, was ergens een raam opengeschoven en werd er “Ott” geroepen. Daar had hij vreemd van opgekeken; ’t was ook wel toevallig.

Merkwaardig is in dit verband, dat hij eenmaal voor eigen rekening een lading vee naar Engeland verscheepte en ’s nachts, toen het stormde, doodsangsten uitstond vanwege het risico. Een bewijs, dat hij, ofschoon handelaar in hart en nieren, verstandig gedaan heeft zijn vleugels niet te wijd uit te slaan en maar liever tusschenpersoon te blijven. Een klein winstje, een zoet winstje. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Donderdag 20 december koopt '''''Alewijn Ott''''', kastelein te Twisk van ''Pieter Pauw'', landbouwer te Opperdoes, een perceel bouwland op het Galgeveld te Opperdoes A-449, groot 75 aren, 70 c.a. voor ƒ.1075 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/C79B064949F841F3B5D96F12EB8CF764 90/118] #147].

== 1889 ==
Donderdag 4 juli '''''Alewijn Ott''''', kastelein te Twisk leent ƒ.2000 (rente 5%) aan schoonzoon ''Cornelis Pool'', bakker te Oostwoud [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/A1DD9E144D274B0EB73BC06DE73C18D1 91/153-154] #82].

== 1890 ==
<gallery>
EC 1890 03 02 0002.jpg|''Enkhuizer Courant'', zondag 2 maart
EC 1890 03 09 0002.jpg|''Enkhuizer Courant'', zondag 9 maart
</gallery>

==1891==
Donderdag 7 mei te Twisk huwelijk '''''Alewijn Ott Alewijnszoon''''' (19 jaar, slagtersleerling te Twisk, voldaan aan militie), z.v. Alewijn Ott (kastelein Twisk) en ''Dirkje Peetoom'' met ''Lijsbeth Kos'' (20 jaar), d.v. ''Arien Kos'' (arbeider te Schagen) en ''Ariaantje Blokker'' (overleden); getuigen '''''Pieter Ott''''' (slachter te Blokker 32 jr.) en ''Klaas Roozendaal'' (smid te Oostwoud 30 jr.), broeder resp. zwager v/d bruidegom; ''Pieter Blokker'' (veehouder Opperdoes 37 jr) en ''Johannes Pool'' (bakker Purmerend 38 jr.), neef resp. aangehuwd neef v/d bruid [[https://hdl.handle.net/21.12102/A73EC2FDCC67403D954DD4227E95E3EF akte]].

Vrijdag 5 juni zoon '''''Alewijn Ott (II)''''', slager te Venhuizen; inzake einde voogdij over ''Lijsbeth Kos'' door haar vader ''Arien Kos'' [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/0941C66CA20D4BFF92817BA29053BAF4 160/10-11] #15592].

==1892==
Zaterdag 2 april koop voor ƒ.1800 door '''''A. Ott II''''' van Reindert Vormer (beide slager): woonhuis met schuur, erf en grond te Venhuizen E-218 en 982 [[https://hdl.handle.net/21.12114/EFBEEC0A396245D8A6E41FE848C4A031 /83-84] #141].

Dinsdag 3 mei koop voor ƒ.1300 door '''''A. Ott I''''' (slager Twisk) van ''Pieter Pauw'' twee huizen, erf en schuur te Opperdoes A-795 en 796, groot 4 aren, 30 c.a. [#82].

== 1896 ==
<gallery>
Afvillen1.jpg|''DNC'' woensdag 23 december
Afvillen.jpg|''DNC'' donderdag 31 december
</gallery>
Woensdag 23 december in ''De Nieuwe Courant - Goedkoop Nieuws- en Advertentieblad voor West-Friesland'' (verder: DNC), betreffende zoons '''Pieter''' (1858), '''Dirk''' (1864) en '''Alewijn Ott''' (1871):<ref>De gebroeders '''Dirk''' en '''Alewijn Ott''' (resp. 32 en 25 jaar oud), beiden slager, wilden bijverdienen als ''kalverafvilder*'', een specialiteit die hun oudere broer '''Pieter Ott''' (38 jaar) van hun oom Matthijs Peetoom (1845-1915) had geleerd.

(*) ''de kunstbewerking, waarmede men een ongeboren kalf in den draagzak of de baarmoeder der koe zoodanig binnen de huid ontleedt en bij gedeelten naar buiten brengt, dat ten laatste de huid met de nog overgebleven gedeelten van den romp kan worden afgetrokken'' (woordenboek 1875).</ref><blockquote>De ondergeteekenden maken bekend, dat zij zich oefenen in het

'''<big>afvillen van Kalveren,</big>'''

omdat zij van meening zijn, dat die personen niet gemist kunnen worden. Zoo men weet moet er een kalf aangefokt worden om in de Koeien te blijven; derhalve gaan wij zeggen: “met villen moeten er jongeren beginnen te leeren, terwijl er nog anderen zijn, wil men villende blijven.”

Nu hooren wij zeggen dat '''P. OTT''', verklaart, dat wanneer er iemand onze hulp inroept en wij die niet kunnen verleenen, het tarief bij hem 2 à 3 maal '''verdubbeld''' wordt; dat zouden wij niet overdreven vinden, wanneer de Koeien '''dan maar in leven bleven'''. Maar Helaas!!!

De ondergeteekenden,
:'''D. OTT, Slager,''' te Zwaag.
:'''A. OTT, Slager,''' te Venhuizen.</blockquote>

Oudjaarsdag in DNC:<blockquote>'''<big>Naar aanleiding</big>'''

van de advertentie in het vorig nummer dezer Courant, van de Kalverenafvillers (?) D. OTT te Zwaag en A. OTT te Venhuizen.

:Dat ik diep verontwaardigd was,
:Toen ik de advertentie las,
:_Omtrent het kalf afvillen
:Van D. Ott en van Alewijn,
:Er zullen zeker velen zijn
:_Die dat gelooven willen!
:Ja, ieder die mij kent en weet,
:Hoe ''ik'' dat werk tot nu toe deed,
:_Zal dat gewis beseffen!
:Want toch, het is een groot schandaal.
:De toeleg: om door logentaal,
:_Mij in mijn ''brood'' te treffen.
:Terstond rees in mij op de vraag:
:Waar haalt gij toch D. Ott te Zwaag
:_En A. Ott te Venhuizen,
:Den moed van daan om dat te doen,
:Mij zoo te tasten in ’t fatsoen.
:_Door broodnijd te verguizen?
:Maar ’t kalf afvillen is geen ''gunst'',
:Integendeel het is een ''kunst'',
:_Die moeilijk valt te leeren,
:En die gij geen van beiden kunt,
:Al schaamt ge u niet op dat punt,
:_Een ander te blameeren.
:Een kunst is ’t, die men leeren kan,
:Door ’t onderricht van eenen man
:_Die daarin is ervaren!
:Bijvoorbeeld: zooals Oome Thijs,
:Die werd uit ondervinding wijs,
:_In vele, vele jaren!
Schoon ik er nooit van heb gerept
:Schrijft gij, dat gij vernomen hebt,
:_Dat elk, die mij komt halen;
:Bij koeien waar gij ’t werk begon,
:Maar het onmoog’lijk redden kon,
:_Driedubbel moet betalen!
:Dat was niets erg, las ik aan ’t slot
:Wanneer de koeien van P. Ott
:_Dan maar in leven bleven;
:Helaas! volgt dan, wat zeggen wil,
:Dat daar waar ik het kalf afvil,
:_De koe ''niet'' blijft in leven!
:Welnu ik sta er niet voor in,
:Dat daar waar ik dat werk begin
:_De koe steeds blijft behouden,
:Want dat kan niemand, wie ’t ook zij!
:Dat weten allen, die aan mij,
:_Hun heesten toevertrouwen.
:Maar ’k werk alleen voor abonné’s,
:Dus er bestaat volstrekt geen vrees,
:_Mij dubbel te betalen.
:Voor werk, verknoeid door een der twee
:Gebroeders Ott, want ’k ga niet mee,
:_Als men mij daar mocht halen.
:Maar wie zich aan u geeft te waag,
:’t Zij te Venhuizen of te Zwaag,
:_Of ergens in die streken;
:Die handelt zeker ver van wijs,
:Doch waagt zich daarmêe op zwak ijs,
:_Met veel gevaar van breken.
:Als men een hond slaat of een kat,
:Gebeurt het vele malen, dat
:_Wij daarvoor boeten moeten,
:Maar iemand, die een koe bezeert
:Met kalf afvillen, nooit geleerd
:_Moest men veel eer beboeten!
:Hebt gij dat duidelijk verstaan,
:Mijnheer de ex-Amerikaan?
:_Want daar waart gij verlegen,
:En had van armoe dood gegaan
:Als gij geen reisgeld hier vandaan,
:_Van Twisk af had gekregen.
:Ziet, dat gij Burgemeester wordt,
:Van Zwaag, want daar moet binnenkort,
:_Wel weer een ander komen;
:Gij draagt een snor en staande boord,
:En dus: geloof mij op mijn woord
:_Gij wordt bepaald genomen.
:’t Zou beter baantje voor U zijn,
:Dan ''villen'', en ook Alewijn
:_Moest het maar niet probeeren;
:Dat is een welgemeende raad,
:Want geen van beiden is in staat
:_Om dat ooit ''goed'' te leeren.
Ooster-Blokker. /''' P. OTT,''' / ''Kalveren-afviller''.</blockquote>

==1897==
Photo t.g.v. 40-jarig huwelijksjubilaeum '''''Alewijn Ott''''' en '''''Dirkje Peetoom'''''.
<gallery>
1897 A Ott Twisk.jpg
1897 D Peetoom Twisk.jpg
</gallery>

== 1898 ==
<gallery>
DNC 1898 01 26.jpg|''De Nieuwe Courant'' woensdag 26 januari
DNC 1898 01 26a.jpg|vervolg 26 januari
DNC 1898 03 23.jpg|''DNC'' woensdag 23 maart
</gallery><blockquote>Al wachtte ’k daarmeê enkle weken, / Ik wil jelui toch tegenspreken, / Als ALEWIJN zijn oudste zoon, / Opdat ge wete dat de OTTEN / Niet straff’loos met zich laten spotten, / Ten koste van laf eerbetoon! [23-3-1898]</blockquote>

== 1901 ==
Zaterdag 20 april '''''A. Ott''''' (slager Twisk) koopt voor ƒ.1000 van ''Barend Koolhaas'' (landman) een erf te Twisk (enz.) D41 [NNA Hoogwoud [https://hdl.handle.net/21.12114/1FF7296738E44EDDA9CC805CDABAE4F6 65/44-45] #121].

Vrijdag 19 juli '''''A. Ott''''' leent aan ''Pieter Klouwers'' (slager te Enkhuizen) ƒ.1800 [NNA Enkhuizen [https://hdl.handle.net/21.12114/4EF93CCCFFC746518E12B58373094AC3 91/83-85] #135].

==1902==
Woensdag 16 april is te Twisk overleden '''''Alewijn Ott''''', 70 jaar oud en bijna 45 jaar getrouwd geweest [BS Twisk [https://hdl.handle.net/21.12102/A14ED02B84C745268FB1CC2AE03CC0A0 inv. 31902 akte 6]] details toevoegen.<blockquote>Teekenend voor zijn levensopvatting waren zijn woorden op zijn laatste -ook vrijwel zijn eerste- ziekbed: “Ik ben 70, maar heb genoten voor 140, dus ’t is welletjes.” [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>'''Gaat verder met zoon [[1902-1903 Alewijn Ott|Alewijn Ott (1871-1962)]].'''
==Noten==
<references />
[[Category:Verborgen Verzameling]]

1832-1902 Alewijn Ott

2026-11-12T08:12:03Z

Jan:

'''''Alewijn Ott''''' (1832-1902) te Twisk was de jongste zoon van [[1810-1832 Pieter Ott|'''''Pieter Ott''''' (1786-1837)]] te Abbekerk.

[samenvatting volgt]

Afkortingen

* d.v./z.v. = dochter/zoon van
* BS = Burgerlijke Stand

== 1832 ==
Maandag 20 februari om 4 uur is geboren ''Alewijn'', z.v. '''''Pieter Ott''''' (40), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 21 feb. door vader, ''Jan Reuzenaar'' (39) en ''Simon de Jong'' (30), beide gebuur en landman [[https://hdl.handle.net/21.12114/9D8D65EDA509457A8257AA3B08B61886 BS 1832g/2]].

== 1834 ==
Zaterdag 13 december om 22 uur is geboren ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''' (48), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 14 dec. door vader, ''Pieter Koelemey sr.'' (64) en ''Pieter Koelemey jr.'' (28), beide gebuur en landman [[https://hdl.handle.net/21.12114/DF026CE9B1F243B8B8B7C18F879798B0 BS 1834g/9]].

== 1835 ==
Donderdag 4 juni zijn te Zwaag getrouwd oom ''Teunis Louw'' (33, kleermaker) met ''Aafje Dop'' (27); getuigen vader '''''Pieter Ott''''' (49, veldwachter, zwager brg.), ''Klaas Louw'' (35, arbeider, broeder brg.), voor de bruid ''Jacob Dop'' (29, tuinman) en ''Arend Kessel'' (37, dienstknecht) [[https://hdl.handle.net/21.12114/D220B4E80BA0436B92C95FD76728C6B7 BS 21827/6]].

== 1836 ==
Zondag 3 juli om 13 uur is overleden ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''', ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 4 juli door ''Pieter Koelemey sr.'' (64) en ''Pieter Koelemey jr.'' (29), beide landman en gebuur [[https://hdl.handle.net/21.12102/60304B4705D54CBE9F8D30364B086326 BS 31836/8]].
[[File:1836 Pieter Ott aangifte geboorte Marijtje.jpg|border|right|frameless|200x200px]]
Zondag 13 november om 20 uur is geboren ''Marijtje'', d.v. '''''Pieter Ott''''' (50), ''veldwachter'' en ''Aafje Louw'', aangifte 14 nov. door vader, ''Simon Koning'' (34), vrachtschipper en ''Dirk Enigenburg'' (28), broodbakker, beide gebuur [[https://hdl.handle.net/21.12114/0C76FEFCDACC46AEBF6227F09E1B15E0 BS 1836g/5]].

== 1837 ==
Zaterdag 30 september om 23 uur is overleden '''''Pieter Ott''''' (51), veldwachter, geb. te Wognum, z.v. '''''Jan Ott''''' en ''Maartje Klomp'', beide te Wognum overleden. Weduwnaar van ''Aaltje Wegman'', thans gehuwd met ''Aafje Louw''. Aangifte 2 okt. door ''Klaas Slootemaaker'' (41) en ''Klaas Holler'' (43), beide arbeider en goede bekenden [[https://hdl.handle.net/21.12102/5933B9CE69694993AEE4AAB56CC75583 BS 31837/12]].

[[File:September 1837.jpg|1000px]]
familie en aanverwanten rondom Pieter Ott aan zijn levenseinde, herfst 1837
Aafje Roozendaal-Ott over haar grootmoeder, Aafje Louw:<blockquote>Toen Aafje Louw weduwe werd [1837], wilden de zoons graag, dat ze bij elkaar bleven. Zij hadden het niet breed, maar redden zich zonder ondersteuning. Tegen Nieuwjaar zei een rijke boer, Hannes Spaan, tegen grootmoeder: “Laten je oudste jongens nu nieuwjaar gaan wenschen bij mij en enkele notabelen, dan worden ze wel goed bedacht.” Nieuwjaar kwam en Teunis, Dirk en Elias werden er op uitgestuurd. Met 7 stuivers kwamen ze thuis! Boer Spaan kwam nog eens terug en vroeg, waarom de jongens niet gekomen waren om nieuwjaar te wenschen. De jongens werden er bij geroepen en gaven toe, dat ze bij niemand geweest waren. “We zijn geen bedelaars,” zeiden ze. “En hoe kwamen jullie dan aan die 7 stuivers?” “Van andere jongens gekregen, die ’t wel deden.”

De boer waardeerde het eergevoel der jongelui en grootmoeder kreeg daarna een paar “briefjes” op minder vernederende wijze toegestopt. (R1 p.70)

Aafje Louw hertrouwde op 27 Juni 1844 met Dirk Bruyn, die ook bode-veldwachter werd te Abbekerk. Hij was wel goed voor zijn (tweede) vrouw, maar niet voor haar kinderen. Daarom werd Alewijn, geb. 1832, verder grootgebracht bij zijn broer Dirk, slager te Abbekerk, wiens zoon Pieter weer door hem werd ingewijd in de geheimen van het slagersvak. (R2 p.32) [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>

== 1844 ==
Donderdag 27 juni huwelijk ''Aafje Louw'', weduwe '''''Pieter Ott'''''; met ''Dirk Bruijn'' (arbeider te Lambertschaag), geb. 1807 Twisk, doopsgezind, weduwnaar ''Dieuwertje de Groot''); getuigen ''Jan de Bruijn'' (schipper 67 jr. Twisk, vader brg.), '''''Dirk Ott''''' (slagter 26 jr. Abbekerk, zoon bruid), ''Cornelis Koster'' (schilder 48 Abb.) en ''Arien Pater'' (veldwachter 36 Abb.), beide goede bekende [[https://hdl.handle.net/21.12102/CDC131E2C38B4F1182A3DF9C7E9905A1 akte]].

1844 of 1845: 3 juli acte van scheiding gemeenschappelijke boedel ''Louw-Bruijn'' opgesteld te Abbekerk, geregistreerd Medemblik [volgens akte 9-10-1865, of hypotheek? NNA Medemblik 5/? in database WFA maar akte niet gevonden].

== 1852 ==
Vrijdag 26 november hypotheek ''Dirk'' ''Bruijn'' en ''Aafje Louw'', arbeiders [NNA Hoorn 13/133-134].

== 1854 ==
Dinsdag 25 april (22 jaar oud) uitgeschreven bij Abbekerk als dienstknegt van broer '''''Dirk Ott''''', slagter; vertrek ter voldoening aan nationale militie (lotingnr. 42) naar ''Den H...?'' [[https://hdl.handle.net/21.12114/0F8B4CAF79B1465DB4DB375F0B412EF4 bev.reg.]]

== 1856 ==
Woensdag 20 februari koopt '''''Alewijn Ott''''' te Lambertschaag rommeling voor 35 cent bij publieke verkoop. Broer '''''Dirk Ott''''' te Abbekerk koopt voor hetzelfde bedrag aardewerk [NNA Hrn [https://hdl.handle.net/21.12114/503321EC7FFE40A99788600962B98C4A 17/50-51]].

==1857==
Zaterdag 3 januari inschrijving als lidmaat te Twisk, met attest van Abbekerk [[https://hdl.handle.net/21.12114/50C3C32833954088A4B8A84D8A4C890E bron]].

Zondag 26 april trouwde '''''Alewijn Ott''''' (25, voldaan aan nationale militie) te Twisk met ''Dirkje Peetoom'' (18). Getuigen: '''''Dirk Ott''''' slagter 38 jr. te Abbekerk en ''Evert Bruijn'' timmerman 46 jr. te Twisk, broer, resp. bekende v/d bruidegom; ''Dirk Bruijn'' veldwagter 49 jr. te Abbekerk en ''Steven Huinink'' kuiper 30 jr. te Twisk, bekenden v/d bruid [[https://hdl.handle.net/21.12114/6172648C816D47D8B7A5336D3D94ECD2 akte]].<blockquote>Op 25-jarigen leeftijd trouwde hij met Dirkje Peetoom, die een f 800,- had geërfd van haar eveneens jong gestorven ouders en met dit bescheiden kapitaaltje benevens wat spaarpenningen zette grootvader een slagerij op te Twisk. Bijna zijn gehele verdere leven heeft hij gewoond in het huis aan de dorpsstraat op den oosthoek van den z.g. Noorderweg, die naar de Zuiderzee (Wieringermeer) voert. Behalve uit een slagerij bestond het perceel uit een herberg [“st.Joris”]. (...)

Een vermakelijk verhaal heeft betrekking op een van de eerste dagen van zijn huwelijk of misschien kort er vóór. Per schuit vervoerde hij zijn meubeltjes e.d. van Aartswoud naar de plaats van vestiging: Twisk. Aan het roer zat... de jonge vrouw (of bruid). Blijkbaar deed die dat voor de eerste maal, althans de schuit raakte al gauw vast in het riet van de dijkgracht. “Kan je g.v.d. nog niet eens een schuit sturen, enz.enz.” Enfin, grootmoeder Dirkje maakte zich erg ongerust, of ze met zoo’n driftkop wel gelukkig op de huwelijksboot zou kunnen varen.

Zij heeft gelegenheid genoeg gehad om te ervaren, dat haar man danig te keer kon gaan, maar gauw “weer goed was”, niet haatdragend, rechtvaardig en goedhartig.

Met de boeren en de overige bevolking kon hij goed overweg. Hij nam geen blad voor den mond, hield niet van flikflooien. “Je moet je altijd houden, alsof je niemand noodig hebt”, was zijn devies. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Toevoegen: 13 december 23 uur broer '''''Dirk Ott''''' (39 jaar oud) overleden te Abbekerk in huis A-53; aangifte door ''Jacob Verweij'' (arbeider, 38, goede bekende) en ''Dirk Bruijn'' (veldwachter, 49, aanbehuwd vader) [[https://hdl.handle.net/21.12102/790FA84952604A679B6C60290BCBFC6C akte]].

== 1858 ==
[[File:Alewijn ott handtek 1858.jpg|thumb|elders steeds afgekort tot “An. Ott”]]
Vrijdag 21 mei om 1 uur is te Twisk (#108) geboren '''''Pieter Ott''''', z.v. '''''Alewijn Ott''''' (slager, 26) en ''Dirkje Peetoom''. Aangifte door vader en ''Cornelis Leem'' (landman, 45) en ''Willem Bakkum Pastoor'' (schilder, 56) [[https://hdl.handle.net/21.12114/50F4EC963702491B9A937C14F5DE23D7 akte]].

== 1859 ==
Maandag 25 april om 7 uur is geboren '''''Jantje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Sijmon Wit'' (arbeider, 24) en ''Meijert Smit'' (grof- en hoefsmit, 27) [[https://hdl.handle.net/21.12114/63C7F7548AD04BEA9532CB7FC5C96C4C akte]]; Is na 13 weken overleden op dinsdag 26 juli 11 uur. Getuige ''Johannes Scheer'' (veldwachter, 68) [[https://hdl.handle.net/21.12102/137CB74A20E244518F6844195FD95253 akte]].

== 1860 ==
Zaterdag 8 september om 23 uur is geboren '''''Jantje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Meijert Smit'' (smit, 28) en ''Willem Pastoor'' (verwer, 58) [[https://hdl.handle.net/21.12114/35830378EF4C4A759E048648A3D4EAE3 akte]].

== 1861 ==
Vrijdag 15 maart benoeming '''''Alewijn Ott''''' tot voogd (zijnde hun oom) over kinderen ''Visser-Ott'' [proces verb. Medemblik].

Vrijdag 4 oktober om 20 uur is geboren '''''Aafje Ott''''' (als boven). Getuigen ''Willem Pastoor'' (schilder, 59) en ''Meijert Smit'' (grof- en hoefsmit, 29); Is na 4 weken overleden op vrijdag 1 november 10 uur. Getuige ''Johannes Scheer'' (veldwachter, 70) [[https://hdl.handle.net/21.12102/663961332AA640C58CBA2C45DCF1181F akte]].

==1865==
Donderdag 28 mei om 22 uur is in het huis A-72 te Abbekerk overleden moeder ''Aafje Louw'' (68 jaar oud, geboren te Westerblokker, d.v. ''Elias Louw'' en ''Aafje Preker''), de tweede vrouw van vader '''''Pieter Ott''''' (1786-1837) en in 1844 gehuwd met ''Dirk Bruijn'', bode te Abbekerk. Aangifte door ''Reinder Schenk'' (timmerman, 22 jr.) en ''Cornelis Nierop'' (landbouwer, 42 jr.), beiden goede bekenden, wonende te Lambertschaag [[https://hdl.handle.net/21.12114/706D3343D02E49B990EE3CAF2A2A66B6 akte]].

Donderdag 22 juni boedelinventaris ''Aafje Louw'' (eerder weduwe van '''''Pieter Ott''''') in bijzijn van (1) de weduwnaar ''Dirk Bruijn'', gemeente veldwachter (zonder huwelijks-contract, in gemeenschap van goederen), (2) '''''Elias Ott''''', schilder Aartswoud, (3) '''''Teunis Ott''''', slagter te Zijpe, (4) ''Jacob Boot'' gehuwd met '''''Aafje Ott''''', landman in de Waard- en Groetpolder (gem. Winkel), (5) '''''Joris Ott''''', schilder te Koedijk, (6) '''''Alewijn Ott''''', slagter te Twisk, (7) ''Wiebe van der Hoek'' gehuwd met '''''Marijtje Ott''''', timmerman mede in de Waard- en Groetpolder, (8) ''Geertje Breebaart'' te Abbekerk, weduwe van '''''Dirk Ott''''', als moeder en voogdesse, (9) ''Pieter Visser'', weduwnaar van '''''Aaltje Ott''''', watermolenaar te Aartswoud, als vader en voogd; beschreven boedel o.a. in voorhuis 2 tafels en 16 stoelen, 13 schilderijen enz.); op den zolder; op de werf o.a. een varken, vijf fuiken, een schuit; goud en zilver; onderhandse akte 30-6-1845 huis en erf B-22/23; schulden [''niet afgemaakt''] [Notaris D.M. Alewijn NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/B6F3EF0491CB470BA5AAA6F568AE3F53 39/59-63] #106].

Maandag 9 oktober publieke verkoop boedel; o.a. woonhuis, erf en grond van dien te Abbekerk, aan de oostzijde van de weg B-22: tuin 8 roeden 10 ellen; B-23: huis en erf 2 roeden [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/786F1A67CF6D4B6B88845EE8236F97B9 39/147-149] #142].

Woensdag 25 oktober om 17 uur is geboren '''''Jan''''', zoon van '''''Alewijn Ott''''' (slagter 33 jr.) en ''Dirkje Peetoom''. Aangifte door vader en ''Jacob Landman'' en ''Jacob Hoefnagel'' (arbeiders, resp. 28 en 41 jr.) [[https://hdl.handle.net/21.12114/A6081D5FAAE5454FA320298D05C616DB akte]].

Maandag 11 december boedelscheiding; o.a. huis en erf te Abbekerk, ten huwelijk aangebragt door Aafje Louw. Verdeeling: D. Bruijn ƒ.378, kindsdelen elk ƒ.168 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/EDF11579E7004F69A235B831E2B21E97 39/255-264] #186].

== 1869 ==
Maandag 22 februari<blockquote>''is bij J. Vroom in de Ooijevaar aan de Zuiderweg onder Opperdoes eene vereeniging opgericht zich noemende vereeniging tot Nut en Genoegen door 10 leden welke daartoe ware uitgenodigt door J. Vroom. De 10 leden bestande uit C. Zee, A. Zee, K. Bennemeer, Jb. Duin, F. Zee, '''A. Ott''', M. Leeuw, Jn Vroom, A. Mos en C. Roggeveen'' [[https://zeefamily.net/stories/nut-en-genoegen-twisk-opperdoes-1869-1935/ bron]].</blockquote>
De oudste (37 jaar) mede-oprichter, '''''Alewijn Ott''''', hield als eerste een voordracht, getiteld “aan den Duivel”.
<gallery>
Alewijnott1832.jpg|A. Ott, slagter te Twisk, ±1870
Aandenduivel.jpg|thumb|Eerste bijdragen ''Nut en Genoegen'', 22 februari 1869
</gallery>

== 1870 ==
Vrijdag 2 september in huwelijkse voorwaarden '''''Elias Ott''''' (5 maanden weduwnaar van ''Maartje Hoogendijk'') en ''Guurtje Weeshoff'', is de eerste schuldig aan zijn broer '''''Alewijn Ott''''' te Twisk ƒ.400 tegen 5% rente [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/5B16C43692354698B8142C6033C3C4D7 52/42-45] #170].<blockquote>Elias jaagde ook veel, en wel zonder akte op zak. Eindelijk werd hij gesnapt, en ging op den bepaalden dag met de politie naar Alkmaar. “Wat willen jullie toch van me?” vroeg hij den rechter. “Je hebt zonder akte gejaagd.” “Zonder akte?” en hij haalde die uit den zak, “dacht je, dat ik me anders had laten snappen?” (R1 p.97) [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>

==1871==
Woensdag 4 januari koopt '''''Alewijn Ott''''' van ''Jacob Sleurs'' de helft in een perceel bouwland genaamd “het Galgenveld” onder Opperdoes aan de Dijkgracht A-145 groot 94 aren , 20 centiaren, voor ƒ.875 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/E9A23D635F87456DAE55C2CDF46AEAE7 53/3-4] #2].<blockquote>Wat dat bouwland betreft, toen grootvader wat geld om handen kreeg, kocht hij een paar akkers aan de dijkgracht, van het z.g. Galgenveld, dat is de terechtstellingsplaats van Medemblik. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Dinsdag 11 juli is om 2:00 uur geboren te Twisk: [[1902-1903 Alewijn Ott|'''''Alewijn Ott''''']], zoon van '''''Alewijn Ott''''' (slagter, 39 jaar) en ''Dirkje Peetoom'' (33), broertje van ''Pieter'' (13), ''Jantje'' (12), ''Aafje'' (10), ''Dirk'' (7), ''Jan'' (5) en ''Elias'' (bijna 2). Aangifte BS met veldwachter ''Johannis Scheer'' (79 jaar) en ''Pieter Donker Pz'' (44) [[https://hdl.handle.net/21.12114/E24D154BEECC4F0BA02D2AF35B8AD15A akte]].

Woensdag 12 juli, in ''Het Nieuws van den Dag'' een bericht over het handschrift van de familie Over de Linden. Kennelijk de timmerman [[Cornelis Over de Linden|Cornelis]] te Helder, van Jan Andriesz. Niet ingewijd... Een “overoud handschrift, sedert eeuwen onder zijne familie bewaard”. Eeuwen! Ja, honderdveertig jaar is lang.

Wat blijkt? Eergisteren, maandag 10 juli is op een vergadering van de Gedeputeerde Staten Friesland het ''Verslag omtrent een overoud handschrift'' ingebracht, opgesteld door ene doctor [[Jan G. Ottema|Ottema]] van het Friesch Genootschap.

De krant spreekt van een dagtekening “558 jaren vóór Christus”. Dat is licht mis te verstaan, zoals alle overoude, overschatte dateringen van de nu ''klassieke'' leerboeken.<blockquote>Het is geschreven in zeer oud Friesch, doch voor kenners dezer taal gemakkelijk te lezen, en het bevat vele, tot dusver onbekende bijzonderheden omtrent de geschiedenis en godsdienst der oudste bewoners van Nederland. Indien dit stuk echt is, waaraan tot nog toe bijna niet getwijfeld wordt, is het voor geschiedenis en oudheidkunde eene aanwinst van onschatbare waarde. Er is sprake van dat dit handschrift, waarvan het Friesch Genootschap afschrift heeft bekomen, zal worden uitgegeven met eene vertaling in het Hollandsch en in het hedendaagsch Friesch.</blockquote>Het ''Nieuws van den Dag''-bericht verscheen de volgende vrijdag 14 en zaterdag 15 juli in respectievelijk de ''Leeuwarder'' en de ''Heldersche Courant''.

Vrijdag 21 juli, in het ''Algemeen Handelsblad'':

<blockquote>Ja, ongetwijfeld zal dit belangrijk geschrift veel licht verspreiden over verschillende duistere gebeurtenissen, personen en jaartallen uit de oude geschiedenis.</blockquote>

Maandag 24 juli: ''Het Vaderland'':

<blockquote>Wat thans in het Handelsblad wordt meegedeeld, is al zeer weinig geschikt om vertrouwen te wekken in de echtheid van het boek.</blockquote>

Schrijver twijfelt of de geleerde doctor Ottema...

<blockquote>wel sceptisch genoeg gezind is tegenover een zoo exorbitante verschijning als dit boek, wanneer het echt was, zijn zou. (...) speculaties van een of ander dilettant uit de 17e of 18e eeuw (...) men moet bijzonder naïef zijn (...) wij schamen ons bijna het zotte jaartal te moeten opschrijven (...) Twijfel aan de onechtheid is onmogelijk.</blockquote>

Het stukje eindigt met:

<blockquote>Het eenige belangrijke in de quaestie blijft alleen, wie de grappenmaker kan geweest zijn, die, hoogstens een paar honderd jaar geleden, zich kan beziggehouden hebben met de vervaardiging van dit boek?</blockquote>

Maandag 7 augustus deelde archivaris [[Gerben Colmjon|Colmjon]] schriftelijk met Ottema zijn overtuiging dat de inhoud van het handschrift vanwege de taal niet oud kon zijn, zoals zou blijken uit een bericht in de ''Leeuwarder'' van dinsdag 12 september.

Woensdag 23 augustus in ''Het Nieuws van den Dag'' en een dag later overgenomen in ''Het Vaderland'', dat tevens gewag maakt van “al de zotheden, die in dat H.S. voorkomen” (daar na ook in de ''Bildtsche'', ''Heldersche'' en ''Leeuwarder Courant''):

De archivaris van Friesland, Colmjon, houdt het oud-Friesch handschrift voor onecht “op grond, dat de stijl veel te nieuwerwetsch is”. Ottema zou “door te veel voorliefde worden geleid”. Colmjon, “een warm voorstander van Frieslands taal en geschiedenis, die zeker gaarne zoude wenschen dat het handschrift waarheid bevatte, mag men in deze wel voor onpartijdig houden.”

Dinsdag 29 augustus een stuk in de ''Leeuwarder Courant'' met bevindingen van '''doctor Ottema''' over “het boek van Adela” (later in het verslag: ''het boek van Adela’s helpers''). Ottema is leraar aan een Latijnse school en lid van het ''Friesch Genootschap van geschied-, oudheid- en taalkunde'' te Leeuwarden. Mijn aantekeningen:
*''Dat Handschrift wordt sinds onheugelijke jaren bewaard in de familie van den Heer C. over de Linden te Helder, zonder dat iemand de herkomst daarvan wist of den inhoud er van kende wegens de onbekendheid van schrift en taal.''
*Het is Ottema gelukt ''om het schrift geheel te ontcijferen en den tekst te verklaren''.
*''Als antiquiteit van taal en schrift is het werk dus eenig in zijne soort.''
*Men spreekt van ''15 ½ eeuwen voor Chr.'' alsof bekend is wanneer dat Kerstentijdperk begon. Oom Alewijn, die nog les heeft gehad van [[1758-1810 Jan Ott|grootvader Ott]], sprak er vaak over: Die oude jaartallen van de Bijbel en de Latijnse school kloppen niet.
*Ottema noemt de [[NL072.05 Geertmannen|Atheense Moeder Geert]] een ''priesteres''!
*''Die godsdienst is hoogst eenvoudig en een zuiver Monotheisme of eenheid van het goddelijk wezen.''
*''... de altijd brandende lamp, foddik, door priesteressen'' (!)'', maagden''.
*Het stuk besluit met:
<blockquote>Ziehier slechts eenige weinige punten uit dit belangrijk verslag. Zij mogen eenig denkbeeld geven van den rijkdom van dit merkwaardige handschrift. Want al loopen er sagen onder, ook als sagen moeten zij waarde hebben voor ons, dewijl alle historie begint met overlevering en er van den sagenschat onzes voorgeslachts zoo goed als niets was overgebleven.

Hartelijk wenschen wij, dat de Heer Ottema weldra in de gelegenheid gesteld moge worden dit stuk in het geheel met eene vertaling en historische toelichtingen in het licht te geven, ten einde de door zijn verslag opgewekte belangstelling te bevredigen, en onze letterkunde met een gewigtige historische bron te verrijken.</blockquote>Dinsdag 5 september plaatste de Leeuwarder een bijdrage van meester [[Montanus Hettema|De Haan Hettema]]. Als weerwoord op Colmjon, die het handschrift voor onecht houdt omdat ''dat de stijl veel te nieuwerwetsch'' zou zijn, stelt hij'':''<blockquote>Het stuk is in de ''Friesche Taal'' geschreven; eene onderscheiding tusschen oud-Friesch en Land- of Boere Friesch ken ik niet. Ik kan alleen eene oudere en nieuwere spelling van die taal, want de uitspraak van het Friesch is nagenoeg nog dezelfde als voor eenige eeuwen (...)

Wat nu de spelling in dit stuk voorkomende betreft, deze is, in mijn oog, veel meer overeenkomstig de oudere en zeer regelmatig, en veel beter en regelmatiger, dan van hen, die thans de taal schrijven; zoodat het te wenschen ware, dat men in de hoofdzaak die spelling overnam, dan zoude er meer eenheid in die spelling komen en het oorspronkelijke van de taal, beter dan nu, bewaard blijven. (...)

Bovendien vinden wij reeds in onze photografiën eenige thans niet algemeen meer bekende woorden, die in het overige van dit geschrift wel zullen voorkomen en daardoor onze ''Friesche Woordenschat'' zouden kunnen aanvullen.

Ik beschouw het dus in de eerste plaats van belang om dit stuk in den Frieschen tekst door den druk bekend te maken; maar ook in de tweede plaats, — als men volgens het verslag den inhoud aanneemt, die zoo wel uit een Godsdienstig, als uit een Geschiedkundig oogpunt niet van belang ontbloot schijnt te zijn, — dat er dan ook eene Hollandsche vertaling bijgevoegd worde, om ook niet-Friezen met diens inhoud bekend te maken. (...)

Dat [de schrijver van het handschrift] meer dan een dagelijksch mensch was, een geleerde en zeer goed met het Friesch bekend, zal wel niemand betwijfelen.</blockquote>Zondag 10 september is door Ottema in de Leeuwarder een heel stuk uit het handschrift geplaatst, de Fryas woorden in ons schrift overgezet, over paalwoningen in Zwitserse meren, zoals vermeld door [[NL108.28 Rijn|Apollone]], dienende als bewijs voor de echtheid. Resten van die woningen zijn namelijk pas een kleine 20 jaar geleden ontdekt. Niemand zal ernstig durven beweren dat het handschrift minder dan 20 jaar oud is, tenzij Cornelis een later afschrift ervan heeft ingezonden.

Dinsdag 12 september weer een lang stuk in de Leeuwarder. Colmjon blijkt al begin juni te zijn begonnen met rondbazuinen dat het handschrift een modern maaksel zou zijn. In augustus heeft hij deze overtuiging per brief ook met Ottema gedeeld.<blockquote>... ik moet mij van de onechtheid van het ''Boek van Adela'' overtuigd houden. (...) dat ik dit schrijven ... als nul en van geene waarde moet verklaren (...) sommige taalfouten, die een Fries nooit zou kunnen begaan.</blockquote>Ottema’s paalwoningen zijn voor Colmjon bewijs,<blockquote>dat het geschreven moet zijn, niet slechts na 1833, zoo als ik reeds meende te mogen stellen, maar zelfs na 1853, dewijl men vóór dien tijd van het bestaan der overblijfselen van de paaldorpen in de Zwitsersche meeren niets afwist.</blockquote>Donderdag 14 september, een naamloze, grimmige commentator hoopt dat met het stuk van Colmjon<blockquote>een einde zal gemaakt zijn aan de liefhebberij, die sommigen schijnen te hebben om hun critische blindheid tegenover dit Handschrift aan de groote klok te hangen.</blockquote>Hij spreekt over het werk van Ottema (en Hettema?) als ''quasi-geleerdheid'', over de inhoud van het handschrift als ''zottenpraat'', met als voorbeeld:<blockquote>dat Neptunus een Vi-king of zeekoning geweest is, die door zijn onderdanen gewoonlijk [[NÉF-TÜNIS|Neef-Teunis]] genoemd werd!</blockquote>

== 1872 ==
Woensdag 31 januari verdeling van ''het Galgenveld'' onder Opperdoes door ''Cornelis Kruijt'', landbouwer en '''''Alewijn Ott''''', slager, beide te Twisk en voor de helft eigenaar; gezamelijke waarde geschat op ƒ.2000 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/A1353BC4CBCB45439A73A9611F3BD22E 55/55-56] #31].

==1875==
Vrijdag 10 december is overleden oom '''''Alewijn Ott''''' te Barsingerhorn, 83 jaar oud, laatst weduwnaar van ''Neeltje Erix'', vader van mijn neven ''Jan'' (58), ''Cornelis'' (57) en ''Pieter'' (34) en van mijn nichten ''Maartje'' (52) en ''Pietertje'' (49).

== 1876 ==
Dinsdag 25 januari boedelscheiding ''Pieter Visser'', weduwnaar van '''''Aaltje Ott'''''; '''''Alewijn Ott''''', koopman te Twisk als toeziend voogd over ''Aafje, Trijntje'' en ''Marijtje Visser''; o.a. bouwland te Hoogwoud [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/7455C700E30743258AA943C46219DAA4 85/104-108] #8196].

==1881==
Vrijdag 19 augustus is om 13 uur te Oostwoud overleden mijn halfbroer '''''Jan Ott''''' (73 jaar, schilder), weduwnaar van ''Lijsbeth Bonnet'', resp. ''Grietje Horst''. Aangifte bij gemeente Midwoud door ''Fredrik Bobeldijk'' (timmerman 62 jr.) en ''Jan Dekker'' (koopman 34 jr.), beiden gebuur.

== 1882 ==
Vrijdag 13 januari koopt '''''Alewijn Ott''''' (koopman) van ''Jacob Bakkum Pastoor'' (verver te Twisk) voor ƒ.600 het noordelijk deel van een woonhuis met grond D-156, groot 1 are, 5 c.a. en een aangrenzend perceel grond D-203, groot 1 are [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/06A6D12709E3472AB55CE9DE965B8FE1 117/54-55] #11275].

==1886==
Vrijdag 24 december '''''Alewijn Ott''''' (kastelein) heeft perceel gekocht als lasthebber van ''Hedde Smit'' [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/2A02D2F0E2A44FB4AEB129C27ED5582B 137/63] #13382].

==1888==
<blockquote>Vooral door het geregelde marktbezoek was “Ott” nogal bekend in den omtrek. Met smaak kon hij vertellen, dat hij toch niet verwacht had, dat men hem zelfs in Londen aan zou roepen. Dat zat zoo: doordat de kalveren en schapen hun weg vonden naar Londen, was grootvader met een lid van de Amsterdamsche firma meegegaan naar hun afnemers in Londen en toen ze door de miljoenenstad liepen, was ergens een raam opengeschoven en werd er “Ott” geroepen. Daar had hij vreemd van opgekeken; ’t was ook wel toevallig.

Merkwaardig is in dit verband, dat hij eenmaal voor eigen rekening een lading vee naar Engeland verscheepte en ’s nachts, toen het stormde, doodsangsten uitstond vanwege het risico. Een bewijs, dat hij, ofschoon handelaar in hart en nieren, verstandig gedaan heeft zijn vleugels niet te wijd uit te slaan en maar liever tusschenpersoon te blijven. Een klein winstje, een zoet winstje. [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>Donderdag 20 december koopt '''''Alewijn Ott''''', kastelein te Twisk van ''Pieter Pauw'', landbouwer te Opperdoes, een perceel bouwland op het Galgeveld te Opperdoes A-449, groot 75 aren, 70 c.a. voor ƒ.1075 [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/C79B064949F841F3B5D96F12EB8CF764 90/118] #147].

== 1889 ==
Donderdag 4 juli '''''Alewijn Ott''''', kastelein te Twisk leent ƒ.2000 (rente 5%) aan schoonzoon ''Cornelis Pool'', bakker te Oostwoud [NNA Medemblik [https://hdl.handle.net/21.12114/A1DD9E144D274B0EB73BC06DE73C18D1 91/153-154] #82].

== 1890 ==
<gallery>
EC 1890 03 02 0002.jpg|''Enkhuizer Courant'', zondag 2 maart
EC 1890 03 09 0002.jpg|''Enkhuizer Courant'', zondag 9 maart
</gallery>

==1891==
Donderdag 7 mei te Twisk huwelijk '''''Alewijn Ott Alewijnszoon''''' (19 jaar, slagtersleerling te Twisk, voldaan aan militie), z.v. Alewijn Ott (kastelein Twisk) en ''Dirkje Peetoom'' met ''Lijsbeth Kos'' (20 jaar), d.v. ''Arien Kos'' (arbeider te Schagen) en ''Ariaantje Blokker'' (overleden); getuigen '''''Pieter Ott''''' (slachter te Blokker 32 jr.) en ''Klaas Roozendaal'' (smid te Oostwoud 30 jr.), broeder resp. zwager v/d bruidegom; ''Pieter Blokker'' (veehouder Opperdoes 37 jr) en ''Johannes Pool'' (bakker Purmerend 38 jr.), neef resp. aangehuwd neef v/d bruid [[https://hdl.handle.net/21.12102/A73EC2FDCC67403D954DD4227E95E3EF akte]].

Vrijdag 5 juni zoon '''''Alewijn Ott (II)''''', slager te Venhuizen; inzake einde voogdij over ''Lijsbeth Kos'' door haar vader ''Arien Kos'' [NNA Benningbroek [https://hdl.handle.net/21.12114/0941C66CA20D4BFF92817BA29053BAF4 160/10-11] #15592].

==1892==
Zaterdag 2 april koop voor ƒ.1800 door '''''A. Ott II''''' van Reindert Vormer (beide slager): woonhuis met schuur, erf en grond te Venhuizen E-218 en 982 [[https://hdl.handle.net/21.12114/EFBEEC0A396245D8A6E41FE848C4A031 /83-84] #141].

Dinsdag 3 mei koop voor ƒ.1300 door '''''A. Ott I''''' (slager Twisk) van ''Pieter Pauw'' twee huizen, erf en schuur te Opperdoes A-795 en 796, groot 4 aren, 30 c.a. [#82].

== 1896 ==
<gallery>
Afvillen1.jpg|''DNC'' woensdag 23 december
Afvillen.jpg|''DNC'' donderdag 31 december
</gallery>
Woensdag 23 december in ''De Nieuwe Courant - Goedkoop Nieuws- en Advertentieblad voor West-Friesland'' (verder: DNC), betreffende zoons '''Pieter''' (1858), '''Dirk''' (1864) en '''Alewijn Ott''' (1871):<ref>De gebroeders '''Dirk''' en '''Alewijn Ott''' (resp. 32 en 25 jaar oud), beiden slager, wilden bijverdienen als ''kalverafvilder*'', een specialiteit die hun oudere broer '''Pieter Ott''' (38 jaar) van hun oom Matthijs Peetoom (1845-1915) had geleerd.

(*) ''de kunstbewerking, waarmede men een ongeboren kalf in den draagzak of de baarmoeder der koe zoodanig binnen de huid ontleedt en bij gedeelten naar buiten brengt, dat ten laatste de huid met de nog overgebleven gedeelten van den romp kan worden afgetrokken'' (woordenboek 1875).</ref><blockquote>De ondergeteekenden maken bekend, dat zij zich oefenen in het

'''<big>afvillen van Kalveren,</big>'''

omdat zij van meening zijn, dat die personen niet gemist kunnen worden. Zoo men weet moet er een kalf aangefokt worden om in de Koeien te blijven; derhalve gaan wij zeggen: “met villen moeten er jongeren beginnen te leeren, terwijl er nog anderen zijn, wil men villende blijven.”

Nu hooren wij zeggen dat '''P. OTT''', verklaart, dat wanneer er iemand onze hulp inroept en wij die niet kunnen verleenen, het tarief bij hem 2 à 3 maal '''verdubbeld''' wordt; dat zouden wij niet overdreven vinden, wanneer de Koeien '''dan maar in leven bleven'''. Maar Helaas!!!

De ondergeteekenden,
:'''D. OTT, Slager,''' te Zwaag.
:'''A. OTT, Slager,''' te Venhuizen.</blockquote>

Oudjaarsdag in DNC:<blockquote>'''<big>Naar aanleiding</big>'''

van de advertentie in het vorig nummer dezer Courant, van de Kalverenafvillers (?) D. OTT te Zwaag en A. OTT te Venhuizen.

:Dat ik diep verontwaardigd was,
:Toen ik de advertentie las,
:_Omtrent het kalf afvillen
:Van D. Ott en van Alewijn,
:Er zullen zeker velen zijn
:_Die dat gelooven willen!
:Ja, ieder die mij kent en weet,
:Hoe ''ik'' dat werk tot nu toe deed,
:_Zal dat gewis beseffen!
:Want toch, het is een groot schandaal.
:De toeleg: om door logentaal,
:_Mij in mijn ''brood'' te treffen.
:Terstond rees in mij op de vraag:
:Waar haalt gij toch D. Ott te Zwaag
:_En A. Ott te Venhuizen,
:Den moed van daan om dat te doen,
:Mij zoo te tasten in ’t fatsoen.
:_Door broodnijd te verguizen?
:Maar ’t kalf afvillen is geen ''gunst'',
:Integendeel het is een ''kunst'',
:_Die moeilijk valt te leeren,
:En die gij geen van beiden kunt,
:Al schaamt ge u niet op dat punt,
:_Een ander te blameeren.
:Een kunst is ’t, die men leeren kan,
:Door ’t onderricht van eenen man
:_Die daarin is ervaren!
:Bijvoorbeeld: zooals Oome Thijs,
:Die werd uit ondervinding wijs,
:_In vele, vele jaren!
Schoon ik er nooit van heb gerept
:Schrijft gij, dat gij vernomen hebt,
:_Dat elk, die mij komt halen;
:Bij koeien waar gij ’t werk begon,
:Maar het onmoog’lijk redden kon,
:_Driedubbel moet betalen!
:Dat was niets erg, las ik aan ’t slot
:Wanneer de koeien van P. Ott
:_Dan maar in leven bleven;
:Helaas! volgt dan, wat zeggen wil,
:Dat daar waar ik het kalf afvil,
:_De koe ''niet'' blijft in leven!
:Welnu ik sta er niet voor in,
:Dat daar waar ik dat werk begin
:_De koe steeds blijft behouden,
:Want dat kan niemand, wie ’t ook zij!
:Dat weten allen, die aan mij,
:_Hun heesten toevertrouwen.
:Maar ’k werk alleen voor abonné’s,
:Dus er bestaat volstrekt geen vrees,
:_Mij dubbel te betalen.
:Voor werk, verknoeid door een der twee
:Gebroeders Ott, want ’k ga niet mee,
:_Als men mij daar mocht halen.
:Maar wie zich aan u geeft te waag,
:’t Zij te Venhuizen of te Zwaag,
:_Of ergens in die streken;
:Die handelt zeker ver van wijs,
:Doch waagt zich daarmêe op zwak ijs,
:_Met veel gevaar van breken.
:Als men een hond slaat of een kat,
:Gebeurt het vele malen, dat
:_Wij daarvoor boeten moeten,
:Maar iemand, die een koe bezeert
:Met kalf afvillen, nooit geleerd
:_Moest men veel eer beboeten!
:Hebt gij dat duidelijk verstaan,
:Mijnheer de ex-Amerikaan?
:_Want daar waart gij verlegen,
:En had van armoe dood gegaan
:Als gij geen reisgeld hier vandaan,
:_Van Twisk af had gekregen.
:Ziet, dat gij Burgemeester wordt,
:Van Zwaag, want daar moet binnenkort,
:_Wel weer een ander komen;
:Gij draagt een snor en staande boord,
:En dus: geloof mij op mijn woord
:_Gij wordt bepaald genomen.
:’t Zou beter baantje voor U zijn,
:Dan ''villen'', en ook Alewijn
:_Moest het maar niet probeeren;
:Dat is een welgemeende raad,
:Want geen van beiden is in staat
:_Om dat ooit ''goed'' te leeren.
Ooster-Blokker. /''' P. OTT,''' / ''Kalveren-afviller''.</blockquote>

==1897==
Photo t.g.v. 40-jarig huwelijksjubilaeum '''''Alewijn Ott''''' en '''''Dirkje Peetoom'''''.
<gallery>
1897 A Ott Twisk.jpg
1897 D Peetoom Twisk.jpg
</gallery>

== 1898 ==
<gallery>
DNC 1898 01 26.jpg|''De Nieuwe Courant'' woensdag 26 januari
DNC 1898 01 26a.jpg|vervolg 26 januari
DNC 1898 03 23.jpg|''DNC'' woensdag 23 maart
</gallery><blockquote>Al wachtte ’k daarmeê enkle weken, / Ik wil jelui toch tegenspreken, / Als ALEWIJN zijn oudste zoon, / Opdat ge wete dat de OTTEN / Niet straff’loos met zich laten spotten, / Ten koste van laf eerbetoon! [23-3-1898]</blockquote>

== 1901 ==
Zaterdag 20 april '''''A. Ott''''' (slager Twisk) koopt voor ƒ.1000 van ''Barend Koolhaas'' (landman) een erf te Twisk (enz.) D41 [NNA Hoogwoud [https://hdl.handle.net/21.12114/1FF7296738E44EDDA9CC805CDABAE4F6 65/44-45] #121].

Vrijdag 19 juli '''''A. Ott''''' leent aan ''Pieter Klouwers'' (slager te Enkhuizen) ƒ.1800 [NNA Enkhuizen [https://hdl.handle.net/21.12114/4EF93CCCFFC746518E12B58373094AC3 91/83-85] #135].

==1902==
Woensdag 16 april is te Twisk overleden '''''Alewijn Ott''''', 70 jaar oud en bijna 45 jaar getrouwd geweest [BS Twisk [https://hdl.handle.net/21.12102/A14ED02B84C745268FB1CC2AE03CC0A0 inv. 31902 akte 6]] details toevoegen.<blockquote>Teekenend voor zijn levensopvatting waren zijn woorden op zijn laatste -ook vrijwel zijn eerste- ziekbed: “Ik ben 70, maar heb genoten voor 140, dus ’t is welletjes.” [[https://ott-herrel.blogspot.com/2013/08/overlevering.html overlevering]]</blockquote>'''Gaat verder met zoon [[1902-1903 Alewijn Ott|Alewijn Ott (1871-1962)]].'''
==Noten==
<references />
[[Category:Verborgen Verzameling]]

Volgorde 3

2026-11-12T08:11:13Z

Jan:

Nederlandse Oera Linda vertalingen in '''Volgorde 3.0''' (26-8-2026). [Vergelijk: [[Volgorde 2|'''Proefvolgorde 2''']] en [[Nederlandse Vertalingen|'''Handschriftvolgorde''']]]

== I. Toegevoegd door Adelingen ==
Vóór de grote ''Reset'' van onze 14e/15e eeuw, soms met verwijzing naar tijdlijn “na Ondergang Aldland”, die niet doorlopend hoeft te zijn gebruikt. Het Fryas jaartal ''“1888 jaar nadat Atland verzonken was”'' kan bijvoorbeeld symbolisch, schatting of overdrijving zijn geweest. Voor ons is het vanzelfsprekend dat er tussen 1500 en 2000 CE precies 500 jaar zijn verstreken, maar dat hoeft daarvóór niet altijd zo te zijn geweest.
<div class="column_lists">
===a. Eindtijd der Frijas ===
'''1. Tijdperk Asker (Z)'''
*[[NL195.01 Voorbereiding|Za. Oorlogsvoorbereiding]]
*[[NL198.19 Bloed|Zb. Stromen Bloed]]
*[[NL202.06 Reintja|Zc. Reintje’s Droom]]
*[[NL205.01 Askar|Zd. Asker en de Denen]]
*[[NL207.14 Buikpijn|Ze. Buikpijn Velt Duizenden]]
*[[NL208.17 Verdeeld|Zf. Verdeeld Volk Verliest]]

'''2. Geschriften Koeneraad (U1-3*)'''
*[[NL143.01 Sloten|U1. Sloten en Dijken]]
*[[NL144.17 Friso|U2a. Moederloos]]
*[[NL145.25 Denenband|U2b. Band met de Denen]]
*[[NL150.19 Saksenband|U2c. Band met de Saksen]]
*[[NL151.31 Vaderszonen|U2d. Opkomst der Vaderszonen]]
*[[NL154.17 Adel|U3a. Adel en Iefke]]
*[[NL157.32 Taal|U3b. Reine Taal]] (alleen in- en uitleiding)
*[[NL162.19 Scholen|U3c. Scholen en Vriendschap]]

'''3. Geschriften Vrederik (S1-2 & S4-5)'''
*[[NL113.23 Vlucht|S1a. Vlucht naar de Saksen]]
*[[NL115.10 Overspoeld|S1b. Frijasland Overspoeld]]
*[[NL117.20 Eremoeder|S1c. Een Nieuwe Moeder]]
*[[NL118.32 Vloot|S2. Friso’s Vloot Legt aan]]
*[[NL130.21 Noordland|S4. Omslag in Noordland]]
*[[NL131.26 Repatrianten|S5. Repatrianten Beoordeeld]]

'''4. Geschriften Luidgeert (S3 & U4)'''
*[[NL120.10 Alexander|S3a. Koning Alexander]]
*[[NL125.05 Demetrius|S3b. Demetrius en Friso]]
*[[NL127.28 Afscheid|S3c. Afscheid van Athenia]]
*[[NL163.10 Panjab|U4. Luidgeert: Panj-ab]]

'''5. Geschriften Adelbrost en Brunno (P & R2)'''
*[[NL087.19 Adelbrost|P. Verweesde Gewesten]]
*[[NL091.11 Verraad|R2a. Verraad door Burgfaam]]
*[[NL093.18 Gifpijl|R2b. De Gifpijl]]

=== b. Burgfamen en Volksmoeders===
'''1. Geschriften Hellenia (T2)'''
*[[NL134.22 Vrijheidszin|T2a. Slavenvolk Krijgt Vrijheidszin]]
*[[NL136.08 Jesus|T2b. Jes-us van Kasamier]]
*[[NL138.24 Priesters|T2c. Valse Priesters]]

'''2. Geschriften Gosa en Rika (T4, U3b* & Y)'''
*[[NL157.32 Taal|U3b. Gosa: Reine Taal]] (zonder in- en uitleiding)
*[[NL142.01 Woorden|T4. Gosa: Drie Woorden]]
*[[NL189.01 Eretitels|Y. Rika: Eretitels]]

'''3. Geschriften Apollone (R1 & R4-R6)'''
*[[NL090.01 Apollania|R1. Na Adela’s Dood]]
*[[NL097.28 Beginselen|R4a. Grondbeginselen]]
*[[NL100.01 Afgoderij|R4b. Waarschuwing tegen Afgoderij]]
*[[NL103.26 Vellum|R5. Help Je Naasten]]
*[[NL106.10 Ljudgarda|R6a. De Burg Luidgarda]]
*[[NL108.28 Rijn|R6b. Langs de Rijn]]

=== c. Overig Toegevoegd ===
*[[NL095.20 Lofspraak|R3. Lofspraak voor Adela]]
*[[NL133.17 Wiljo|T1. Inleiding van Wiljo]]<nowiki/>u
*[[NL141.26 Aanbeveling|T3. Tonia Aanbevolen]]
*[[NL168.20 Beden|W. Beden: Openingszinnen]]
</div>[* U3b: in- en uitleiding bij I-a2.; tekst Gosa bij I-b2.]

== II. Boek der Adelingen ==
Verzameling teksten, waaraan het voorgaande (deel I.) werd toegevoegd.
<div class="column_lists">
===a. Wording van het Boek===
'''Inleiding door Opstellers (C)'''
*[[NL001.01 Gouwraad|Ca. Gouwraad in Verwarring]]
*[[NL001.16 Adela|Cb. Betoog van Adela]]
*[[NL005.08 Namen|Cc. Namen der Opstellers]]

===b. Eigenheid en Wereldbeeld===
'''1. Op Drie Burgen (D1-4)'''
*[[NL005.30 Stift|D1. Neem Je stift]]
*[[NL006.12 Schepping|D2. Vormgeschiedenis]]
*[[NL007.01 Lyda|D3a. Lijda]]
*[[NL007.30 Finda|D3b. Finda]]
*[[NL009.18 Frya|D3c. Frija]]
*[[NL011.13 Tex|D4. Frija’s Tex]]
'''2. Waaksters en Waarburg (Ge & H)'''
*[[NL044.07 Weldoener|Ge. De Bestolen Weldoener]]
*[[NL045.01 Joel|H. Joel en Schrift]]

===c. Wetten en Waardes===
'''1. Uit Geschriften Minno (F1a-e)'''
*[[NL031.04 Wetten|F1d. Over Wetten]]
*[[NL032.01 Natuurrecht|F1e. Éwa, Natuurrecht]]
*[[NL026.21 Vrede|F1a. Vrede Bewaren]]
*[[NL027.12 Zeevaart|F1b. Wetten voor de Zeevaart]]
*[[NL029.12 Handel|F1c. Handel en Strijd]]
'''2. Burgen, Gemeenschap, Zekerheid (D5, E & Ga-d)'''
*[[NL014.09 Vesta|D5. Vesta Zeide]]
*[[NL015.01 Burgwetten|Ea. Burgwetten]]
*[[NL019.08 Gemeenschap|Eb. Wetten voor de Gemeenschap]]
*[[NL021.15 Oorlogswetten|Ec. Oorlogswetten]]
*[[NL023.07 Oorlogstijd|Ed. Moeder en Koningen in Oorlog]]
*[[NL025.04 Zekerheid|Ee. Zekerheid]]
*[[NL040.11 Grondslagen|Ga. Drie Grondslagen]]
*[[NL040.26 Veiligheid|Gb. Werk, Huwelijk, Eigendom]]
*[[NL042.10 Nijdigen|Gc. Verminking, Moord en Doodslag]]
*[[NL043.01 Misdaden|Gd. De Ergste Misdaden]]

===d. Oudste Bronnen===
'''1. Alle Burgen: Oude Tijd (J)'''
*[[NL047.06 Goede Tijd|Ja. De Goede Tijd]]
*[[NL049.11 Aldland|Jb. Hoe Aldland Verzonk]]
'''2. Tijdperk Tonis (K)'''
*[[NL050.19 Magjaren|K1. Magjaren]]
*[[NL053.12 Wodin|K2. Wodin]]
*[[NL056.21 Tonis|K3a. Tonis en Inka]]
*[[NL058.01 Tyriers|K3b. Tonis en de Tyriërs]]
*[[NL060.12 Golen|K3c. De Golen]]

===e. Het Middenzeegebied (L-M)===
'''1. Op Walhallagara (L1)'''
*[[NL061.28 Burgfamen|L1a. Kelta en Minerva]]
*[[NL065.15 Jon|L1b. De Vloot van Jon]]
*[[NL067.09 Kelta|L1c. Kelta en de Gallen]]
'''2. Op Frijasburg (L2)'''
*[[NL068.17 Middenzee|L2a. Minerva en Jon]]
*[[NL072.05 Geertmannen|L2b. De Geertmannen]]
'''3. Door Minno (F2-3)'''
*[[NL033.22 Minerva|F2. Mijnerva, Nijhellene]]
*[[NL039.05 Kreta|F3. Minno op Kreta]]
'''4. Ook op Frijasburg (M)'''
*[[NL075.08 Ulysus|Ma. Ulysus en Kalip]]
*[[NL076.13 Athenia|Mb. Verval in Athenia]]

===f. Noordoostelijke Dreiging===
'''1. Op Alle Burgen (N)'''
*[[NL079.11 Denen|N1. De Deense Gemeenschap]]
*[[NL082.01 Frana|N2a. Frana’s Waarzegging]]
*[[NL085.12 Medeasblik|N2b. De Slag bij Medeasblik]]
'''2. Uitleiding door Opstellers (O)'''
*[[NL087.13 Afsluiting|O. Afsluiting]]
</div>

== III. Later Bijgelegd==
en met dateringen (''Kerstenrekening, Kerstenbegrip'') die mogelijk niet aansluiten op onze AD (“na Christus”) tijdlijn
*[[NL00b.01 Liko|B. Liko Ovira-Linda]]
*[[NL00a.01 Hidde|A. Hidde Oera Linda]]
[[Category:Oera Linda]]

NL090.01 Apollania

2026-11-12T08:10:50Z

Jan: Apollone

=={{Versie_Ott}}==

'''R. Apollone'''

'''1. Na Adela’s Dood'''

'''[[090|90.01 [090]]]''' Mij heeft men Apollone genoemd.<ref>Apollone (APOL-LÁNJA) — mogelijke betekenis ''Apol'': (zoet-) waterpoel; ''Lánja'': (be-)lonen. Mogelijke afleidingen, o.a.: ''Pleun, Paulien''.</ref>

Tweemaal dertig dagen na de dood van mem werd het lijk van mijn broer Adelbrost gevonden op de werf, zijn hoofd gespleten en zijn ledematen uiteen gescheurd. Mijn taat, die ziek op bed lag, is van schrik gestorven. Toen is mijn jongere broer Apol hiervandaan naar de westzijde van Skénland gevaren, alwaar hij een burg heeft gebouwd, genaamd Lindasburg,<ref>LINDASBURCH, mogelijk (nabij?) Høllen of Spangereid in de regio Lindesnes (Noorwegen), één van de rijkste archeologische vindplaatsen van Noorwegen.</ref> om van daaruit ons leed te wreken. Wralda heeft hem daarvoor vele jaren gegund. Hij kreeg vijf zonen, die de schrik zijn van de Mágí en de trots van mijn broer.

Na de dood van mijn mem en oudste broer, zijn de meest getrouwen uit alle gewesten samengekomen en hebben een verbond gesloten, genaamd de Adelband.

Opdat ons geen verder leed zou overkomen, hebben zij mij en mijn jongste broer Adelhart op de burg ondergebracht — mij bij de Faamkes en mijn broer bij de weermannen. Toen ik dertig jaar was, heeft men mij tot Burgfaam verkozen, en toen mijn broer vijftig was werd hij verkozen tot Grevetman. Van mem’s kant was mijn broer de zesde, maar van taat’s kant de derde. Volgens het recht mochten zijn nakomelingen dus geen ''Overa Linda'' achter hun naam '''[[091|[091]]]''' zetten,<ref>''Overa Linda'' (OVERA LINDA) — zie noot [[NL087.19 Adelbrost|'''87.19''']].</ref> maar iedereen wilde dat toch toestaan, ter ere van mijn mem.

Bovendien heeft men ons ook een afschrift gegeven van ''Het Boek der Adela-volgers''. Daar ben ik het meest blij mee, want door de wijsheid van mijn mem kwam het ter wereld.

In de burg heb ik nog andere geschriften gevonden, die niet in het boek staan, waaronder lofspreuken over mijn mem. Dat alles zal ik eraan toevoegen.

===Noten===
<references />
{{Hoofdstuk Navigatie|normal=NL091.11 Verraad|back=NL087.19 Adelbrost|alternative=NL106.10 Ljudgarda|altback=NL093.18 Gifpijl}}
=={{Titel andere talen}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE090.01 Apollania]]'''
:<div class="emoji flag uk"></div> '''[[EN090.01 Adelbond]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES090.01 Apolania]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS090.01 APOLLÁNJA|FS090.01 APOLLÁNJA]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO090.01 Apollania]]'''

=={{Ander NL}}==
Hoofdstukken P en R1 t/m R3: [[PR1 Ottema|Ottema 1876]] | [[PR1 Overwijn|Overwijn 1951]]
[[Category:Nederlandse Vertalingen]]
{{DEFAULTSORT:^R. Apollania^}}

NL106.10 Ljudgarda

2026-11-12T08:09:27Z

Jan: Lánja: (be-)lonen - Apollone

=={{Versie_Ott}}==

'''R. Apollone'''

'''6. Verslag Apollone'''

'''a. De Burg Ljudgaarde'''

'''[[106|106.10]]''' Nu zal ik eerst over mijn burg schrijven en daarna over wat ik zoal heb mogen zien.

Mijn burg ligt aan het noordeinde van de Ljudgaarde.<ref>LJUDGARDA kan worden begrepen als ''Volkstuin'', wat later in de tekst wordt bevestigd: “de Ljudgaard ... er groeien veel uitheemse bomen en bloemen.”</ref> Haar toren heeft zes zijden en is drie maal dertig voet hoog. Op de platte bovenkant staat een kleine sterrenwacht.

Aan iedere zijde van de toren staat een huis, driehonderd voet lang, driemaal zeven voet breed en evenzo hoog,<ref>Dat is ongeveer 90 x 6,5 x 6,5 m, uitgaande van een voet van plm. 30 cm. ([https://nl.wikipedia.org/wiki/Langhuis Wikipedia]:) Het langste bekende Scandinavisch langhuis was 83 bij 9 m. Van de Iroquois Longhouse (Noord-Amerika) kon de lengte ruim 100 m bedragen.</ref> behalve het dak, dat gebogen is. Alles is gebouwd met hier-gebakken stenen; andere van buiten worden niet gebruikt. Een ringdijk omsluit de burg, met daarbuiten een gracht van driemaal zeven voet diep en driemaal twaalf voor wijd.<ref>Dat is ongeveer 6,5 m diep en 11 m breed.</ref> Vanaf de toren is de vorm van het Joel te zien.

Op de grond tussen de zuidelijke langhuizen groeien allerlei kruiden van heinde en ver, waarvan de Famen de krachten moeten leren. Tussen de noordelijke langhuizen ligt alleen veld.

De drie noordelijke huizen dienen als opslag '''[[107|[107]]]''' voor graan en andere voorraden. In het meest zuidelijke huis woont de Burgfaam. De Lamp hangt in de toren, waarvan de wanden met waardevolle stenen zijn bekleed. Op de wand aan de zuidzijde is de Tex te lezen. Rechts daarvan vindt men de Grondbeginselen en links de wetten. Op de overige drie wanden staan de andere teksten. Tegen de dijk, bij het huis van de Faam staan de oven en maalmolen die door vier ossen wordt aangedreven.

Buiten onze burgwal is het heem waarop de burgheren en weermannen wonen. De ringdijk daarvan is een stonde (uur gaans: plm. 5 km) lang — geen zeevaarders’- maar zonnestonden, waarvan er tweemaal twaalf in een etmaal gaan. Aan de binnenzijde van de kruin van de dijk ligt, vijf voet lager, een vlak pad, vanwaar driehonderd kruisbogen kunnen worden bediend. Deze zijn overdekt met hout en leder. Behalve de huizen van de vaste bewoners staan aan de binnenkant langs de dijk nog driemaal twaalf noodwoningen voor mensen uit de omgeving. Het veld dient als oefenterrein en weide.

Aan de zuidzijde van de buitenste ringdijk ligt de Ljudgaarde, omgeven door het grote Lindenwoud. Haar vorm is driehoekig, met een basis aan de buitenkant, zodat de zon daar goed in kan kijken. Want er groeien veel uitheemse bomen en bloemen, die door de zeevaarders zijn meegebracht.

'''[[108|[108]]]''' Alle andere burgen hebben dezelfde vorm als die van ons, maar zijn kleiner, behalve de burg van Texland, die het allergrootst is: De toren van Frijasburg is zo hoog, dat ze de wolken tornt. De verdere omvang van de burg is in overeenstemming met de toren.

Bij ons op de burg is het werk als volgt verdeeld: Zeven jonge Famen waken bij de Lamp, drie stonden per waak. In de overige tijd moeten ze huiswerk doen, leren en slapen. Zijn ze zeven jaar wakend geweest, dan zijn ze vrij en mogen ze onder de mensen gaan, om op hun zeden te letten en raad te geven. Wie drie jaar Faam is geweest, kan soms met de oudere Famen meegaan. De schrijver leert de jonge Famen lezen, schrijven en rekenen. Van de Grijzen of Greven leren ze Recht en Plicht, Zaad-, Kruid- en Heelkunde, Geschiedenissen, Vertellingen en Gezangen, alsook allerlei andere dingen die nuttig zijn om raad te kunnen geven. De Burgfaam leert hen hoe ze daarmee te werk gaan bij de mensen.

===Noten===
<references />
{{Hoofdstuk Navigatie|normal=NL108.28 Rijn|back=NL103.26 Vellum|alternative=NL108.28 Rijn|altback=NL090.01 Apollania}}
=={{Titel andere talen}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE106.10 Ljudgarda]]'''
:<div class="emoji flag uk"></div> '''[[EN106.10 Liudgarda]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES106.10 Liudgarda]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS106.10 LJUDGARDA|FS106.10 LJUDGARDA]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO106.10 Ljudgarda]]'''

=={{Ander NL}}==
Hoofdstuk R6: [[R6 Ottema|Ottema 1876]] | [[R6 Overwijn|Overwijn 1951]]
[[Category:Nederlandse Vertalingen]]
{{DEFAULTSORT:^R. Apollania^}}

NL106.10 Ljudgarda

2026-11-12T08:00:51Z

Jan: drie maal dertig voet

=={{Versie_Ott}}==

'''R. Apollone'''

'''6. Verslag Apollena'''

'''a. De Burg Ljudgaarde'''

'''[[106|106.10]]''' Nu zal ik eerst over mijn burg schrijven en daarna over wat ik zoal heb mogen zien.

Mijn burg ligt aan het noordeinde van de Ljudgaarde.<ref>LJUDGARDA kan worden begrepen als ''Volkstuin'', wat later in de tekst wordt bevestigd: “de Ljudgaard ... er groeien veel uitheemse bomen en bloemen.”</ref> Haar toren heeft zes zijden en is drie maal dertig voet hoog. Op de platte bovenkant staat een kleine sterrenwacht.

Aan iedere zijde van de toren staat een huis, driehonderd voet lang, driemaal zeven voet breed en evenzo hoog,<ref>Dat is ongeveer 90 x 6,5 x 6,5 m, uitgaande van een voet van plm. 30 cm. ([https://nl.wikipedia.org/wiki/Langhuis Wikipedia]:) Het langste bekende Scandinavisch langhuis was 83 bij 9 m. Van de Iroquois Longhouse (Noord-Amerika) kon de lengte ruim 100 m bedragen.</ref> behalve het dak, dat gebogen is. Alles is gebouwd met hier-gebakken stenen; andere van buiten worden niet gebruikt. Een ringdijk omsluit de burg, met daarbuiten een gracht van driemaal zeven voet diep en driemaal twaalf voor wijd.<ref>Dat is ongeveer 6,5 m diep en 11 m breed.</ref> Vanaf de toren is de vorm van het Joel te zien.

Op de grond tussen de zuidelijke langhuizen groeien allerlei kruiden van heinde en ver, waarvan de Famen de krachten moeten leren. Tussen de noordelijke langhuizen ligt alleen veld.

De drie noordelijke huizen dienen als opslag '''[[107|[107]]]''' voor graan en andere voorraden. In het meest zuidelijke huis woont de Burgfaam. De Lamp hangt in de toren, waarvan de wanden met waardevolle stenen zijn bekleed. Op de wand aan de zuidzijde is de Tex te lezen. Rechts daarvan vindt men de Grondbeginselen en links de wetten. Op de overige drie wanden staan de andere teksten. Tegen de dijk, bij het huis van de Faam staan de oven en maalmolen die door vier ossen wordt aangedreven.

Buiten onze burgwal is het heem waarop de burgheren en weermannen wonen. De ringdijk daarvan is een stonde (uur gaans: plm. 5 km) lang — geen zeevaarders’- maar zonnestonden, waarvan er tweemaal twaalf in een etmaal gaan. Aan de binnenzijde van de kruin van de dijk ligt, vijf voet lager, een vlak pad, vanwaar driehonderd kruisbogen kunnen worden bediend. Deze zijn overdekt met hout en leder. Behalve de huizen van de vaste bewoners staan aan de binnenkant langs de dijk nog driemaal twaalf noodwoningen voor mensen uit de omgeving. Het veld dient als oefenterrein en weide.

Aan de zuidzijde van de buitenste ringdijk ligt de Ljudgaarde, omgeven door het grote Lindenwoud. Haar vorm is driehoekig, met een basis aan de buitenkant, zodat de zon daar goed in kan kijken. Want er groeien veel uitheemse bomen en bloemen, die door de zeevaarders zijn meegebracht.

'''[[108|[108]]]''' Alle andere burgen hebben dezelfde vorm als die van ons, maar zijn kleiner, behalve de burg van Texland, die het allergrootst is: De toren van Frijasburg is zo hoog, dat ze de wolken tornt. De verdere omvang van de burg is in overeenstemming met de toren.

Bij ons op de burg is het werk als volgt verdeeld: Zeven jonge Famen waken bij de Lamp, drie stonden per waak. In de overige tijd moeten ze huiswerk doen, leren en slapen. Zijn ze zeven jaar wakend geweest, dan zijn ze vrij en mogen ze onder de mensen gaan, om op hun zeden te letten en raad te geven. Wie drie jaar Faam is geweest, kan soms met de oudere Famen meegaan. De schrijver leert de jonge Famen lezen, schrijven en rekenen. Van de Grijzen of Greven leren ze Recht en Plicht, Zaad-, Kruid- en Heelkunde, Geschiedenissen, Vertellingen en Gezangen, alsook allerlei andere dingen die nuttig zijn om raad te kunnen geven. De Burgfaam leert hen hoe ze daarmee te werk gaan bij de mensen.

===Noten===
<references />
{{Hoofdstuk Navigatie|normal=NL108.28 Rijn|back=NL103.26 Vellum|alternative=NL108.28 Rijn|altback=NL090.01 Apollania}}
=={{Titel andere talen}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE106.10 Ljudgarda]]'''
:<div class="emoji flag uk"></div> '''[[EN106.10 Liudgarda]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES106.10 Liudgarda]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS106.10 LJUDGARDA|FS106.10 LJUDGARDA]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO106.10 Ljudgarda]]'''

=={{Ander NL}}==
Hoofdstuk R6: [[R6 Ottema|Ottema 1876]] | [[R6 Overwijn|Overwijn 1951]]
[[Category:Nederlandse Vertalingen]]
{{DEFAULTSORT:^R. Apollania^}}

NL061.28 Burgfamen

2026-11-08T18:44:58Z

Jan: Afb. Kelta staand op haar strijdros

=={{Versie_Ott}}==

'''L. Tijdperk Minerva'''

'''1. Op Walhallagara'''

'''a. Kelta en Minerva'''

'''[[061|61.28]]''' Nu willen we schrijven over de oorlog der Burgfamen Kelta en Minerva en hoe wij daardoor al onze zuiderlanden en Brittanje aan de Golen zijn verloren.

'''[[062|[062]]]''' Bij de mondingen van de Zuider-Rijn (Maas) en de Schelde liggen zeven eilanden, genoemd naar Frija’s zeven Waakfamkes van de week. Midden op een van de eilanden staat de burg Walhallagara en op de muren daarvan is de volgende geschiedenis aangebracht. Erboven staat:

''Lees, leer en waak.''

Vijfhonderddrieënzestig jaar na Aldland verzonk zetelde hier een wijze Burgfaam. Haar naam was Minerva, door de zeevaarders bijgenaamd ''Nijhellene''. Deze bijnaam was goed gekozen, want de raad die ze ''verleende'' was ''nieuw'' en ''helder'' vergeleken met die van alle anderen.

Aan de overkant van de Schelde, op de Vliedburg, zetelde Sierheid. Deze Faam was verwrongen. Schoon was haar aangezicht en kwiek was haar tong, maar de raad die zij gaf was immer in duistere woorden. Daarom werd ze door de zeevaarders ''Kelta'' [geklets]<ref>In het Zweeds betekent ''kälta'' nu nog: zeuren, vitten, drammen. Nederlandse en Friese afgeleiden zijn ''kouten'' (dat is: keuvelen, praten zonder diepgang), (raas-)''kallen'' en ''kâltsje''. Oudfries: ''kaltia'', ''kella''; Middelhoogduits: ''kalzen'', ''kelzen''.</ref> genoemd. De landzaten dachten dat het een erenaam was…

In de uiterste wil van de gestorven Moeder stonden mogelijke opvolgsters beschreven: Rozemond als eerste, Minerva als tweede en Sierheid als derde. Minerva had daar geen weet van, maar Sierheid was diep gekwetst. Als een uitheemse vorstin wilde ze geëerd, gevreesd en aanbeden worden. Minerva echter wilde slechts geliefd zijn. Uiteindelijk kwamen alle zeevaarders haar hun heilwens aanbieden, zelfs vanaf de Denemarken en vanuit het Vliemeer. Dat wondde Sierheid, '''[[063|[063]]]''' want ze wilde boven Minerva uitmunten. Om haar waakzaamheid aan te bevelen, ging ze een haan op haar vaandel voeren.

Vervolgens bracht Minerva een herdershond en uil aan op haar vaandel. “De hond”, zei ze, “waakt over zijn baas en de kudde, en de uil waakt over de velden, zodat die niet door muizen worden geplaagd. Maar de haan is niemands vriend, en gedreven door onzedigheid en zelfoverschatting doodt hij zelfs zijn naaste verwanten.

Toen Kelta begreep dat haar poging niet de gewenste uitwerking had, ging ze van kwaad tot erger. Heimelijk liet ze Magyaren komen om haar tovenarij te leren en toen ze daarvan genoeg had, wierp ze zich in de armen van de Golen. Maar ook deze misdaden hielpen niet om haar een hoger aanzien te geven. Toen ze inzag dat de zeevaarders haar steeds meer meden, probeerde ze hen door vrees aan te lokken. Was de maan vol en de zee onstuimig, dan rende ze over de woeste golven, roepend naar de zeevaarders dat ze allemaal ten onder zouden gaan, als ze haar niet wilden aanbidden. Ook verblindde ze hun ogen, waardoor ze water voor land aanzagen en land voor water. Daardoor is menig schip '''[[064|[064]]]''' met man en muis vergaan.

Op het eerstvolgende Weerfeest, waarbij al haar landzaten gewapend aanwezig waren, liet ze tonnen vol bier uitschenken. In dat bier had ze een toverdrank gedaan.<ref>toverdrank (TÁWERDRANK) — vermoedelijk het extract van een psilocybe-houdende schimmel.</ref> Toen al het volk dronken was, ging ze bovenop haar strijdros staan, leunend met haar hoofd tegen haar speer. Het morgenrood was op haar mooist. Ze zag dat alle ogen op haar gevestigd waren, opende haar lippen en sprak:

“Zonen en dochters van Frija! U weet wel dat wij in de laatste tijd veel schaarste en gebrek hebben geleden, doordat de zeevaarders niet langer komen om onze schrijfvellen te verhandelen.<ref>schrijfvellen (SKRIF.FILT) — of: ''schrijfvilt''. Vergelijk ook [https://nl.wikipedia.org/wiki/Vellum vellum], een soort perkament, gemaakt van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Villen gevilde] dierenhuid.</ref> U weet echter niet wat daarvan de oorzaak is. Lang heb ik mij daarover ingehouden, maar nu hou ik het niet meer uit. Hoort dan, vrienden, opdat u moogt weten waarnaar te bijten.

“Aan de overkant van de Schelde, waar ze bijna alle zeevaart in handen hebben, maken ze tegenwoordig papier van pompebladeren.<ref>pompebladeren (POMPABLÉDAR) - waterleliebladeren; Fries: ''pompeblêden''; mogelijk de verklaring van het Oudfriese woord voor papier: ''pompier''. ''Papyrus'' en ''papier'' kunnen latere afleidingen zijn.</ref> Daarmee besparen ze linnen en kunnen ze ons wel missen. Aangezien het maken van schrijfvellen altijd ons grootste bedrijf was, wilde de Moeder dat zij deze nieuwe techniek ook aan ons zouden leren.

“Maar Minerva heeft ons behekst, ja behekst, vrienden! Evenals al ons vee dat onlangs is gestorven... Eruit moet het, ik wil het jullie vertellen! Was ik geen '''[[065|[065]]]''' Burgfaam, dan wist ik het wel: Ik zou die heks in haar nest verbranden!”
[[File:Kelta op haar strijdros.jpg|center|836px]]
Toen ze die laatste woorden had uitgesproken, haastte ze zich naar haar burg. Maar het benevelde volk was dermate geestdriftig dat het zijn verstand niet langer beheerste. Met onbezonnen inzet staken ze de Zandval [Schelde] over en hoewel de nacht inmiddels neerstreek stormden ze even roekeloos op de burg af.

Maar Kelta miste alweer haar doel, want Minerva, de Lamp en al haar Famen werden door de vlugge zeevaarders gered.

===Noten===
<references />
{{Hoofdstuk Navigatie|normal=NL065.15 Jon|back=NL060.12 Golen}}
=={{Titel andere talen}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE061.28 Burgmaide]]'''
:<div class="emoji flag uk"></div> '''[[EN061.28 Burgmaids]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES061.28 Damas de Burgo]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS061.28 BURCHFÁMNA|FS061.28 BURCHFÁMNA]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO061.28 Jomfruer]]'''

=={{Ander NL}}==
Hoofdstuk L: [[L Ottema|Ottema 1876]] | [[L Overwijn|Overwijn 1951]]
[[Category:Nederlandse Vertalingen]]
{{DEFAULTSORT:^L. Tijdperk Minerva^}}

File:Kelta op haar strijdros.jpg

2026-11-08T18:37:48Z

Jan:

“Toen al het volk dronken was, ging ze bovenop haar strijdros staan...”

NL053.12 Wodin

2026-10-25T12:39:33Z

Jan:

=={{Versie_Ott}}==

'''K. Tijdperk Tonis'''

'''2. Alle Burgen: Wodin'''

'''[[053|53.12]]''' Uit deze krijgstocht is de geschiedenis van Wodin voortgekomen, zoals beschreven op de burgen en hier overgenomen:

Aan de Aldergamond rustte een oude zeekoning. Sterik was zijn naam en zijn daden waren legendarisch. Deze oude zeerob had drie neven. Wodin, de oudste woonde te Lumkamákja,<ref>Lumkamákja (LUMKA-MÁKIA: ''luimke''-maken) — mogelijke betekenis: rust nemen of plezier maken. In streektaal Gent betekent ''[https://www.mijnwoordenboek.nl/dialect/gents&page=3 luimke]'' middagdutje. In Oostvlaams lied (Gruuthuse-handschrift, c.1350) komt ''[https://www.dbnl.org/tekst/_gru001gruu01_01/_gru001gruu01_01_0093.php#910 luumkin]'' voor, dat geïnterpreteerd wordt als ''pleziertje''.</ref> bij de Eemond in Oost-Vlieland, thuis bij zijn ouders. Hij had al eens een leger aangevoerd. Tonis en Inka waren zeestrijders en verbleven juist nu bij hun oom aan de Aldergamond.<ref>Tonis (TÜNIS) — zie [[NÉF-TÜNIS|woordstudie]].</ref>

De jonge strijders kwamen bijeen en kozen Wodin als hun heerman of koning. De zeestrijders kozen Tonis als hun zeekoning en Inka als hun schout-bij-nacht. De zeevaarders voeren naar de Denemarken, waar ze Wodin met zijn strijdlustige landweer aan boord namen. De wind was ruim '''[[054|[054]]]''' en dus waren ze in een ommezien bij Skeenland. Toen de noordelijke broeders zich bij hem hadden aangesloten, verdeelde Wodin zijn machtige leger in drie eenheden. ''Frija!'' was hun wapenkreet en daarmee sloeg hij de Finnen en Mágjaren terug alsof ze kinderen waren.

Toen de Mágí vernam hoe al zijn manschappen werden omgebracht, zond hij bodes met een staf en een kroon naar Wodin. Ze zeiden: "O, u allergrootste der koningen! Wij bekennen schuld, maar we handelden uit nood. U meent dat wij uw broeders wilden aanvallen, maar we werden opgejaagd door onze vijanden en die zitten ons nog steeds op de hielen. We hebben vaak hulp gevraagd aan uw Burgfaam, maar ze heeft ons niet geantwoord. De Mágí zegt dat als wij elkaar voor de helft afmaken, dan zullen de wilde veehoeders komen en ons allemaal afmaken. De Mágí heeft veel rijkdom, maar ziet in dat Frija machtiger is dan al onze geesten samen. Hij wil zijn hoofd in haar schoot leggen. U bent de dapperste koning op aarde. Uw volk is van ijzer. Wordt onze koning en wij allen zullen uw slaven wezen. Wat zou het eervol voor u wezen als u de wilden weer kon terugdrijven. Onze hoornblazers zouden het rondbazuinen en ons heldendicht zou u overal voorgaan.

Wodin was sterk, woest en dapper, maar zag niet helder. '''[[055|[055]]]''' Daardoor raakte hij verstrikt in hun gevlei en werd hij door de Mágí gekroond. Recht veel zeevaarders en landweermannen die het hier niet mee eens waren, vertokken in stilte en namen Kaat mee. Maar Kaat, die zich niet voor de Moeder of de Gemeenschapsraad wilde verantwoorden, sprong overboord. Daarop brak een storm los die de schepen op de Deense kust zweepte, zonder ook maar één man te sparen. Sindsien wordt de zeestraat Kaatsgat genoemd.

Toen Wodin gekroond was, ging hij los op de wilden. Als een hagelbui kwamen die allemaal te paard Wodin’s leger tegemoet, maar als een wervelwind wendden ze om en durfden niet nog eens te komen. Toen Wodin terugkwam, gaf de Mágí hem zijn dochter als bruid. Vanaf dat moment werd hij bewierookt. Maar daar waren toverkruiden bij, want Wodin werd steeds overmoediger, tot hij zelfs Frija en Wralda’s Geest durfde verloochenen en bespotten, terwijl hij zijn vrije hals boog voor de valse afgodsbeelden.

Na zeven jaar koning te zijn geweest, verdween hij. De Mágí zei dat hij opgenomen was onder hun goden en dat hij in die hoedanigheid verder regeerde. Maar ons volk lachte om dat vertelsel.

Enige tijd na Wodin’s verdwijning ontstond er verdeeldheid. Onze mensen daar wilden een andere koning kiezen, maar dat wilde de Mágí '''[[056|[056]]]''' niet toestaan. Hij beweerde dat het koningschap een door zijn goden aan hem verleend recht was. Naast deze kwestie was er nog een twistpunt gerezen onder zijn Mágjaren en Finnen, die Frija noch Wodin wilden vereren. Maar de Mágí trok zich daar niets van aan, want zijn dochter had met Wodin een zoon gekregen, die volgens de Mágí dus van hoge afkomst was. Terwijl iedereen hierover nog over van mening verschilde en ruziede, kroonde hij de knaap tot koning en benoemde hij zichzelf tot voogd en voormond of raadgever. Zij die meer gaven om hun volle buik dan om het recht lieten hem zijn gang gaan, maar de goeden gingen ervandoor. Veel Mágjaren trokken zich met hun mensen terug naar meer achtergelegen gebied, de zeevaarders gingen scheep en een leger van moedige Finnen ging als roeiers met hen mee.

===Noten===
<references />
{{Hoofdstuk Navigatie|normal=NL056.21 Tonis|back=NL050.19 Magjaren}}

=={{Titel andere talen}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE053.12 Wodin]]'''
:<div class="emoji flag uk"></div> '''[[EN053.12 Wodin]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES053.12 Wodin]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS053.12 WODIN|FS053.12 WODIN]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO053.12 Wodin]]'''

=={{Ander NL}}==
Hoofdstuk K: [[K Ottema|Ottema 1876]] | [[K Overwijn|Overwijn 1951]]
[[Category:Nederlandse Vertalingen]]
{{DEFAULTSORT:^K. Tijdperk Tonis^}}

NL009.18 Frya

2026-10-25T12:24:53Z

Jan: geduld en verbeeldingskracht

=={{Versie_Ott}}==
'''D. Op Drie Burgen'''

'''3. Drie Oermoeders'''

'''c. Frija'''

'''[[009|9.18]]''' Frija was wit als sneeuw in het morgenrood en het blauw van haar ogen won het nog van de regenboog.

Schone Frija. Haar ragfijne haar glinsterde als stralen van de middagzon.

Kundige Frija. Ontloken haar lippen, dan zwegen de vogelen en roerden zich de bladeren niet meer.

Geweldige Frija. Door de kracht van haar blik legde de leeuw zich aan haar voeten, en hield de adder zijn gif in.

Reine Frija. Haar spijs was honing, haar drank dauw, verzameld in de kelken van bloemen.

'''[[010|[010]]]''' Verlichte Frija. Het eerste wat ze haar kinderen leerde was ‘zelfdwang’ (geduld en verbeeldingskracht), het tweede deugdzaamheid, en als ze oud genoeg waren, de waarde van vrijheid. “Want”, zei ze, “zonder vrijheid zijn alle andere deugden alleen goed om tot slaaf te worden gemaakt, tot eeuwige schande van je afkomst.”

Milde Frija. Nooit liet ze voor eigen gewin erts uit Aarde delven. Dat gebeurde alleen in het algemeen belang.

Gelukkigste Frija. Zoals de sterren om aarde, zwermden haar kinderen om haar heen.

Wijze Frija. Toen ze zeven generaties van haar kinderen had begeleid, riep ze hen samen op (groot-) Vlieland. Daar gaf ze hun haar Tex en zei: “Met deze wegwijzer zul je nooit verdwalen.”

Uitverkoren Frija. Toen ze uitgesproken was beefde Aarde als de wereldzee. Onder haar voeten verzonk de bodem van Vlieland. De lucht werd zwart en stortte onvermoeibaar tranen. Toen moeder werd gezocht, was ze allang op haar waak-ster. Als laatste sprak een donderwolk en schreef bliksem in het luchtruim: ''Waak!''

Verziende Frija. Het land vanwaar zij ten hemel was gevaren, '''[[011|[011]]]''' was nu een stroom. Daarin was alles verzwolgen wat uit haar handen gekomen was, behalve haar Tex.

Oplettende kinderen. Toen ze tot zichzelf kwamen, maakten zij een hoge terp, bouwden daarop een burg en in de wanden daarvan sneden zij de Tex. En opdat iedereen die zou kunnen vinden, noemden ze het omliggende land ''Texland''. En zo moet het blijven, zolang Aarde bestaat.

===Noten===
<references />
{{Hoofdstuk Navigatie|normal=NL011.13 Tex|back=NL007.30 Finda|alternative=NL011.13 Tex|altback=NL006.12 Schepping}}
=={{Titel andere talen}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE009.18 Frya]]'''
:<div class="emoji flag uk"></div> '''[[EN009.18 Frya]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES009.18 Frya]]'''
:<div class="emoji flag fr"></div> '''[[FR009.18 Frya]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS009.18 FRYA|FS009.18 FRYA]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO009.18 Frya]]'''

=={{Ander NL}}==
Hoofdstuk D: [[D Ottema|Ottema 1876]] | [[D Overwijn|Overwijn 1951]]
[[Category:Nederlandse Vertalingen]]
{{DEFAULTSORT:^D. Op Drie Burgen^}}

Four Voices

2026-10-19T15:20:11Z

Jan: add images

= FOUR VOICES =
''An imagined encounter in Venice, 1555''

''A story in two parts about wisdom, faith, freedom, and the survival of ancient writings.''

== Part One — The Lamp and the Four Books ==

=== I. An invitation in Venice ===

Venice, October 1555.

The four visitors arrived separately, as their host had requested.

The printer's house stood beside a narrow canal, some distance from the busiest quays. On its ground floor, apprentices set type and carried damp sheets to the drying racks. Above the workshop was a room usually reserved for correcting proofs. There, beneath a low ceiling darkened by years of smoke, a table had been prepared.

Four chairs surrounded it. There was bread, a jug of water, a little wine, and a brass oil lamp.

Their host, a printer named Lorenzo, had brought them together partly from curiosity and partly because he hoped to discover whether the unusual writing carried by one of his visitors might be worth reproducing.

That visitor was Fenna, a Frisian woman whose family had preserved a collection of writings concerning the ancient history, laws, and beliefs of her people. She had travelled with copies rather than the oldest leaves, and she had been careful not to explain how the originals had come into her family's possession.

The letters were unfamiliar to Lorenzo. Some seemed related to northern alphabets; others appeared to follow a geometrical pattern that Fenna called the Wheel. She claimed that the writings preserved an account of a society whose institutions had been forgotten.

The other visitors were Miriam, a Jewish scholar who had come from a family of physicians and translators; Thomas, a Christian humanist interested in the earliest attainable wording of the Scriptures; and Yusuf, a merchant and learned Muslim who travelled regularly between the eastern Mediterranean and Italian ports.

None had been invited to judge whether the others' religion was true.

The invitation had asked a more difficult question:

''What do our oldest teachings have in common, and where do they lead us in different directions?''

Fenna arrived carrying a wooden case.

Thomas looked at it with interest.

"Is that your book?"

"Some of it."

"Is it sacred?"

"It is precious," she replied. "Those are not always the same thing."

Miriam smiled.

"Then perhaps we shall get along."

When everyone had taken a seat, Lorenzo lit the lamp and withdrew. He had promised not to record their conversation without permission.

For a while they studied one another.

At last Yusuf asked, "Who shall begin?"

Fenna opened her case.

"Perhaps the one whose writings none of you knows."

=== II. The first principle ===

She laid a sheet on the table.

"Our ancestors taught that all things have their beginning in Wralda. He is eternal, without a visible form, and no creature can fully comprehend him. From the Beginning came time, and through time the world took shape."

Miriam leaned forward.

"Then you believe in one eternal source of existence."

"Yes."

"And not in a family of gods, each ruling a different part of creation?"

"No. Our histories speak of men and women who were later treated as gods. They warn us against mistaking such people for the eternal spirit."

Yusuf nodded.

"The Qur'an also rejects the worship of created beings. God is one, unlike anything that exists."

"And our Scriptures begin with the creation of heaven and earth," said Miriam. "The Eternal cannot be reduced to an image fashioned by human hands."

Thomas added, "Christ teaches that God is spirit. Paul writes that all things are from God, through God, and unto God."

Fenna looked at him.

"But you speak of Christ as divine."

"I do."

"Then we have reached a difference before we have finished our first agreement."

"Let it wait," Miriam suggested. "We agreed to begin with what we share."

Thomas accepted the proposal.

"Then I would say that we all reject the notion that ultimate truth can be possessed as a man possesses a house."

"Possessed, perhaps not," Yusuf said. "But known in part, through what God has revealed."

"Or through what the order of creation teaches us," Fenna replied.

Miriam noticed the distinction.

"You begin with the world, Fenna. The three of us also look to teachings received and preserved."

"I too have received teachings," Fenna said, touching her manuscript. "But the worth of a teaching must be discovered in what it reveals, not merely in the antiquity claimed for it."

Thomas glanced down at the unfamiliar letters.

"That is a demanding rule to apply to one's own books."

"It ought to be."

=== III. The woman called Wisdom ===

Miriam opened a Hebrew volume.

"In our writings, Wisdom sometimes speaks as a woman. She calls from the gates and the streets. She teaches prudence, justice, understanding, and the fear of God."

Fenna looked pleased.

"In ours, Frya taught her children first to master themselves, next to love virtue, and only then to understand freedom."

"Why that order?" asked Thomas.

"Because a person who cannot govern his own desires is easily governed by another. Freedom is of little use to someone who has exchanged one master for another within himself."

Yusuf considered this.

"Luqman teaches his son humility and moderation. Wisdom is not merely learning many things. A man may fill his head and remain foolish in his conduct."

"Our Proverbs say much the same," Miriam replied.

"Then what is wisdom?" Thomas asked.

Fenna answered first.

"To understand the order of things sufficiently to act without doing needless harm."

"To know one's obligations before God and one's neighbour," said Miriam.

"To recognize God's guidance and act justly," Yusuf said.

Thomas waited.

"And you?" Miriam asked.

"To know what is good, yet also to recognize that knowing it does not make us good. We need mercy, forgiveness, and a change of heart."

Fenna nodded slowly.

"That is a distinction worth keeping."

Thomas seemed surprised.

"You agree?"

"That knowledge alone is insufficient? Certainly. Our histories are full of clever people whose cleverness made them dangerous."

=== IV. The shepherd's dog ===

"Then tell us one of those histories," Miriam said.

Fenna selected another sheet.
[[File:Fenna talking.jpg|center]]
"There was once a woman called Minerva, also known as Hellenia. She travelled far from her own people and became renowned for her wisdom. Princes and priests came to question her. They asked why she kept a dog beside her."

"What did she answer?" Yusuf asked.

"That a shepherd needs a dog to keep the flock together. Just as the dog serves the shepherd, she served the ancient mother of her people and watched over her flock."

"An image we know," Miriam said.

"But Minerva went further. She accused those princes and priests of wishing to keep the people tame, like sheep. They would guard them, she said, only so that they might shear them and lead them to slaughter."

Miriam closed her eyes briefly.

"Ezekiel."

"Who is that?" Fenna asked.

"A prophet who condemned the shepherds of Israel for feeding themselves instead of their sheep. They took wool and fat, but neglected the sick and the weak."

Thomas nodded.

"Christ speaks of the good shepherd who protects his flock, and of the hired hand who abandons it when danger comes."

Yusuf said, "There is much wisdom in the difference between a guardian and a master who profits from his dependants."

"But there is another question," Fenna replied. "Must a human being remain a sheep?"

"What do you mean?" Thomas asked.

"Minerva wished the people to become wise. She did not wish them to depend upon her forever. A true guardian should make others less dependent on guardians."

"Yet children must first be taught," Miriam objected.

"Certainly."

"And the weak must be protected."

"Yes."

"Then there will always be need for some form of shepherding."

Fenna considered the objection.

"Perhaps. But let the shepherd remember that the flock does not exist for his benefit."

Thomas smiled.

"That we can all affirm."

=== V. Three sacks of grain ===

Fenna took up a smaller page.

"Here is another account. After a war came famine. Three men stole grain, one sack each, from three different owners."

"An understandable crime," said Miriam, "though still a crime."

"The first owner brought the thief before the authorities. The wise women judged that he had acted lawfully."

"And the second?" Yusuf asked.

"He recovered his grain and released the thief. They judged that he had acted well."

"And the third?"

"He went to the thief's house. There he found children suffering from hunger. So he returned with a wagon of provisions and gave them enough to survive."

Nobody spoke immediately.

"What judgment was passed on him?" Thomas asked.

"His deed was entered in the Eternal Book, and his shortcomings were said to have been erased."

Miriam leaned back.

"Our Proverbs speak of a man who steals because he is hungry. The need is understood, though restitution is still required."

"And the Qur'an praises those who feed the poor and release people from bondage," Yusuf said. "Justice is commanded, but so is doing good beyond what is strictly owed."

Thomas nodded.

"Christ's account of the Samaritan comes to mind. The man who truly acted as a neighbour was the one who tended the stranger's wounds."

"Then which of the three owners acted rightly?" Fenna asked.

"All three acted in ways the law might allow," Miriam replied. "But the third perceived something the others had overlooked."

"The cause of the theft," said Yusuf.

"And the suffering behind it," Thomas added.

"Yet a law cannot be replaced by generosity alone," Miriam continued. "A poor widow whose grain has been stolen must be protected as surely as a hungry thief must be helped."

"Yes," Fenna said. "The tale does not abolish justice. It asks whether justice is complete when the law has been satisfied."

Thomas looked at the page.

"That is a question worth passing to our children."

=== VI. The danger of holy men ===

Yusuf had listened carefully to Fenna's examples.

"Your writings appear especially severe toward priests."

"They are severe toward those who use religion to make others dependent."

"Not all religious teachers do so."

"I know. Yet our histories tell repeatedly how men acquired authority by claiming secret knowledge, inventing divine commands, and changing the words of earlier teachers."

"Such corruption is condemned in the Qur'an," Yusuf said. "There are warnings against men who write something themselves and claim that it comes from God, seeking worldly advantage."

Miriam said, "Our prophets repeatedly rebuked those who practised outward worship while neglecting justice. But we do not therefore reject the priestly laws given to Israel."

"Nor can I reject the ministry of the Church merely because its servants sometimes fail," Thomas added.

Fenna regarded him steadily.

"Sometimes?"

Thomas accepted the correction.

"Too often. But corruption of an office does not necessarily prove the office itself unlawful."

"That," said Fenna, "is where we differ. My ancestors feared that an office founded upon supposedly exclusive access to heaven could become dangerous even when its holder believed himself virtuous."

Yusuf answered, "Yet someone must teach, judge, and preserve what has been received. A community cannot live entirely without authority."

"Then let authority be limited," Fenna said. "Let its holders be answerable. Let them teach what they know and admit what they do not."

Miriam smiled.

"That is more easily said than accomplished."

"Then it must be practised repeatedly."

=== VII. Four lamps ===

As evening deepened, Lorenzo entered with fresh oil.

Yusuf watched him tend the flame.

"In the Qur'an, God's light is compared with a lamp in a niche, sheltered in glass."

"In our sanctuary," Miriam said, "lamps are tended according to the law. Light is also an image of instruction."

"Christ tells his followers not to hide their light," Thomas added. "A lamp is set where others may see."

Fenna looked at the flame.

"Our ancient settlements kept a lamp that was never willingly extinguished. When another fortified centre was founded, its flame was taken from the first. The women who guarded it also preserved laws, histories, and practical knowledge."

"The fire was sacred?" Yusuf asked.

"What it represented was sacred: the duty not to allow knowledge to perish."

"And what if those who guarded it began to claim that no one else could understand the writings?" Miriam asked.

"Then they would betray the purpose of their office."

Thomas said, "It seems we have found a danger shared by all four traditions. The keeper of a light may come to believe that the light belongs to him."

"And the one who tends the lamp," Yusuf said, "may confuse its vessel with its source."

Fenna nodded.

"The flame does not belong to the hand that carries it."

For a moment the agreement seemed complete.

Then Miriam looked at the four books.

"We have spoken of God, wisdom, justice, and the preservation of knowledge. Yet we have avoided the questions that may prevent us from ever becoming one community."

"Perhaps," Yusuf replied, "we should now ask them."

=== VIII. Who may speak for God? ===

"Who determines what is true?" Miriam began.

"The Eternal has given Israel instruction," she said. "Our duty is not to invent the law according to our convenience."

"Christ reveals the way to reconciliation with God," Thomas said. "For me, that revelation cannot be reduced to a lesson in good government."

"And the Qur'an calls humanity to recognize the one God and heed his messengers," Yusuf added.

Fenna listened before replying.

"I do not deny that older generations can teach us. Without them, we must discover everything anew. But when someone says, 'God has commanded this,' how shall I distinguish the command from the speaker's own wishes?"

"By examining the revelation and its interpretation," Miriam said.

"By the teaching and example of Christ," Thomas answered.

"By the Qur'an and sound understanding," Yusuf said.

"And if those interpretations conflict?"

"They must be argued honestly," Miriam replied.

"Yet argument cannot settle everything," Thomas said.

"Why not?"

"Because there are matters of faith that reason alone cannot compel us to accept."

Fenna considered his answer.

"Then I must leave those matters open."

"Even if they concern your own salvation?"

"I cannot call a thing known merely because I fear the consequences of doubt."

Yusuf shook his head gently.

"Nor should doubt become a virtue simply because it is doubt. A man can refuse good counsel from pride as readily as he can accept false counsel from fear."

Fenna accepted the rebuke.

"True. Then let us agree at least that neither certainty nor doubt makes a person wise unless he has good grounds for it."

=== IX. The divine and the human ===

Thomas turned to Fenna.

"You spoke earlier of exceptional people being made into gods. Is that what your writings say happened to Minerva?"

"Yes. After her death, priests spread tales of miracles, made images of her, and claimed she had spoken things she had never said."

Yusuf said, "The Qur'an rejects the worship of Jesus and his mother as divine beings beside God."

"Then we agree," Fenna began.

"Not entirely," Thomas interrupted.

All three looked at him.

"I believe Christ is more than an exceptional man whom later generations exalted. I cannot accept that the heart of my faith arose from priestly invention."

"Nor have I proved it," Fenna answered. "Our writings contain a story of a wise teacher called Yesus, also known by other names. Priests are said to have transformed his teachings after his death. But whether he is the person whom you call Jesus of Nazareth cannot be established by resemblance alone."

"I am grateful that you make the distinction."

"Still, I would ask whether any good person would wish others to worship him."

Thomas replied, "Your question assumes the very matter in dispute: whether Christ was only such a person."

Miriam spoke quietly.

"We should not pretend to settle in an evening what generations have disputed. We can describe our differences without misrepresenting one another."

Yusuf agreed.

"A refusal to concede is not necessarily a refusal to understand."

=== X. Whose freedom? ===

The disagreement became sharper when they began to speak of law.

Fenna described how the ancient Frisian writings condemned enslavement, including enslavement for debt, and required military leaders to be appointed for limited periods. She told them of women responsible for public instruction and of assemblies that restrained ambitious men.

Yusuf admired the safeguards against arbitrary rule, but asked whether they applied equally to strangers.

"Our communities were warned against conquest," Fenna answered. "They were also told to help neighbouring peoples when help was requested."

"But could strangers join them?"

"Not without conditions. Their laws were strict concerning marriage outside the community."

"Then freedom was not quite universal," Thomas observed.

"It was the foundation of their own order."

Miriam leaned forward.

"And that is the danger. Every people wishes to preserve its customs. But preservation can become exclusion, and exclusion can become injustice."

Fenna said nothing.

Miriam continued.

"Our laws distinguish Israel from other peoples, yet they also command us to love the stranger. We cannot forget what it meant for our ancestors to live in a land where they lacked power."

"The Qur'an speaks of peoples and tribes knowing one another," Yusuf said. "Righteousness cannot be measured simply by ancestry."

Thomas added, "Paul teaches that belonging to Christ is not confined by the distinction between Jew and Greek."

"Yet none of our communities has wholly lived up to such teachings," Miriam said.

Fenna looked down at the manuscript.

"Our own writings condemn the theft of freedom, but some of their punishments are terrible. And they speak of other peoples in ways I cannot defend merely by calling the words ancient."

Thomas said, "That is the first thing you have said tonight against your own book."

"No," Fenna replied. "It is the first thing you have noticed."

Yusuf smiled.

"Then your fidelity to it may be greater than that of someone who praises every sentence."

=== XI. The last question ===

Near midnight they spoke of death.

Miriam described the hope for justice and restoration that ran through the Prophets, along with the differing emphases found in Jewish tradition.

Yusuf spoke of resurrection, divine mercy, and the final judgment.

Thomas spoke of the death and resurrection of Christ, without which his understanding of salvation would lose its centre.

Fenna said that her writings were chiefly concerned with what one generation owed to the next.

"Do they promise nothing beyond death?" Thomas asked.

"They speak of Wralda's eternal spirit and the passing nature of earthly forms. They do not make the hope of reward after death the chief reason for doing good."

"Yet people suffer wrongs that no earthly judgment repairs," Miriam observed.

"That is true."

"And what of the murderer who dies prosperous?" Yusuf asked.

"I cannot promise his victim that another world will make everything right."

"Then where is justice?"

"Sometimes it is unfinished," Fenna replied. "That is among the hardest things I know."

Thomas looked at her for a long time.

"I cannot accept that as the last word."

"I did not ask you to."

The room grew quiet.

Then Miriam said, "We have discovered something more useful than agreement. We have discovered where agreement ends, and why."

"Will that help anyone?" Yusuf asked.

"It may prevent us from pretending that those who disagree with us must be ignorant or wicked."

Fenna fastened the straps of her case.

"Tomorrow we might begin again with a question none of us has answered: how can people preserve their deepest convictions without denying others the freedom to examine them?"

Thomas smiled.

"Would you return?"

"If I am welcome."

"You are."

They rose. Before leaving, Fenna wrote a sentence on a small scrap of paper and left it beside the lamp:

''One who learns only how to answer others has not yet learned how to examine himself.''

Lorenzo found the scrap after they had gone.

He put it safely into a drawer.

----

== Part Two — The Missing Voice ==

=== I. The disappearance ===

Fenna did not return.

By the following afternoon, her room had been searched, her travelling chest forced open, and every sheet of her unusual writing taken away.

A servant had seen two men stop her near a covered passage on the previous evening. One had spoken sharply. Fenna had tried to pull away. The servant, frightened and unable to understand their words, had retreated into a doorway.

There was no reliable account of what happened afterward.

Thomas went to the magistrates. Yusuf questioned merchants and boatmen near the quays. Miriam visited the printer, hoping that an apprentice might have copied enough of the strange letters to preserve something of their form.

Nothing useful emerged.
[[File:Verdwijning.jpg|center]]
When the three met that evening, Fenna's chair remained empty.

Thomas spoke first.

"We should have walked with her."

"Perhaps," Miriam replied. "But guilt is not evidence. We do not know that our presence would have prevented anything."

"Someone wanted those writings," Yusuf said.

"Perhaps. Or wanted her. We must not turn a suspicion into an established fact."

Thomas looked bitterly at the empty place.

"Yesterday we discussed men who suppress knowledge in the name of truth. Today one of us is gone."

"Then let us act upon what we know," Miriam said. "We must keep searching, and we must preserve whatever we remember."

Yusuf glanced towards the drawer containing Fenna's sentence.

"She warned us that the guardians of knowledge might become its jailers."

"And now," Thomas said, "we may have become the only witnesses to something no one else will believe."

Miriam unfolded a blank sheet.

"Then we should begin by writing down what she actually told us. Separately, while our memories are fresh. We can compare our accounts afterward."

"Why separately?" Yusuf asked.

"Because memory changes when people speak together. We may persuade one another that we heard things which only one of us imagined."

Yusuf nodded.

"She would approve."

"Perhaps," Miriam said. "We should be careful even when speaking on her behalf."

They worked for an hour.

Then Thomas put down his pen.

"There is another question I cannot put aside."

"What is it?"

"Suppose her writings disappear completely. Suppose our own traditions endure, but hers does not. How would the world look four hundred years from now?"

Yusuf considered the suggestion.

"Four hundred years?"

"Yes. Imagine that only the three religious traditions represented here continue to shape the great centres of learning, law, and public life. Not that men cease to think for themselves, but that Fenna's peculiar account of freedom is absent."

Miriam turned towards the window.

"Then we must imagine the year 1955."

She spoke the number slowly, as though testing an unfamiliar word.

"Let us try," she said. "But without pretending to see what has not yet happened."

=== II. What will survive? ===

"What will your descendants preserve?" Thomas asked Miriam.

"The law, certainly. The Sabbath. The stories of our ancestors. Our arguments about how the law should be understood."

"And if they are scattered?"

"We have been scattered before. A people may lose its government and yet retain a language of memory."

"Will the world treat them justly?" Yusuf asked.

Miriam looked at him.

"Has it ever done so consistently?"

He did not answer.

"I fear that our descendants may again be made strangers in countries where they have lived for generations," she continued. "Rulers will change. Kingdoms will rise and fall. But the temptation to blame an identifiable minority for a community's misfortunes may endure."

"Then your writings will be a protection," Thomas said.

"Sometimes. They may give courage and continuity. But they cannot shield a child from a soldier."

Thomas lowered his eyes.

"Our churches have not always been innocent in the treatment of your people."

"No. And if your churches endure, I hope their descendants will learn to distinguish devotion to Christ from hostility towards Jews."

"Perhaps they will."

"Perhaps some will. But I fear that four hundred years will not be sufficient to extinguish every ancient prejudice."

Yusuf asked, "What would you wish your descendants to learn from their suffering?"

"That memory should deepen justice, not merely strengthen fear. If they ever acquire power over others, they must not forget what it meant to live without protection."

"Would they remember?"

"I hope so. Yet no people is guaranteed wisdom by its sufferings."

Thomas sat forward.

"And what if they return to the land of their ancestors and establish a government there?"

"Then they will face the problems every government faces: land, law, security, and the rights of those who do not share the rulers' identity."

"Fenna would recognise those questions."

"Yes," Miriam replied. "Her writings may be lost, but the problems they described will not disappear."

=== III. The Christian centuries ===

Thomas studied the flame.

"I imagine Europe extending its influence across seas that our fathers scarcely knew. Ships will become more capable. Maps will improve. Perhaps distant continents will fall under the government of European princes."

"And under the authority of their churches?" Yusuf asked.

"Often, I fear."

"Would that spread charity and learning?"

"It might. But it might also spread conquest and slavery. Men have a great talent for dressing appetite in sacred language."

Miriam regarded him thoughtfully.

"What do you think will happen to learning?"

"It will expand. The press is already changing Europe. A book that once took months to copy can now be produced in hundreds of impressions. Over four centuries, I would expect schools, libraries, and instruments of observation to multiply."

"Will that make men wiser?" Yusuf asked.

"More knowledgeable, certainly. Wiser, not necessarily."

"What is the difference?"

"Knowledge increases our powers. Wisdom teaches us when and how to use them."

Thomas looked towards Fenna's chair.

"She would say that power without self-mastery leads to servitude."

"And your descendants?" Miriam asked. "Will they preserve the humility of their faith?"

"Some will. Others may conclude that their growing command of nature gives them the right to command other men."

"Will all remain Christians?"

"No. Greater knowledge may lead many to question inherited doctrines. Others will deepen their faith. Churches may divide further. Perhaps some people will regard religion as unnecessary."

"Would that be a disaster?"

"Not merely because they ceased to believe. A person can abandon religion without abandoning conscience, just as a person can profess religion without possessing it."

Yusuf smiled.

"That is a difficult admission for a defender of faith."

"Only if one confuses faith with reputation."

Thomas paused.

"Yet I imagine another danger. Suppose men discover forces hidden in matter itself. Suppose they devise weapons that can destroy thousands in a moment. Then their technical achievements may grow far beyond their moral understanding."

"Could a man possess such power?" Miriam asked.

"I do not know. But our age already devises more powerful artillery with every generation. Why should invention stop at the limits we now know?"

Yusuf looked troubled.

"Then the old question returns: who may be trusted with power?"

"And how may their power be restrained?" Thomas added.

"That was Fenna's question about kings."

"Yes. Four hundred years may make it more urgent, not less."

=== IV. The future of Islam ===

Yusuf rose and walked towards the window. The canal was dark, and the lantern on the opposite quay had begun to sway in the wind.

"Our faith has already outlived rulers who believed themselves indispensable," he said. "I expect it to outlive many more."

"What will hold its followers together?" Miriam asked.

"The Qur'an, prayer, learning, law, pilgrimage, and the memory of the Prophet. These bind communities even when their governments disagree."

"And will your lands prosper?"

"Some will. Others will suffer warfare and division. Trade will connect distant peoples, and knowledge will pass between languages. Perhaps the balance of power will shift away from the lands where our learning now flourishes."

"Will your scholars welcome knowledge from others?" Thomas asked.

"The best of them will ask whether it is true. Others may reject it because they dislike its origin."

"Just as ours may," Miriam said.

Yusuf nodded.

"I expect debates over the meaning of the law. Some will say that whatever was decided long ago must remain unchanged. Others will insist that justice requires careful attention to new circumstances."

"And women?" Miriam asked.

"What of them?"

"Will they be permitted to study and judge, as Fenna's women were?"

"Some have long possessed learning in our communities. But the extent of their public authority will remain disputed. If future generations discover new ways to educate large populations, that dispute may become more difficult to avoid."

"Should it be avoided?"

"No. But it must be argued with knowledge of our sources, not merely with appeals to custom."

Thomas asked, "And how will your descendants respond if foreign rulers control their lands?"

"Some will resist. Some will accommodate themselves. Some may rediscover in their religion a language of independence. Others may turn religious identity into a weapon against neighbours who interpret the faith differently."

"And you would oppose that?"

"I would oppose the use of false accusations and injustice. I cannot promise that everyone who claims my religion will do the same."

Miriam answered, "Nor can any of us."

=== V. Three traditions, one world ===

The conversation continued while the lamp burned lower.

At last Miriam said, "We have each imagined our descendants preserving wisdom and repeating our failings. But what happens when these traditions meet one another in the world of 1955?"

"Trade will make them neighbours," Yusuf replied.

"And conquest may make one the master of another," Thomas said.

"Perhaps they will also learn to translate one another's writings more accurately."

"Then they may discover that doctrines they have quarrelled over for centuries were sometimes misunderstood through imperfect translations."

"And they may discover genuine differences that no translation can remove," Miriam added.

Thomas nodded.

"Christ's place in my faith will not become identical to his place in Yusuf's simply because we understand one another's languages."

"Nor will our understandings of revelation," Yusuf said.

"But perhaps," Miriam continued, "they will learn that agreement about every sacred question is not required for the administration of justice."

Thomas looked interested.

"Explain."

"A court need not decide whether Christ is divine in order to decide whether a poor widow has been cheated. A physician need not settle the origin of revelation before treating a wounded stranger."

"And a ruler need not compel his subjects to confess the same creed in order to protect their lives," Yusuf said.

"Exactly."

"Would that not weaken religion?" Thomas asked.

"It might weaken the power of those who employ religion to govern unwilling consciences. That is not necessarily the same thing."

Yusuf thought for a moment.

"Perhaps by 1955 men will have devised laws that protect a person's liberty to worship, or not to worship, without thereby releasing him from his duties towards others."

"Would those laws descend from our traditions?" Thomas asked.

"From some parts of them," Miriam replied. "And from arguments against other parts. Human institutions rarely have a single parent."

They sat in silence.

Then Thomas said, "Something is missing from this future."

"Fenna?" Yusuf asked.

"Not only Fenna. The particular arrangement of ideas in her writings."

"We have already found many of those ideas in our own traditions," Miriam observed.

"Yes. But she brought them together differently. The worth of a law was measured by whether it preserved freedom. Religious teachers were judged by whether they made people wiser and less dependent. Political offices were deliberately limited. And women guarded the public memory of the community."

"Her writings also contained severe exclusions," Miriam reminded him.

"I have not forgotten."

"Then what would be lost?" Yusuf asked.

Thomas reflected.

"Perhaps not an entirely different collection of moral truths. Perhaps a different way of arranging them."

Miriam nodded slowly.

"A tradition may teach mercy while placing obedience first. Another may teach obedience while placing justice first. The words may be shared, yet the order changes how people live."

"And Fenna placed freedom very near the beginning," Yusuf said.

"After self-mastery," Miriam corrected.

"Yes. That distinction matters."

=== VI. The rediscovery ===

"Suppose the writings were found again," Thomas said.

"When?" asked Miriam.

"In 1955."

"Found where?"

"In an old chest, perhaps. Or in the keeping of a family that no longer knows how its ancestors obtained them."

"Would they be the same leaves Fenna carried?" Yusuf asked.

"We cannot know."

"Then let us imagine they are copies," Miriam suggested. "Copies of copies, perhaps, damaged and repaired."

"Written in the same unfamiliar letters?"

"Yes."

Yusuf returned to the table.

"Then the first task would be to read them."

"And the second," Miriam said, "would be to establish their history."

"Would that be possible four hundred years from now?"

"Perhaps scholars will possess methods we cannot imagine. They may learn to distinguish kinds of paper, ink, and handwriting. They may compare ancient languages more accurately than we can."

"And suppose they find a passage declaring that a certain disaster occurred thousands of years earlier," Thomas said. "Would that establish the date?"

"No. It would establish what the writer claimed."

"What if the book described ancient voyages, settlements, and laws otherwise unknown?"

"Then those claims should be investigated against whatever independent evidence survives."

Yusuf nodded.

"A remarkable story does not become true merely because it was written down."

"Nor does it become false merely because it is remarkable," Thomas said.

"Precisely."

Miriam looked at Fenna's empty chair.

"That is what I most wish future readers would understand. They may discover that some passages preserve very old knowledge. They may discover that others belong to a much later age. They may find a work composed from traditions that did not all originate together."

"Would that diminish its value?" Yusuf asked.

"It would change what kind of evidence it provides. But a text can be valuable as history, as literature, as philosophy, or as testimony to the hopes of its writer."

Thomas smiled.

"You are preparing to defend Fenna from both her admirers and her enemies."

"Someone may have to."

=== VII. The fourth tradition returns ===

"How would the churches respond?" Yusuf asked.

Thomas considered the question carefully.

"Some scholars might welcome the discovery. Others might fear it, especially if the writings claim that later priests altered the teachings of admired figures and transformed human beings into gods."

"Would you fear it?"

"I would wish to read it. But I would not accept a claim about Christ merely because a newly found text contained a man called Yesus."

"Even if other details resembled the Gospels?"

"Resemblance would make the question worth investigating. It would not settle it."

Miriam said, "Jewish scholars might examine its origin stories, its laws, and its ideas of divine wisdom. They would recognise familiar themes. But they would also be troubled by the attempt to assign different moral qualities to peoples according to ancestry."

"And Muslim scholars?" Thomas asked Yusuf.

"Some might find in its rejection of human gods a confirmation of principles they already hold. Others would be interested in its account of an earlier teacher whose words were allegedly corrupted. But they should not claim that an unknown Frisian writing establishes the original meaning of the Qur'an."

"Would any of them want to suppress it?" Miriam asked.

"Some might. But suppression is not proof that the book is true. Nor would their objection prove it false."

Thomas looked up.

"That is a sentence worth preserving."

"There is another danger," Yusuf continued. "What if Fenna's admirers become so persuaded of the book's great age that they no longer permit anyone to question it?"

"Then," Miriam answered, "they might establish a new priesthood in the name of a tradition that condemned priestly domination."

"And perhaps a new cult around Frya or Minerva," Thomas added.

Yusuf smiled sadly.

"Or around Fenna herself."

For a moment all three looked towards her chair.

"That," Miriam said, "would be a cruel ending to her story."

=== VIII. A book of freedom ===

"But there is a better possibility," Thomas said.

"Tell us."

"A teacher in 1955 might read about the Frisian maidens who guarded libraries and instructed children, and begin to ask why women in her own society are denied comparable authority."

"That would be useful," Miriam said.

"A magistrate might study the limits imposed upon military leaders and reconsider the dangers of an office held too long."

"Or a labourer," Yusuf suggested, "might read that air, water, land, and fire were given for the use of all, and ask whether wealth is being distributed justly."

"A person opposing slavery might find an ancient condemnation of bondage for debt," Miriam said.

"And a scholar might investigate the unusual alphabet," Thomas continued. "Even if its claimed origin proved mistaken, the investigation could teach him something about the development of writing."

"Then the value of the discovery would not depend entirely upon its age," Yusuf said.

"No. But we must not go too far. An old text cannot by itself justify a new law. Its principles must still be considered on their merits."

Miriam nodded.

"And a principle that protects the liberty of one people must be examined to see whether it can protect others."

"What if it cannot?" Yusuf asked.

"Then it is incomplete."

Thomas looked towards the window.

"I wonder whether the world of 1955 will have learned that lesson."

"We cannot know," Miriam replied.

"But we can imagine that people then will be asking it."

=== IX. The danger of the ancestors ===

Miriam remained troubled.

"There is something in Fenna's writings that we have not sufficiently considered."

"The three ancestral mothers?" Yusuf asked.

"Yes. Their descendants are described in different ways, and moral qualities are associated with those divisions."

"Ancient peoples often describe strangers harshly," Thomas said.

"That does not make the descriptions sound. Suppose the readers of 1955 have learned to classify people by their physical characteristics more precisely than we do. Suppose they also possess powerful armies and governments."

Yusuf looked at her.

"Then a story of ancient descent might be used to justify conquest."

"Or expulsion," Miriam said. "Or the belief that one people has a natural right to command another."

"Yet the same book condemns the enslavement of others," Thomas replied.

"That contradiction is precisely what makes the danger real. Readers can select the passage that serves their purpose."

Yusuf nodded.

"Our three traditions have suffered from selective reading. It would be strange to imagine Fenna's writings immune to it."

"Then what would responsible readers do?" Thomas asked.

"They would refuse to turn a genealogy into a judgment of human worth," Miriam replied. "They would examine its historical claims without accepting its prejudices as facts."

"And if they found genuine wisdom in other passages?"

"They would not have to discard it."

Yusuf said, "Then perhaps the discovery could become a lesson in how a tradition may preserve profound insights alongside grave errors."

Thomas considered this.

"Which would make it more human, not less interesting."

=== X. What would change in 1955? ===

The hour grew late, but none wished to depart.

At last Yusuf said, "We have spoken of many possible effects. Let us answer Thomas's question more plainly. Suppose the writings are recovered in 1955. What changes?"

"At first," Miriam replied, "very little. A few scholars examine them. Some become excited; others dismiss them. Newspapers may exaggerate what has been found."

"Then?"

"Someone produces a translation. Historians dispute the chronology. Students of language compare the letters and vocabulary with other ancient and medieval forms. Perhaps the paper tells a different story from the writing."

"And ordinary people?" Thomas asked.

"Some read it as a tale of their ancestors. Others see in it a model of political freedom. Still others reject it because it conflicts with their beliefs."

"Would established religions be weakened?"

"Not necessarily," Yusuf said. "Some believers might discover ideas they recognise. Others might be disturbed. But the appearance of another text does not compel anyone to abandon a faith."

"Then perhaps the greater effect would fall upon history," Thomas suggested.

"Possibly. If its claims were independently confirmed."

"And if they were not?"

"Then it might still influence literature, philosophy, education, and political discussion."

Miriam looked at the three books on the table.

"We must also remember that four centuries can alter what people think a book is for. By 1955, readers may no longer expect every work of wisdom to be a revelation or every ancient narrative to be a reliable chronicle."

"That would be progress," Thomas said.

"Of a kind," she replied. "But it might also tempt them to dismiss moral questions because the history is doubtful."

"Then they would make the opposite mistake," Yusuf said. "They would suppose that a false chronology makes compassion false, or that an uncertain origin makes the defence of freedom worthless."

Miriam nodded.

"And others would suppose that a wise moral teaching proves the chronicle true."

"Two errors," Thomas said, "arising from the same failure to distinguish one question from another."

Yusuf looked towards Fenna's abandoned place.

"Perhaps that is what her missing writings could teach the future: not to confuse the worth of an idea with the authority claimed for its author."

=== XI. The note ===

A knock came at the door.

Lorenzo entered. He had received no reliable news from the harbour, but one of his apprentices had found a small paper in the room after the previous evening's meeting.

He placed it on the table.

Thomas recognised Fenna's handwriting.

Miriam read the sentence aloud:

"One who learns only how to answer others has not yet learned how to examine himself."

"Shall I keep it?" Lorenzo asked.

"Would you permit us to copy it?" Miriam replied.

"Of course."

They each wrote the words on a separate sheet.

Then Yusuf said, "We should be careful not to treat them as her final message. She wrote them before she disappeared."

"Agreed," Miriam said.

"And we should not invent a reason for her disappearance simply because her writings might have troubled powerful people," Thomas added.

"Agreed."

They looked at one another.

"Then what shall we tell anyone who asks about her?" Yusuf said.

"The truth," Miriam answered. "That she came to speak of ancient Frisian writings. That we heard her describe their wisdom, laws, and history. That she disappeared the same night and her papers were taken."

"And what shall we say of their age?"

"Only that she believed the writings to preserve a much older tradition. We did not examine the originals, and we cannot establish their date."

"Of their contents?"

"What we remember, distinguishing her words from our own interpretations."

"And if our accounts differ?"

"We shall preserve the differences."

Thomas smiled faintly.

"She would perhaps be disappointed by how little we can prove."

"Perhaps," Miriam said. "But we should not claim to know what she would think."

Lorenzo took back the original note and placed it in his drawer.

The three visitors agreed to meet again the following morning and continue the search.

Before leaving, Thomas turned to Miriam.

"Do you believe anyone will still be thinking about Fenna four hundred years from now?"

"That depends," she said, "on whether something of her words survives."

"And if the writings are found?"

"Then the future will have to decide what to make of them."

Yusuf shook his head.

"Not merely decide. Examine."

Miriam smiled.

"Yes. Examine first."

They descended the stairs. The pressroom was silent. Outside, the canal reflected the lights of the houses opposite.

The fourth chair remained empty.

----

=== Epilogue — An unfamiliar manuscript ===

''Somewhere in northern Europe, 1955.''

A young scholar sat beside a window, turning the pages of a manuscript whose history was uncertain.

The writing was strange, though some words appeared related to languages she knew. The text spoke of a distant catastrophe, migrations across northern seas, a society governed through assemblies, and women entrusted with the preservation of law and learning.

It contained stories of foreign kings and priests, of disputed freedom, of navigators who crossed unfamiliar waters, and of a teacher whose followers had allegedly altered his message after his death.

The manuscript's own chronology was difficult to reconcile with the chronology she had learned. Its references to a Christian reckoning might not even be using precisely the same calendar framework. She made a note not to convert its dates without first establishing their meaning.

She turned to the account of the ancient mother who instructed her children in self-mastery.

Outside, the modern world continued.
[[File:1955 onderzoekster.jpg|center]]
Ten years had passed since the end of a terrible war. Europe was still recovering from destruction on a scale almost impossible to comprehend. Millions had been murdered. Great empires were losing their colonies. New states and new international organisations were struggling to establish peace.

The United Nations had existed for a decade. The Universal Declaration of Human Rights was only seven years old. In Asia and Africa, demands for independence had acquired new force. Scientists had learned to release energies that could illuminate cities or destroy them.

Human knowledge had advanced astonishingly.

Human wisdom remained in question.

She read about the laws of the ancient Frisians.

They condemned the enslavement of others and restricted the authority of their rulers. They regarded self-mastery as the foundation of liberty. They insisted that the greatest virtue might lie beyond the strict application of the law.

But they also divided the human family into ancestral groups to which different moral characteristics were assigned. Their laws contained punishments that seemed cruel and exclusions that were difficult to reconcile with the freedom they praised.

She could not ignore either side.

She took up a pencil and wrote:

''The manuscript's teachings must be examined separately from its claims about antiquity. Its praise of freedom does not authenticate its history. Its historical uncertainties do not invalidate every moral insight.''

She read on.

The writing described the preservation of books through generations. Laws had been copied, records concealed, manuscripts damaged by water and copied again. The narrative explained why its custodians had considered their task so important.

She wondered how much of it could be verified.

Perhaps the text had preserved traditions from a forgotten age. Perhaps it was a later reconstruction of an imagined past. Perhaps different parts belonged to different periods.

She would need to study the paper, the writing, the language, the historical names, and the chronology. Every claim would have to be considered on its own evidence.

Then she came upon a sentence concerning the greatest danger facing a free people.

It was not merely the arrival of an enemy, the writer argued. It was the gradual surrender of independence through luxury, fear, ignorance, and the desire to be ruled.

She paused.

Outside her window, people were hurrying to work. The streets were busy with bicycles and motorcars. Radios carried reports of distant conflicts. Governments possessed powers that no ruler of Venice in 1555 could have imagined.

She wondered what the authors of these writings would have thought of such a world.

Would they have admired its learning? Its medicine? Its machines? The opportunities now opening to women? The growing recognition that no person should be deprived of dignity because of ancestry?

Would they have been alarmed by its concentrated power, its enormous weapons, its propaganda, and the ease with which whole populations could be made dependent on distant authorities?

She realised that neither admiration nor alarm would answer the question before her.

The manuscript did not need to be treated as infallible in order to be worth reading. Nor should it be rejected merely because its story was strange.

She returned to her notebook.

''If these writings are old, they may enlarge our understanding of the past.''

''If they are later, they may reveal what their author believed the past ought to have been.''

''In either case, we must ask why freedom appears so prominently in them, and why the freedom of others is sometimes so difficult for their speakers to imagine.''

She put down her pencil.

Four hundred years earlier, in a room above a Venetian printing house, three people had imagined how the world might receive such writings.

The scholar knew nothing of that meeting.

She knew nothing of Fenna, the vanished visitor, or the three who had tried to preserve their recollection of her.

But she had reached, by another path, a question very close to theirs.

Was the task of scholarship merely to establish what people in former ages believed?

Or must it also help the living recognise where their own certainties remained unexamined?

She looked again at the manuscript.

She did not know what it would ultimately prove.

For now, she had only a text, a series of questions, and the responsibility not to confuse her hopes with evidence.

She turned the page.

'''The fourth voice had not yet been heard by the world.'''

''End of Part Two.''

[[Category:Creative projects]]

File:1955 onderzoekster.jpg

2026-10-19T15:19:11Z

Jan:

1955 onderzoekster

File:Verdwijning.jpg

2026-10-19T15:16:33Z

Jan:

Fenna Verdwenen

File:Fenna talking.jpg

2026-10-19T15:12:51Z

Jan:

Fenna talking

Four Voices

2026-10-18T19:00:07Z

Jan: Fenna 1555

= FOUR VOICES =
''An imagined encounter in Venice, 1555''

''A story in two parts about wisdom, faith, freedom, and the survival of ancient writings.''

== Part One — The Lamp and the Four Books ==

=== I. An invitation in Venice ===

Venice, October 1555.

The four visitors arrived separately, as their host had requested.

The printer's house stood beside a narrow canal, some distance from the busiest quays. On its ground floor, apprentices set type and carried damp sheets to the drying racks. Above the workshop was a room usually reserved for correcting proofs. There, beneath a low ceiling darkened by years of smoke, a table had been prepared.

Four chairs surrounded it. There was bread, a jug of water, a little wine, and a brass oil lamp.

Their host, a printer named Lorenzo, had brought them together partly from curiosity and partly because he hoped to discover whether the unusual writing carried by one of his visitors might be worth reproducing.

That visitor was Fenna, a Frisian woman whose family had preserved a collection of writings concerning the ancient history, laws, and beliefs of her people. She had travelled with copies rather than the oldest leaves, and she had been careful not to explain how the originals had come into her family's possession.

The letters were unfamiliar to Lorenzo. Some seemed related to northern alphabets; others appeared to follow a geometrical pattern that Fenna called the Wheel. She claimed that the writings preserved an account of a society whose institutions had been forgotten.

The other visitors were Miriam, a Jewish scholar who had come from a family of physicians and translators; Thomas, a Christian humanist interested in the earliest attainable wording of the Scriptures; and Yusuf, a merchant and learned Muslim who travelled regularly between the eastern Mediterranean and Italian ports.

None had been invited to judge whether the others' religion was true.

The invitation had asked a more difficult question:

''What do our oldest teachings have in common, and where do they lead us in different directions?''

Fenna arrived carrying a wooden case.

Thomas looked at it with interest.

"Is that your book?"

"Some of it."

"Is it sacred?"

"It is precious," she replied. "Those are not always the same thing."

Miriam smiled.

"Then perhaps we shall get along."

When everyone had taken a seat, Lorenzo lit the lamp and withdrew. He had promised not to record their conversation without permission.

For a while they studied one another.

At last Yusuf asked, "Who shall begin?"

Fenna opened her case.

"Perhaps the one whose writings none of you knows."

=== II. The first principle ===

She laid a sheet on the table.

"Our ancestors taught that all things have their beginning in Wralda. He is eternal, without a visible form, and no creature can fully comprehend him. From the Beginning came time, and through time the world took shape."

Miriam leaned forward.

"Then you believe in one eternal source of existence."

"Yes."

"And not in a family of gods, each ruling a different part of creation?"

"No. Our histories speak of men and women who were later treated as gods. They warn us against mistaking such people for the eternal spirit."

Yusuf nodded.

"The Qur'an also rejects the worship of created beings. God is one, unlike anything that exists."

"And our Scriptures begin with the creation of heaven and earth," said Miriam. "The Eternal cannot be reduced to an image fashioned by human hands."

Thomas added, "Christ teaches that God is spirit. Paul writes that all things are from God, through God, and unto God."

Fenna looked at him.

"But you speak of Christ as divine."

"I do."

"Then we have reached a difference before we have finished our first agreement."

"Let it wait," Miriam suggested. "We agreed to begin with what we share."

Thomas accepted the proposal.

"Then I would say that we all reject the notion that ultimate truth can be possessed as a man possesses a house."

"Possessed, perhaps not," Yusuf said. "But known in part, through what God has revealed."

"Or through what the order of creation teaches us," Fenna replied.

Miriam noticed the distinction.

"You begin with the world, Fenna. The three of us also look to teachings received and preserved."

"I too have received teachings," Fenna said, touching her manuscript. "But the worth of a teaching must be discovered in what it reveals, not merely in the antiquity claimed for it."

Thomas glanced down at the unfamiliar letters.

"That is a demanding rule to apply to one's own books."

"It ought to be."

=== III. The woman called Wisdom ===

Miriam opened a Hebrew volume.

"In our writings, Wisdom sometimes speaks as a woman. She calls from the gates and the streets. She teaches prudence, justice, understanding, and the fear of God."

Fenna looked pleased.

"In ours, Frya taught her children first to master themselves, next to love virtue, and only then to understand freedom."

"Why that order?" asked Thomas.

"Because a person who cannot govern his own desires is easily governed by another. Freedom is of little use to someone who has exchanged one master for another within himself."

Yusuf considered this.

"Luqman teaches his son humility and moderation. Wisdom is not merely learning many things. A man may fill his head and remain foolish in his conduct."

"Our Proverbs say much the same," Miriam replied.

"Then what is wisdom?" Thomas asked.

Fenna answered first.

"To understand the order of things sufficiently to act without doing needless harm."

"To know one's obligations before God and one's neighbour," said Miriam.

"To recognize God's guidance and act justly," Yusuf said.

Thomas waited.

"And you?" Miriam asked.

"To know what is good, yet also to recognize that knowing it does not make us good. We need mercy, forgiveness, and a change of heart."

Fenna nodded slowly.

"That is a distinction worth keeping."

Thomas seemed surprised.

"You agree?"

"That knowledge alone is insufficient? Certainly. Our histories are full of clever people whose cleverness made them dangerous."

=== IV. The shepherd's dog ===

"Then tell us one of those histories," Miriam said.

Fenna selected another sheet.

"There was once a woman called Minerva, also known as Hellenia. She travelled far from her own people and became renowned for her wisdom. Princes and priests came to question her. They asked why she kept a dog beside her."

"What did she answer?" Yusuf asked.

"That a shepherd needs a dog to keep the flock together. Just as the dog serves the shepherd, she served the ancient mother of her people and watched over her flock."

"An image we know," Miriam said.

"But Minerva went further. She accused those princes and priests of wishing to keep the people tame, like sheep. They would guard them, she said, only so that they might shear them and lead them to slaughter."

Miriam closed her eyes briefly.

"Ezekiel."

"Who is that?" Fenna asked.

"A prophet who condemned the shepherds of Israel for feeding themselves instead of their sheep. They took wool and fat, but neglected the sick and the weak."

Thomas nodded.

"Christ speaks of the good shepherd who protects his flock, and of the hired hand who abandons it when danger comes."

Yusuf said, "There is much wisdom in the difference between a guardian and a master who profits from his dependants."

"But there is another question," Fenna replied. "Must a human being remain a sheep?"

"What do you mean?" Thomas asked.

"Minerva wished the people to become wise. She did not wish them to depend upon her forever. A true guardian should make others less dependent on guardians."

"Yet children must first be taught," Miriam objected.

"Certainly."

"And the weak must be protected."

"Yes."

"Then there will always be need for some form of shepherding."

Fenna considered the objection.

"Perhaps. But let the shepherd remember that the flock does not exist for his benefit."

Thomas smiled.

"That we can all affirm."

=== V. Three sacks of grain ===

Fenna took up a smaller page.

"Here is another account. After a war came famine. Three men stole grain, one sack each, from three different owners."

"An understandable crime," said Miriam, "though still a crime."

"The first owner brought the thief before the authorities. The wise women judged that he had acted lawfully."

"And the second?" Yusuf asked.

"He recovered his grain and released the thief. They judged that he had acted well."

"And the third?"

"He went to the thief's house. There he found children suffering from hunger. So he returned with a wagon of provisions and gave them enough to survive."

Nobody spoke immediately.

"What judgment was passed on him?" Thomas asked.

"His deed was entered in the Eternal Book, and his shortcomings were said to have been erased."

Miriam leaned back.

"Our Proverbs speak of a man who steals because he is hungry. The need is understood, though restitution is still required."

"And the Qur'an praises those who feed the poor and release people from bondage," Yusuf said. "Justice is commanded, but so is doing good beyond what is strictly owed."

Thomas nodded.

"Christ's account of the Samaritan comes to mind. The man who truly acted as a neighbour was the one who tended the stranger's wounds."

"Then which of the three owners acted rightly?" Fenna asked.

"All three acted in ways the law might allow," Miriam replied. "But the third perceived something the others had overlooked."

"The cause of the theft," said Yusuf.

"And the suffering behind it," Thomas added.

"Yet a law cannot be replaced by generosity alone," Miriam continued. "A poor widow whose grain has been stolen must be protected as surely as a hungry thief must be helped."

"Yes," Fenna said. "The tale does not abolish justice. It asks whether justice is complete when the law has been satisfied."

Thomas looked at the page.

"That is a question worth passing to our children."

=== VI. The danger of holy men ===

Yusuf had listened carefully to Fenna's examples.

"Your writings appear especially severe toward priests."

"They are severe toward those who use religion to make others dependent."

"Not all religious teachers do so."

"I know. Yet our histories tell repeatedly how men acquired authority by claiming secret knowledge, inventing divine commands, and changing the words of earlier teachers."

"Such corruption is condemned in the Qur'an," Yusuf said. "There are warnings against men who write something themselves and claim that it comes from God, seeking worldly advantage."

Miriam said, "Our prophets repeatedly rebuked those who practised outward worship while neglecting justice. But we do not therefore reject the priestly laws given to Israel."

"Nor can I reject the ministry of the Church merely because its servants sometimes fail," Thomas added.

Fenna regarded him steadily.

"Sometimes?"

Thomas accepted the correction.

"Too often. But corruption of an office does not necessarily prove the office itself unlawful."

"That," said Fenna, "is where we differ. My ancestors feared that an office founded upon supposedly exclusive access to heaven could become dangerous even when its holder believed himself virtuous."

Yusuf answered, "Yet someone must teach, judge, and preserve what has been received. A community cannot live entirely without authority."

"Then let authority be limited," Fenna said. "Let its holders be answerable. Let them teach what they know and admit what they do not."

Miriam smiled.

"That is more easily said than accomplished."

"Then it must be practised repeatedly."

=== VII. Four lamps ===

As evening deepened, Lorenzo entered with fresh oil.

Yusuf watched him tend the flame.

"In the Qur'an, God's light is compared with a lamp in a niche, sheltered in glass."

"In our sanctuary," Miriam said, "lamps are tended according to the law. Light is also an image of instruction."

"Christ tells his followers not to hide their light," Thomas added. "A lamp is set where others may see."

Fenna looked at the flame.

"Our ancient settlements kept a lamp that was never willingly extinguished. When another fortified centre was founded, its flame was taken from the first. The women who guarded it also preserved laws, histories, and practical knowledge."

"The fire was sacred?" Yusuf asked.

"What it represented was sacred: the duty not to allow knowledge to perish."

"And what if those who guarded it began to claim that no one else could understand the writings?" Miriam asked.

"Then they would betray the purpose of their office."

Thomas said, "It seems we have found a danger shared by all four traditions. The keeper of a light may come to believe that the light belongs to him."

"And the one who tends the lamp," Yusuf said, "may confuse its vessel with its source."

Fenna nodded.

"The flame does not belong to the hand that carries it."

For a moment the agreement seemed complete.

Then Miriam looked at the four books.

"We have spoken of God, wisdom, justice, and the preservation of knowledge. Yet we have avoided the questions that may prevent us from ever becoming one community."

"Perhaps," Yusuf replied, "we should now ask them."

=== VIII. Who may speak for God? ===

"Who determines what is true?" Miriam began.

"The Eternal has given Israel instruction," she said. "Our duty is not to invent the law according to our convenience."

"Christ reveals the way to reconciliation with God," Thomas said. "For me, that revelation cannot be reduced to a lesson in good government."

"And the Qur'an calls humanity to recognize the one God and heed his messengers," Yusuf added.

Fenna listened before replying.

"I do not deny that older generations can teach us. Without them, we must discover everything anew. But when someone says, 'God has commanded this,' how shall I distinguish the command from the speaker's own wishes?"

"By examining the revelation and its interpretation," Miriam said.

"By the teaching and example of Christ," Thomas answered.

"By the Qur'an and sound understanding," Yusuf said.

"And if those interpretations conflict?"

"They must be argued honestly," Miriam replied.

"Yet argument cannot settle everything," Thomas said.

"Why not?"

"Because there are matters of faith that reason alone cannot compel us to accept."

Fenna considered his answer.

"Then I must leave those matters open."

"Even if they concern your own salvation?"

"I cannot call a thing known merely because I fear the consequences of doubt."

Yusuf shook his head gently.

"Nor should doubt become a virtue simply because it is doubt. A man can refuse good counsel from pride as readily as he can accept false counsel from fear."

Fenna accepted the rebuke.

"True. Then let us agree at least that neither certainty nor doubt makes a person wise unless he has good grounds for it."

=== IX. The divine and the human ===

Thomas turned to Fenna.

"You spoke earlier of exceptional people being made into gods. Is that what your writings say happened to Minerva?"

"Yes. After her death, priests spread tales of miracles, made images of her, and claimed she had spoken things she had never said."

Yusuf said, "The Qur'an rejects the worship of Jesus and his mother as divine beings beside God."

"Then we agree," Fenna began.

"Not entirely," Thomas interrupted.

All three looked at him.

"I believe Christ is more than an exceptional man whom later generations exalted. I cannot accept that the heart of my faith arose from priestly invention."

"Nor have I proved it," Fenna answered. "Our writings contain a story of a wise teacher called Yesus, also known by other names. Priests are said to have transformed his teachings after his death. But whether he is the person whom you call Jesus of Nazareth cannot be established by resemblance alone."

"I am grateful that you make the distinction."

"Still, I would ask whether any good person would wish others to worship him."

Thomas replied, "Your question assumes the very matter in dispute: whether Christ was only such a person."

Miriam spoke quietly.

"We should not pretend to settle in an evening what generations have disputed. We can describe our differences without misrepresenting one another."

Yusuf agreed.

"A refusal to concede is not necessarily a refusal to understand."

=== X. Whose freedom? ===

The disagreement became sharper when they began to speak of law.

Fenna described how the ancient Frisian writings condemned enslavement, including enslavement for debt, and required military leaders to be appointed for limited periods. She told them of women responsible for public instruction and of assemblies that restrained ambitious men.

Yusuf admired the safeguards against arbitrary rule, but asked whether they applied equally to strangers.

"Our communities were warned against conquest," Fenna answered. "They were also told to help neighbouring peoples when help was requested."

"But could strangers join them?"

"Not without conditions. Their laws were strict concerning marriage outside the community."

"Then freedom was not quite universal," Thomas observed.

"It was the foundation of their own order."

Miriam leaned forward.

"And that is the danger. Every people wishes to preserve its customs. But preservation can become exclusion, and exclusion can become injustice."

Fenna said nothing.

Miriam continued.

"Our laws distinguish Israel from other peoples, yet they also command us to love the stranger. We cannot forget what it meant for our ancestors to live in a land where they lacked power."

"The Qur'an speaks of peoples and tribes knowing one another," Yusuf said. "Righteousness cannot be measured simply by ancestry."

Thomas added, "Paul teaches that belonging to Christ is not confined by the distinction between Jew and Greek."

"Yet none of our communities has wholly lived up to such teachings," Miriam said.

Fenna looked down at the manuscript.

"Our own writings condemn the theft of freedom, but some of their punishments are terrible. And they speak of other peoples in ways I cannot defend merely by calling the words ancient."

Thomas said, "That is the first thing you have said tonight against your own book."

"No," Fenna replied. "It is the first thing you have noticed."

Yusuf smiled.

"Then your fidelity to it may be greater than that of someone who praises every sentence."

=== XI. The last question ===

Near midnight they spoke of death.

Miriam described the hope for justice and restoration that ran through the Prophets, along with the differing emphases found in Jewish tradition.

Yusuf spoke of resurrection, divine mercy, and the final judgment.

Thomas spoke of the death and resurrection of Christ, without which his understanding of salvation would lose its centre.

Fenna said that her writings were chiefly concerned with what one generation owed to the next.

"Do they promise nothing beyond death?" Thomas asked.

"They speak of Wralda's eternal spirit and the passing nature of earthly forms. They do not make the hope of reward after death the chief reason for doing good."

"Yet people suffer wrongs that no earthly judgment repairs," Miriam observed.

"That is true."

"And what of the murderer who dies prosperous?" Yusuf asked.

"I cannot promise his victim that another world will make everything right."

"Then where is justice?"

"Sometimes it is unfinished," Fenna replied. "That is among the hardest things I know."

Thomas looked at her for a long time.

"I cannot accept that as the last word."

"I did not ask you to."

The room grew quiet.

Then Miriam said, "We have discovered something more useful than agreement. We have discovered where agreement ends, and why."

"Will that help anyone?" Yusuf asked.

"It may prevent us from pretending that those who disagree with us must be ignorant or wicked."

Fenna fastened the straps of her case.

"Tomorrow we might begin again with a question none of us has answered: how can people preserve their deepest convictions without denying others the freedom to examine them?"

Thomas smiled.

"Would you return?"

"If I am welcome."

"You are."

They rose. Before leaving, Fenna wrote a sentence on a small scrap of paper and left it beside the lamp:

''One who learns only how to answer others has not yet learned how to examine himself.''

Lorenzo found the scrap after they had gone.

He put it safely into a drawer.

----

== Part Two — The Missing Voice ==

=== I. The disappearance ===

Fenna did not return.

By the following afternoon, her room had been searched, her travelling chest forced open, and every sheet of her unusual writing taken away.

A servant had seen two men stop her near a covered passage on the previous evening. One had spoken sharply. Fenna had tried to pull away. The servant, frightened and unable to understand their words, had retreated into a doorway.

There was no reliable account of what happened afterward.

Thomas went to the magistrates. Yusuf questioned merchants and boatmen near the quays. Miriam visited the printer, hoping that an apprentice might have copied enough of the strange letters to preserve something of their form.

Nothing useful emerged.

When the three met that evening, Fenna's chair remained empty.

Thomas spoke first.

"We should have walked with her."

"Perhaps," Miriam replied. "But guilt is not evidence. We do not know that our presence would have prevented anything."

"Someone wanted those writings," Yusuf said.

"Perhaps. Or wanted her. We must not turn a suspicion into an established fact."

Thomas looked bitterly at the empty place.

"Yesterday we discussed men who suppress knowledge in the name of truth. Today one of us is gone."

"Then let us act upon what we know," Miriam said. "We must keep searching, and we must preserve whatever we remember."

Yusuf glanced towards the drawer containing Fenna's sentence.

"She warned us that the guardians of knowledge might become its jailers."

"And now," Thomas said, "we may have become the only witnesses to something no one else will believe."

Miriam unfolded a blank sheet.

"Then we should begin by writing down what she actually told us. Separately, while our memories are fresh. We can compare our accounts afterward."

"Why separately?" Yusuf asked.

"Because memory changes when people speak together. We may persuade one another that we heard things which only one of us imagined."

Yusuf nodded.

"She would approve."

"Perhaps," Miriam said. "We should be careful even when speaking on her behalf."

They worked for an hour.

Then Thomas put down his pen.

"There is another question I cannot put aside."

"What is it?"

"Suppose her writings disappear completely. Suppose our own traditions endure, but hers does not. How would the world look four hundred years from now?"

Yusuf considered the suggestion.

"Four hundred years?"

"Yes. Imagine that only the three religious traditions represented here continue to shape the great centres of learning, law, and public life. Not that men cease to think for themselves, but that Fenna's peculiar account of freedom is absent."

Miriam turned towards the window.

"Then we must imagine the year 1955."

She spoke the number slowly, as though testing an unfamiliar word.

"Let us try," she said. "But without pretending to see what has not yet happened."

=== II. What will survive? ===

"What will your descendants preserve?" Thomas asked Miriam.

"The law, certainly. The Sabbath. The stories of our ancestors. Our arguments about how the law should be understood."

"And if they are scattered?"

"We have been scattered before. A people may lose its government and yet retain a language of memory."

"Will the world treat them justly?" Yusuf asked.

Miriam looked at him.

"Has it ever done so consistently?"

He did not answer.

"I fear that our descendants may again be made strangers in countries where they have lived for generations," she continued. "Rulers will change. Kingdoms will rise and fall. But the temptation to blame an identifiable minority for a community's misfortunes may endure."

"Then your writings will be a protection," Thomas said.

"Sometimes. They may give courage and continuity. But they cannot shield a child from a soldier."

Thomas lowered his eyes.

"Our churches have not always been innocent in the treatment of your people."

"No. And if your churches endure, I hope their descendants will learn to distinguish devotion to Christ from hostility towards Jews."

"Perhaps they will."

"Perhaps some will. But I fear that four hundred years will not be sufficient to extinguish every ancient prejudice."

Yusuf asked, "What would you wish your descendants to learn from their suffering?"

"That memory should deepen justice, not merely strengthen fear. If they ever acquire power over others, they must not forget what it meant to live without protection."

"Would they remember?"

"I hope so. Yet no people is guaranteed wisdom by its sufferings."

Thomas sat forward.

"And what if they return to the land of their ancestors and establish a government there?"

"Then they will face the problems every government faces: land, law, security, and the rights of those who do not share the rulers' identity."

"Fenna would recognise those questions."

"Yes," Miriam replied. "Her writings may be lost, but the problems they described will not disappear."

=== III. The Christian centuries ===

Thomas studied the flame.

"I imagine Europe extending its influence across seas that our fathers scarcely knew. Ships will become more capable. Maps will improve. Perhaps distant continents will fall under the government of European princes."

"And under the authority of their churches?" Yusuf asked.

"Often, I fear."

"Would that spread charity and learning?"

"It might. But it might also spread conquest and slavery. Men have a great talent for dressing appetite in sacred language."

Miriam regarded him thoughtfully.

"What do you think will happen to learning?"

"It will expand. The press is already changing Europe. A book that once took months to copy can now be produced in hundreds of impressions. Over four centuries, I would expect schools, libraries, and instruments of observation to multiply."

"Will that make men wiser?" Yusuf asked.

"More knowledgeable, certainly. Wiser, not necessarily."

"What is the difference?"

"Knowledge increases our powers. Wisdom teaches us when and how to use them."

Thomas looked towards Fenna's chair.

"She would say that power without self-mastery leads to servitude."

"And your descendants?" Miriam asked. "Will they preserve the humility of their faith?"

"Some will. Others may conclude that their growing command of nature gives them the right to command other men."

"Will all remain Christians?"

"No. Greater knowledge may lead many to question inherited doctrines. Others will deepen their faith. Churches may divide further. Perhaps some people will regard religion as unnecessary."

"Would that be a disaster?"

"Not merely because they ceased to believe. A person can abandon religion without abandoning conscience, just as a person can profess religion without possessing it."

Yusuf smiled.

"That is a difficult admission for a defender of faith."

"Only if one confuses faith with reputation."

Thomas paused.

"Yet I imagine another danger. Suppose men discover forces hidden in matter itself. Suppose they devise weapons that can destroy thousands in a moment. Then their technical achievements may grow far beyond their moral understanding."

"Could a man possess such power?" Miriam asked.

"I do not know. But our age already devises more powerful artillery with every generation. Why should invention stop at the limits we now know?"

Yusuf looked troubled.

"Then the old question returns: who may be trusted with power?"

"And how may their power be restrained?" Thomas added.

"That was Fenna's question about kings."

"Yes. Four hundred years may make it more urgent, not less."

=== IV. The future of Islam ===

Yusuf rose and walked towards the window. The canal was dark, and the lantern on the opposite quay had begun to sway in the wind.

"Our faith has already outlived rulers who believed themselves indispensable," he said. "I expect it to outlive many more."

"What will hold its followers together?" Miriam asked.

"The Qur'an, prayer, learning, law, pilgrimage, and the memory of the Prophet. These bind communities even when their governments disagree."

"And will your lands prosper?"

"Some will. Others will suffer warfare and division. Trade will connect distant peoples, and knowledge will pass between languages. Perhaps the balance of power will shift away from the lands where our learning now flourishes."

"Will your scholars welcome knowledge from others?" Thomas asked.

"The best of them will ask whether it is true. Others may reject it because they dislike its origin."

"Just as ours may," Miriam said.

Yusuf nodded.

"I expect debates over the meaning of the law. Some will say that whatever was decided long ago must remain unchanged. Others will insist that justice requires careful attention to new circumstances."

"And women?" Miriam asked.

"What of them?"

"Will they be permitted to study and judge, as Fenna's women were?"

"Some have long possessed learning in our communities. But the extent of their public authority will remain disputed. If future generations discover new ways to educate large populations, that dispute may become more difficult to avoid."

"Should it be avoided?"

"No. But it must be argued with knowledge of our sources, not merely with appeals to custom."

Thomas asked, "And how will your descendants respond if foreign rulers control their lands?"

"Some will resist. Some will accommodate themselves. Some may rediscover in their religion a language of independence. Others may turn religious identity into a weapon against neighbours who interpret the faith differently."

"And you would oppose that?"

"I would oppose the use of false accusations and injustice. I cannot promise that everyone who claims my religion will do the same."

Miriam answered, "Nor can any of us."

=== V. Three traditions, one world ===

The conversation continued while the lamp burned lower.

At last Miriam said, "We have each imagined our descendants preserving wisdom and repeating our failings. But what happens when these traditions meet one another in the world of 1955?"

"Trade will make them neighbours," Yusuf replied.

"And conquest may make one the master of another," Thomas said.

"Perhaps they will also learn to translate one another's writings more accurately."

"Then they may discover that doctrines they have quarrelled over for centuries were sometimes misunderstood through imperfect translations."

"And they may discover genuine differences that no translation can remove," Miriam added.

Thomas nodded.

"Christ's place in my faith will not become identical to his place in Yusuf's simply because we understand one another's languages."

"Nor will our understandings of revelation," Yusuf said.

"But perhaps," Miriam continued, "they will learn that agreement about every sacred question is not required for the administration of justice."

Thomas looked interested.

"Explain."

"A court need not decide whether Christ is divine in order to decide whether a poor widow has been cheated. A physician need not settle the origin of revelation before treating a wounded stranger."

"And a ruler need not compel his subjects to confess the same creed in order to protect their lives," Yusuf said.

"Exactly."

"Would that not weaken religion?" Thomas asked.

"It might weaken the power of those who employ religion to govern unwilling consciences. That is not necessarily the same thing."

Yusuf thought for a moment.

"Perhaps by 1955 men will have devised laws that protect a person's liberty to worship, or not to worship, without thereby releasing him from his duties towards others."

"Would those laws descend from our traditions?" Thomas asked.

"From some parts of them," Miriam replied. "And from arguments against other parts. Human institutions rarely have a single parent."

They sat in silence.

Then Thomas said, "Something is missing from this future."

"Fenna?" Yusuf asked.

"Not only Fenna. The particular arrangement of ideas in her writings."

"We have already found many of those ideas in our own traditions," Miriam observed.

"Yes. But she brought them together differently. The worth of a law was measured by whether it preserved freedom. Religious teachers were judged by whether they made people wiser and less dependent. Political offices were deliberately limited. And women guarded the public memory of the community."

"Her writings also contained severe exclusions," Miriam reminded him.

"I have not forgotten."

"Then what would be lost?" Yusuf asked.

Thomas reflected.

"Perhaps not an entirely different collection of moral truths. Perhaps a different way of arranging them."

Miriam nodded slowly.

"A tradition may teach mercy while placing obedience first. Another may teach obedience while placing justice first. The words may be shared, yet the order changes how people live."

"And Fenna placed freedom very near the beginning," Yusuf said.

"After self-mastery," Miriam corrected.

"Yes. That distinction matters."

=== VI. The rediscovery ===

"Suppose the writings were found again," Thomas said.

"When?" asked Miriam.

"In 1955."

"Found where?"

"In an old chest, perhaps. Or in the keeping of a family that no longer knows how its ancestors obtained them."

"Would they be the same leaves Fenna carried?" Yusuf asked.

"We cannot know."

"Then let us imagine they are copies," Miriam suggested. "Copies of copies, perhaps, damaged and repaired."

"Written in the same unfamiliar letters?"

"Yes."

Yusuf returned to the table.

"Then the first task would be to read them."

"And the second," Miriam said, "would be to establish their history."

"Would that be possible four hundred years from now?"

"Perhaps scholars will possess methods we cannot imagine. They may learn to distinguish kinds of paper, ink, and handwriting. They may compare ancient languages more accurately than we can."

"And suppose they find a passage declaring that a certain disaster occurred thousands of years earlier," Thomas said. "Would that establish the date?"

"No. It would establish what the writer claimed."

"What if the book described ancient voyages, settlements, and laws otherwise unknown?"

"Then those claims should be investigated against whatever independent evidence survives."

Yusuf nodded.

"A remarkable story does not become true merely because it was written down."

"Nor does it become false merely because it is remarkable," Thomas said.

"Precisely."

Miriam looked at Fenna's empty chair.

"That is what I most wish future readers would understand. They may discover that some passages preserve very old knowledge. They may discover that others belong to a much later age. They may find a work composed from traditions that did not all originate together."

"Would that diminish its value?" Yusuf asked.

"It would change what kind of evidence it provides. But a text can be valuable as history, as literature, as philosophy, or as testimony to the hopes of its writer."

Thomas smiled.

"You are preparing to defend Fenna from both her admirers and her enemies."

"Someone may have to."

=== VII. The fourth tradition returns ===

"How would the churches respond?" Yusuf asked.

Thomas considered the question carefully.

"Some scholars might welcome the discovery. Others might fear it, especially if the writings claim that later priests altered the teachings of admired figures and transformed human beings into gods."

"Would you fear it?"

"I would wish to read it. But I would not accept a claim about Christ merely because a newly found text contained a man called Yesus."

"Even if other details resembled the Gospels?"

"Resemblance would make the question worth investigating. It would not settle it."

Miriam said, "Jewish scholars might examine its origin stories, its laws, and its ideas of divine wisdom. They would recognise familiar themes. But they would also be troubled by the attempt to assign different moral qualities to peoples according to ancestry."

"And Muslim scholars?" Thomas asked Yusuf.

"Some might find in its rejection of human gods a confirmation of principles they already hold. Others would be interested in its account of an earlier teacher whose words were allegedly corrupted. But they should not claim that an unknown Frisian writing establishes the original meaning of the Qur'an."

"Would any of them want to suppress it?" Miriam asked.

"Some might. But suppression is not proof that the book is true. Nor would their objection prove it false."

Thomas looked up.

"That is a sentence worth preserving."

"There is another danger," Yusuf continued. "What if Fenna's admirers become so persuaded of the book's great age that they no longer permit anyone to question it?"

"Then," Miriam answered, "they might establish a new priesthood in the name of a tradition that condemned priestly domination."

"And perhaps a new cult around Frya or Minerva," Thomas added.

Yusuf smiled sadly.

"Or around Fenna herself."

For a moment all three looked towards her chair.

"That," Miriam said, "would be a cruel ending to her story."

=== VIII. A book of freedom ===

"But there is a better possibility," Thomas said.

"Tell us."

"A teacher in 1955 might read about the Frisian maidens who guarded libraries and instructed children, and begin to ask why women in her own society are denied comparable authority."

"That would be useful," Miriam said.

"A magistrate might study the limits imposed upon military leaders and reconsider the dangers of an office held too long."

"Or a labourer," Yusuf suggested, "might read that air, water, land, and fire were given for the use of all, and ask whether wealth is being distributed justly."

"A person opposing slavery might find an ancient condemnation of bondage for debt," Miriam said.

"And a scholar might investigate the unusual alphabet," Thomas continued. "Even if its claimed origin proved mistaken, the investigation could teach him something about the development of writing."

"Then the value of the discovery would not depend entirely upon its age," Yusuf said.

"No. But we must not go too far. An old text cannot by itself justify a new law. Its principles must still be considered on their merits."

Miriam nodded.

"And a principle that protects the liberty of one people must be examined to see whether it can protect others."

"What if it cannot?" Yusuf asked.

"Then it is incomplete."

Thomas looked towards the window.

"I wonder whether the world of 1955 will have learned that lesson."

"We cannot know," Miriam replied.

"But we can imagine that people then will be asking it."

=== IX. The danger of the ancestors ===

Miriam remained troubled.

"There is something in Fenna's writings that we have not sufficiently considered."

"The three ancestral mothers?" Yusuf asked.

"Yes. Their descendants are described in different ways, and moral qualities are associated with those divisions."

"Ancient peoples often describe strangers harshly," Thomas said.

"That does not make the descriptions sound. Suppose the readers of 1955 have learned to classify people by their physical characteristics more precisely than we do. Suppose they also possess powerful armies and governments."

Yusuf looked at her.

"Then a story of ancient descent might be used to justify conquest."

"Or expulsion," Miriam said. "Or the belief that one people has a natural right to command another."

"Yet the same book condemns the enslavement of others," Thomas replied.

"That contradiction is precisely what makes the danger real. Readers can select the passage that serves their purpose."

Yusuf nodded.

"Our three traditions have suffered from selective reading. It would be strange to imagine Fenna's writings immune to it."

"Then what would responsible readers do?" Thomas asked.

"They would refuse to turn a genealogy into a judgment of human worth," Miriam replied. "They would examine its historical claims without accepting its prejudices as facts."

"And if they found genuine wisdom in other passages?"

"They would not have to discard it."

Yusuf said, "Then perhaps the discovery could become a lesson in how a tradition may preserve profound insights alongside grave errors."

Thomas considered this.

"Which would make it more human, not less interesting."

=== X. What would change in 1955? ===

The hour grew late, but none wished to depart.

At last Yusuf said, "We have spoken of many possible effects. Let us answer Thomas's question more plainly. Suppose the writings are recovered in 1955. What changes?"

"At first," Miriam replied, "very little. A few scholars examine them. Some become excited; others dismiss them. Newspapers may exaggerate what has been found."

"Then?"

"Someone produces a translation. Historians dispute the chronology. Students of language compare the letters and vocabulary with other ancient and medieval forms. Perhaps the paper tells a different story from the writing."

"And ordinary people?" Thomas asked.

"Some read it as a tale of their ancestors. Others see in it a model of political freedom. Still others reject it because it conflicts with their beliefs."

"Would established religions be weakened?"

"Not necessarily," Yusuf said. "Some believers might discover ideas they recognise. Others might be disturbed. But the appearance of another text does not compel anyone to abandon a faith."

"Then perhaps the greater effect would fall upon history," Thomas suggested.

"Possibly. If its claims were independently confirmed."

"And if they were not?"

"Then it might still influence literature, philosophy, education, and political discussion."

Miriam looked at the three books on the table.

"We must also remember that four centuries can alter what people think a book is for. By 1955, readers may no longer expect every work of wisdom to be a revelation or every ancient narrative to be a reliable chronicle."

"That would be progress," Thomas said.

"Of a kind," she replied. "But it might also tempt them to dismiss moral questions because the history is doubtful."

"Then they would make the opposite mistake," Yusuf said. "They would suppose that a false chronology makes compassion false, or that an uncertain origin makes the defence of freedom worthless."

Miriam nodded.

"And others would suppose that a wise moral teaching proves the chronicle true."

"Two errors," Thomas said, "arising from the same failure to distinguish one question from another."

Yusuf looked towards Fenna's abandoned place.

"Perhaps that is what her missing writings could teach the future: not to confuse the worth of an idea with the authority claimed for its author."

=== XI. The note ===

A knock came at the door.

Lorenzo entered. He had received no reliable news from the harbour, but one of his apprentices had found a small paper in the room after the previous evening's meeting.

He placed it on the table.

Thomas recognised Fenna's handwriting.

Miriam read the sentence aloud:

"One who learns only how to answer others has not yet learned how to examine himself."

"Shall I keep it?" Lorenzo asked.

"Would you permit us to copy it?" Miriam replied.

"Of course."

They each wrote the words on a separate sheet.

Then Yusuf said, "We should be careful not to treat them as her final message. She wrote them before she disappeared."

"Agreed," Miriam said.

"And we should not invent a reason for her disappearance simply because her writings might have troubled powerful people," Thomas added.

"Agreed."

They looked at one another.

"Then what shall we tell anyone who asks about her?" Yusuf said.

"The truth," Miriam answered. "That she came to speak of ancient Frisian writings. That we heard her describe their wisdom, laws, and history. That she disappeared the same night and her papers were taken."

"And what shall we say of their age?"

"Only that she believed the writings to preserve a much older tradition. We did not examine the originals, and we cannot establish their date."

"Of their contents?"

"What we remember, distinguishing her words from our own interpretations."

"And if our accounts differ?"

"We shall preserve the differences."

Thomas smiled faintly.

"She would perhaps be disappointed by how little we can prove."

"Perhaps," Miriam said. "But we should not claim to know what she would think."

Lorenzo took back the original note and placed it in his drawer.

The three visitors agreed to meet again the following morning and continue the search.

Before leaving, Thomas turned to Miriam.

"Do you believe anyone will still be thinking about Fenna four hundred years from now?"

"That depends," she said, "on whether something of her words survives."

"And if the writings are found?"

"Then the future will have to decide what to make of them."

Yusuf shook his head.

"Not merely decide. Examine."

Miriam smiled.

"Yes. Examine first."

They descended the stairs. The pressroom was silent. Outside, the canal reflected the lights of the houses opposite.

The fourth chair remained empty.

----

=== Epilogue — An unfamiliar manuscript ===

''Somewhere in northern Europe, 1955.''

A young scholar sat beside a window, turning the pages of a manuscript whose history was uncertain.

The writing was strange, though some words appeared related to languages she knew. The text spoke of a distant catastrophe, migrations across northern seas, a society governed through assemblies, and women entrusted with the preservation of law and learning.

It contained stories of foreign kings and priests, of disputed freedom, of navigators who crossed unfamiliar waters, and of a teacher whose followers had allegedly altered his message after his death.

The manuscript's own chronology was difficult to reconcile with the chronology she had learned. Its references to a Christian reckoning might not even be using precisely the same calendar framework. She made a note not to convert its dates without first establishing their meaning.

She turned to the account of the ancient mother who instructed her children in self-mastery.

Outside, the modern world continued.

Ten years had passed since the end of a terrible war. Europe was still recovering from destruction on a scale almost impossible to comprehend. Millions had been murdered. Great empires were losing their colonies. New states and new international organisations were struggling to establish peace.

The United Nations had existed for a decade. The Universal Declaration of Human Rights was only seven years old. In Asia and Africa, demands for independence had acquired new force. Scientists had learned to release energies that could illuminate cities or destroy them.

Human knowledge had advanced astonishingly.

Human wisdom remained in question.

She read about the laws of the ancient Frisians.

They condemned the enslavement of others and restricted the authority of their rulers. They regarded self-mastery as the foundation of liberty. They insisted that the greatest virtue might lie beyond the strict application of the law.

But they also divided the human family into ancestral groups to which different moral characteristics were assigned. Their laws contained punishments that seemed cruel and exclusions that were difficult to reconcile with the freedom they praised.

She could not ignore either side.

She took up a pencil and wrote:

''The manuscript's teachings must be examined separately from its claims about antiquity. Its praise of freedom does not authenticate its history. Its historical uncertainties do not invalidate every moral insight.''

She read on.

The writing described the preservation of books through generations. Laws had been copied, records concealed, manuscripts damaged by water and copied again. The narrative explained why its custodians had considered their task so important.

She wondered how much of it could be verified.

Perhaps the text had preserved traditions from a forgotten age. Perhaps it was a later reconstruction of an imagined past. Perhaps different parts belonged to different periods.

She would need to study the paper, the writing, the language, the historical names, and the chronology. Every claim would have to be considered on its own evidence.

Then she came upon a sentence concerning the greatest danger facing a free people.

It was not merely the arrival of an enemy, the writer argued. It was the gradual surrender of independence through luxury, fear, ignorance, and the desire to be ruled.

She paused.

Outside her window, people were hurrying to work. The streets were busy with bicycles and motorcars. Radios carried reports of distant conflicts. Governments possessed powers that no ruler of Venice in 1555 could have imagined.

She wondered what the authors of these writings would have thought of such a world.

Would they have admired its learning? Its medicine? Its machines? The opportunities now opening to women? The growing recognition that no person should be deprived of dignity because of ancestry?

Would they have been alarmed by its concentrated power, its enormous weapons, its propaganda, and the ease with which whole populations could be made dependent on distant authorities?

She realised that neither admiration nor alarm would answer the question before her.

The manuscript did not need to be treated as infallible in order to be worth reading. Nor should it be rejected merely because its story was strange.

She returned to her notebook.

''If these writings are old, they may enlarge our understanding of the past.''

''If they are later, they may reveal what their author believed the past ought to have been.''

''In either case, we must ask why freedom appears so prominently in them, and why the freedom of others is sometimes so difficult for their speakers to imagine.''

She put down her pencil.

Four hundred years earlier, in a room above a Venetian printing house, three people had imagined how the world might receive such writings.

The scholar knew nothing of that meeting.

She knew nothing of Fenna, the vanished visitor, or the three who had tried to preserve their recollection of her.

But she had reached, by another path, a question very close to theirs.

Was the task of scholarship merely to establish what people in former ages believed?

Or must it also help the living recognise where their own certainties remained unexamined?

She looked again at the manuscript.

She did not know what it would ultimately prove.

For now, she had only a text, a series of questions, and the responsibility not to confuse her hopes with evidence.

She turned the page.

'''The fourth voice had not yet been heard by the world.'''

''End of Part Two.''

[[Category:Creative projects]]

The Frisian Codex III - Aankondiging

2026-10-17T06:44:33Z

Jan:

{{DISPLAYTITLE:The Frisian Codex III — De zomer van ’26}}[[File:Frisian_Codex_III_Filmset.jpg|thumb|center|900px|Een denkbeeldige filmset van ''The Frisian Codex'', met Paul Verhoeven. AI-gegenereerde illustratie, 2026.]]

'''The Frisian Codex III — De zomer van ’26'''

''Aankondiging — oktober 2026''

Na deel I, verteld door Dr. Watson, en deel II, geschreven vanuit het perspectief van Willem Oltmans, is een derde deel van ''The Frisian Codex'' in voorbereiding.

Het verhaal maakt daarin een sprong naar de zomer van 2026.

== Een onverwachte ontdekking ==

De Jonge Jan, die in deel II werd geïntroduceerd, ontdekt onverwacht een bestand op zijn computer. Hij kan zich niet herinneren het daar zelf te hebben geplaatst.

Wanneer hij het opent, vindt hij drie opmerkelijke documenten:

* '''Frisian Codex I-II''' — het verhaal dat de lezer inmiddels kent.
* '''Een brief in de Fryas-taal''', ondertekend met de raadselachtige naam JFKJA ENOCHIS.
* '''Een brief van een notaris uit Utrecht'''.

Wie heeft deze bestanden op zijn computer gezet? Waarom krijgt juist hij ze? Wie is JFKJA ENOCHIS?

En wat heeft een Utrechtse notaris te maken met een geschiedenis die via [[Cornelis Over de Linden]], [[Jan G. Ottema]], Sherlock Holmes en Willem Oltmans uiteindelijk bij de Jonge Jan terechtkomt?

Daar begint ''The Frisian Codex III''.

== De zomer van ’26 ==

Maar niet meteen.

Jan bekijkt de bestanden en beseft dat hij aan iets nieuws — en vermoedelijk omvangrijks — kan beginnen.

Vervolgens neemt hij een verstandig besluit:

'''Eerst genieten van de zomer van 2026.'''

De doden hebben bijna twee eeuwen gewacht.

Die paar weken kunnen er ook nog wel bij.

== Van boek naar film? ==

De afbeelding bovenaan deze pagina is een speelse vooruitblik op een mogelijke verfilming van ''The Frisian Codex''.

Op de denkbeeldige filmset zien we regisseur Paul Verhoeven, terwijl op de achtergrond een scène rond het sterfbed van [[Jan G. Ottema]] wordt opgenomen.

De historische en hedendaagse verhaallijnen komen hier letterlijk samen.

De afbeelding is fictief en met AI vervaardigd. Zij suggereert geen daadwerkelijke betrokkenheid van Paul Verhoeven bij een filmproductie.

== Achtergrond ==

''The Frisian Codex'' is een historische mysterieserie waarin fictie en gedocumenteerde geschiedenis worden verweven.

De drie delen hebben verschillende vertelperspectieven:

* '''Deel I''' — Dr. John H. Watson, de metgezel van Sherlock Holmes.
* '''Deel II''' — Willem Oltmans, die terugblikt op zijn ontmoetingen, herinneringen en ontdekkingen.
* '''Deel III''' — De Jonge Jan, die in 2026 onverwacht met documenten uit het verleden wordt geconfronteerd.

Historische personen, documenten en gebeurtenissen vormen de achtergrond van een fictief verhaal. De serie pretendeert niet dat alle beschreven ontmoetingen en gebeurtenissen daadwerkelijk hebben plaatsgevonden.

== Zie ook ==

* [[Jan Ott]]
* [[Jan G. Ottema]]
* [[Cornelis Over de Linden]]
* [[Leendert F. Over de Linden]]
* [[Brieven Ottema]]
* [[Bibliografie Oera Linda]]

== Publicatie ==

'''Status:''' In voorbereiding.

'''Aankondiging:''' Oktober 2026.

'''Wordt vervolgd.'''
[[Category:FC - Film concepts]]
[[Category:Creative projects]]

The Frisian Codex III - Aankondiging

2026-10-17T06:43:19Z

Jan:

Chronologieonderzoek — kernvraag en onderzoeksplan

2026-10-11T10:51:54Z

Jan:

''Dit artikel vormt het uitgangspunt voor een doorlopend onderzoek naar de historische chronologie, de tijdrekening van het Oera Linda-boek en de overlevering van oude geschriften. Zowel de centrale onderzoeksvraag als het onderzoeksplan zijn voorlopig en zullen op grond van nieuwe inzichten, bronnen en bevindingen voortdurend worden verfijnd.''

== Aanleiding ==

De gangbare historische chronologie wordt doorgaans als een vaststaand kader gehanteerd. Gebeurtenissen, personen en teksten uit de oudheid en de vroege middeleeuwen worden daarin aan specifieke eeuwen of jaartallen verbonden. Minder vanzelfsprekend is hoe deze dateringen tot stand zijn gekomen, welke bronnen eraan ten grondslag liggen en in hoeverre zij onafhankelijk bevestigd kunnen worden.

Het Oera Linda-boek biedt een eigen chronologisch raamwerk, waarin gebeurtenissen worden gedateerd ten opzichte van een oude tijdrekening. De verhouding tussen deze interne chronologie en de algemeen aanvaarde geschiedenis roept vragen op die verder reiken dan de interpretatie van het manuscript alleen.

Daarnaast verdient de overlevering van historische teksten aandacht. Veel geschriften uit de oudheid en vroege middeleeuwen zijn uitsluitend bekend uit latere afschriften of gedrukte uitgaven. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen de ouderdom van een beschreven gebeurtenis, de oorspronkelijke samenstelling van een tekst en de oudste nog bestaande getuige ervan.

== Centrale onderzoeksvraag ==

'''In hoeverre is de gangbare chronologie van de oudheid en de vroege middeleeuwen onafhankelijk controleerbaar, en kan een reconstructie van de tijdrekening in het Oera Linda-boek bijdragen aan een beter onderbouwde datering van historische gebeurtenissen, personen en teksten?'''

Hieruit volgt een fundamentelere vraag:

'''In welke mate berust onze historische tijdlijn op onafhankelijk bevestigde gegevens, en in welke mate op dateringen en interpretaties die door opeenvolgende generaties geleerden zijn overgenomen of aangepast?'''

Het onderzoek vertrekt niet vanuit de aanname dat de conventionele chronologie onjuist is, noch vanuit de veronderstelling dat de chronologie van het Oera Linda-boek noodzakelijk juist moet zijn. Beide worden kritisch onderzocht.

== Voorlopig onderzoeksplan ==

=== 1. Inventarisatie van chronologische aannames en bronnen ===

Verzamel de belangrijkste dateringen en chronologische beweringen uit de bestaande literatuur en de relevante artikelen op deze wiki.

Onderzoek waarop iedere datering berust: oorspronkelijke documenten, latere afschriften, gedrukte uitgaven, astronomische berekeningen, archeologische vondsten of moderne interpretaties.

Maak onderscheid tussen rechtstreeks aantoonbare gegevens, afgeleide conclusies en hypothesen.

''Beoogd resultaat: een bronnenregister met herkomst, zekerheid en mogelijke afhankelijkheden.''

=== 2. Reconstructie van de interne Oera Linda-chronologie ===

Reconstrueer de chronologie van het Oera Linda-boek aanvankelijk zonder deze aan de christelijke jaartelling te koppelen.

Gebruik daarvoor de onderlinge tijdsafstanden, leeftijden, generaties, regeringsperioden en expliciete dateringen in de tekst.

Besteed bijzondere aandacht aan de Aldlandrekening, de Slag bij Medeasblik, de periode zonder Volksmoeder, de Adela-periode en de verhouding tussen de dateringen van Hidde en Liko.

Leg interne tegenstrijdigheden en mogelijke tekstuele of rekenkundige verklaringen afzonderlijk vast.

''Beoogd resultaat: een zelfstandige OL-tijdlijn met onzekerheidsmarges en gedocumenteerde tegenstrijdigheden.''

=== 3. Onderzoek naar historische synchronisatiepunten ===

Vergelijk gebeurtenissen en personen uit het Oera Linda-boek met beschrijvingen in klassieke, middeleeuwse en andere historische bronnen.

Onderzoek onder meer mogelijke verbanden met Alexander, Demetrius, Friso, Jes-us van Kasamier, de Friese geschiedenis en beschreven natuurrampen.

Beoordeel overeenkomsten niet uitsluitend op basis van namen, maar ook aan de hand van geografie, onderlinge volgorde, historische omstandigheden en tijdsafstanden.

Onderzoek tevens de ouderdom en onderlinge afhankelijkheid van de bronnen waarin deze parallellen voorkomen.

''Beoogd resultaat: een vergelijkingsmatrix met mogelijke chronologische ijkpunten.''

=== 4. Onderzoek naar tekstoverlevering en chronologische reconstructies ===

Bestudeer de geschiedenis van de overlevering, uitgave en datering van relevante historische teksten.

De ''Lex Frisionum'' vormt hiervoor een eerste testcase, met bijzondere aandacht voor de uitgave door Johannes Herold in 1557, de editie van Sibrandus Siccama in 1617 en de verhouding tot de vroegmoderne chronologie.

Onderzoek daarnaast de invloed van geleerden als Joseph Scaliger op de systematisering van de historische tijdrekening.

Maak daarbij onderscheid tussen aantoonbare redactionele ingrepen, veranderde interpretaties en eventuele aanwijzingen voor bewuste chronologische aanpassingen.

''Beoogd resultaat: een reconstructie van tekstoverlevering, redactiegeschiedenis en chronologische interpretatie.''

=== 5. Toetsing aan onafhankelijk bewijsmateriaal ===

Vergelijk de onderzochte dateringen met archeologische, geologische, astronomische en natuurwetenschappelijke gegevens.

Daarbij kunnen onder andere muntvondsten, inscripties, dendrochronologie, radiokoolstofdateringen en gedocumenteerde natuurrampen worden betrokken.

Onderzoek steeds hoe onafhankelijk deze gegevens zijn van de historische chronologie die ermee wordt getoetst.

Neem ook gegevens op die tegen een voorgestelde alternatieve datering pleiten. Een hypothese wordt pas sterker wanneer zij serieuze tegenproeven doorstaat.

''Beoogd resultaat: een verzameling onafhankelijke tijdankers, inclusief hun nauwkeurigheid en beperkingen.''

=== 6. Vergelijking van chronologische modellen en publicatie ===

Vergelijk de conventionele chronologie met alternatieve reconstructies, waaronder gedeeltelijke herdateringen en de mogelijkheid van grotere chronologische verschuivingen.

Beoordeel welk model de beschikbare gegevens het best verklaart, met zo weinig mogelijk aanvullende aannames.

Publiceer de bevindingen met verwijzingen naar primaire bronnen, expliciete onzekerheidsmarges en een helder onderscheid tussen feiten, interpretaties en hypothesen.

''Beoogd resultaat: een beargumenteerde en controleerbare chronologische reconstructie.''

== Werkwijze en voortschrijdend inzicht ==

Dit onderzoek heeft nadrukkelijk een open karakter.

De centrale onderzoeksvraag is bedoeld als vertrekpunt, niet als onveranderlijke formulering. Naarmate het onderzoek vordert, kunnen nieuwe deelvragen ontstaan, bestaande aannames vervallen en onverwachte verbanden zichtbaar worden.

Ook het zesdelige onderzoeksplan is voorlopig. De volgorde, afbakening en inhoud van de afzonderlijke stappen kunnen worden aangepast wanneer nieuwe bronnen of bevindingen daartoe aanleiding geven.

Het onderzoek kan bovendien uitwijzen dat sommige vragen niet beantwoord kunnen worden met het beschikbare materiaal. Ook dat is een relevante uitkomst.

Het doel is niet om een vooraf gekozen chronologische theorie te bevestigen, maar om zo nauwkeurig mogelijk vast te stellen wat bekend is, waarop die kennis berust en waar ruimte bestaat voor herinterpretatie.

'''Zowel de kernvraag als het onderzoeksplan zullen daarom gedurende het onderzoek steeds verder worden verfijnd.''' Belangrijke wijzigingen en de redenen daarvoor kunnen op de overlegpagina of in de bewerkingsgeschiedenis worden vastgelegd.

== Uitgangspunten en verwante artikelen ==

De volgende drie artikelen vormen het voorlopige vertrekpunt van dit onderzoek. Zij benaderen het chronologische vraagstuk vanuit verschillende invalshoeken en bevatten zowel bronnenmateriaal als hypothesen die nader onderzocht moeten worden.

=== [[Chronologie]] ===

Dit artikel stelt de betrouwbaarheid van de gangbare historische tijdrekening ter discussie. Bijzondere aandacht gaat uit naar de totstandkoming van de chronologie van de oudheid en vroege middeleeuwen, de rol van vroegmoderne geleerden en de mogelijkheid dat bepaalde historische gebeurtenissen of teksten anders gedateerd moeten worden. Het artikel vormt daarmee de aanleiding om te onderzoeken welke onderdelen van onze historische tijdlijn onafhankelijk bevestigd kunnen worden.

=== [[TIDBIGRIP]] ===

Dit artikel onderzoekt het tijdsbegrip en de interne chronologie van het Oera Linda-boek. Centraal staat de vraag hoe de verschillende tijdsaanduidingen, gebeurtenissen en generaties zich tot elkaar verhouden, zonder de traditionele omzetting naar de christelijke jaartelling vooraf als uitgangspunt te nemen. Daarbij wordt onder meer de hypothese onderzocht dat bepaalde gebeurtenissen rond Alexander, Demetrius en Friso ongeveer 593 jaar later geplaatst zouden moeten worden dan gebruikelijk. Het artikel biedt aanknopingspunten voor een zelfstandige chronologische reconstructie.

=== [[1617 Lex Frisionum - discussie]] ===

Dit artikel richt zich op de tekstoverlevering van de ''Lex Frisionum'', een rechtsbron die traditioneel in de vroege middeleeuwen wordt geplaatst. De aandacht gaat vooral uit naar de gedrukte uitgaven van Johannes Herold (1557) en Sibrandus Siccama (1617), en naar de intellectuele omgeving waarin deze teksten werden bestudeerd en geïnterpreteerd. Het onderzoek roept vragen op over de verhouding tussen oorspronkelijke bronnen, latere redactie en vroegmoderne historische reconstructies. Daarmee vormt de ''Lex Frisionum'' een concrete testcase voor het bredere chronologieonderzoek.

=== Onderlinge samenhang ===

De drie artikelen vullen elkaar aan. ''Chronologie'' stelt de algemene betrouwbaarheid van het historische dateringskader ter discussie; ''TIDBIGRIP'' biedt een mogelijke alternatieve reconstructie vanuit het Oera Linda-boek; en de discussie over de ''Lex Frisionum'' onderzoekt aan een concreet voorbeeld hoe historische teksten en hun dateringen zijn overgeleverd.

De artikelen worden niet beschouwd als bewijs voor een vooraf vastgestelde theorie, maar als uitgangspunten voor systematisch bronnenonderzoek. Hun bevindingen, aannames en hypothesen zullen gedurende het onderzoek kritisch worden getoetst en waar nodig herzien.

----

''Status: voorlopig onderzoeksvoorstel — 10 oktober 2026.''

[[Category:Chronologie]]

The Frisian Codex III - Aankondiging

2026-10-11T08:20:50Z

Jan:

{{DISPLAYTITLE:The Frisian Codex III — De zomer van ’26}}[[File:Frisian_Codex_III_Filmset.jpg|thumb|center|900px|Een denkbeeldige filmset van ''The Frisian Codex'', met Paul Verhoeven. AI-gegenereerde illustratie, 2026.]]

'''The Frisian Codex III — De zomer van ’26'''

''Aankondiging — oktober 2026''

Na deel I, verteld door Dr. Watson, en deel II, geschreven vanuit het perspectief van Willem Oltmans, is een derde deel van ''The Frisian Codex'' in voorbereiding.

Het verhaal maakt daarin een sprong naar de zomer van 2026.

== Een onverwachte ontdekking ==

De Jonge Jan, die in deel II werd geïntroduceerd, ontdekt onverwacht een bestand op zijn computer. Hij kan zich niet herinneren het daar zelf te hebben geplaatst.

Wanneer hij het opent, vindt hij drie opmerkelijke documenten:

* '''Frisian Codex I-II''' — het verhaal dat de lezer inmiddels kent.
* '''Een brief in de Fryas-taal''', ondertekend met de raadselachtige naam JFKJA ENOCHIS.
* '''Een brief van een notaris uit Utrecht'''.

Wie heeft deze bestanden op zijn computer gezet? Waarom krijgt juist hij ze? Wie is JFKJA ENOCHIS?

En wat heeft een Utrechtse notaris te maken met een geschiedenis die via [[Cornelis Over de Linden]], [[Jan G. Ottema]], Sherlock Holmes en Willem Oltmans uiteindelijk bij de Jonge Jan terechtkomt?

Daar begint ''The Frisian Codex III''.

== De zomer van ’26 ==

Maar niet meteen.

Jan bekijkt de bestanden en beseft dat hij aan iets nieuws — en vermoedelijk omvangrijks — kan beginnen.

Vervolgens neemt hij een verstandig besluit:

'''Eerst genieten van de zomer van 2026.'''

De doden hebben bijna twee eeuwen gewacht.

Die paar weken kunnen er ook nog wel bij.

== Van boek naar film? ==

De afbeelding bovenaan deze pagina is een speelse vooruitblik op een mogelijke verfilming van ''The Frisian Codex''.

Op de denkbeeldige filmset zien we regisseur Paul Verhoeven en [[Jan Ott]], terwijl op de achtergrond een scène rond het sterfbed van [[Jan G. Ottema]] wordt opgenomen.

De historische en hedendaagse verhaallijnen komen hier letterlijk samen.

De afbeelding is fictief en met AI vervaardigd. Zij suggereert geen daadwerkelijke betrokkenheid van Paul Verhoeven bij een filmproductie.

== Achtergrond ==

''The Frisian Codex'' is een historische mysterieserie waarin fictie en gedocumenteerde geschiedenis worden verweven.

De drie delen hebben verschillende vertelperspectieven:

* '''Deel I''' — Dr. John H. Watson, de metgezel van Sherlock Holmes.
* '''Deel II''' — Willem Oltmans, die terugblikt op zijn ontmoetingen, herinneringen en ontdekkingen.
* '''Deel III''' — De Jonge Jan, die in 2026 onverwacht met documenten uit het verleden wordt geconfronteerd.

Historische personen, documenten en gebeurtenissen vormen de achtergrond van een fictief verhaal. De serie pretendeert niet dat alle beschreven ontmoetingen en gebeurtenissen daadwerkelijk hebben plaatsgevonden.

== Zie ook ==

* [[Jan Ott]]
* [[Jan G. Ottema]]
* [[Cornelis Over de Linden]]
* [[Leendert F. Over de Linden]]
* [[Brieven Ottema]]
* [[Bibliografie Oera Linda]]

== Publicatie ==

'''Status:''' In voorbereiding.

'''Aankondiging:''' Oktober 2026.

'''Wordt vervolgd.'''
[[Category:FC - Part III]]
[[Category:FC - Fictional documents]]
[[Category:FC - Visual development]]
[[Category:FC - Film concepts]]
[[Category:FC - Announcements]]
[[Category:Jan Ott - Creative works]]
[[Category:The Frisian Codex]]
[[Category:Literary works]]
[[Category:Creative projects]]

The Frisian Codex III - Aankondiging

2026-10-11T08:17:59Z

Jan:

{{DISPLAYTITLE:The Frisian Codex III — De zomer van ’26}}[[File:Frisian_Codex_III_Filmset.jpg|thumb|center|900px|Een denkbeeldige filmset van ''The Frisian Codex'', met Paul Verhoeven. AI-gegenereerde illustratie, 2026.]]

'''The Frisian Codex III — De zomer van ’26'''

''Aankondiging — oktober 2026''

Na deel I, verteld door Dr. Watson, en deel II, geschreven vanuit het perspectief van Willem Oltmans, is een derde deel van ''The Frisian Codex'' in voorbereiding.

Het verhaal maakt daarin een sprong naar de zomer van 2026.

== Een onverwachte ontdekking ==

De Jonge Jan, die in deel II werd geïntroduceerd, ontdekt onverwacht een bestand op zijn computer. Hij kan zich niet herinneren het daar zelf te hebben geplaatst.

Wanneer hij het opent, vindt hij drie opmerkelijke documenten:

* '''Frisian Codex I-II''' — het verhaal dat de lezer inmiddels kent.
* '''Een brief in de Fryas-taal''', ondertekend met de raadselachtige naam '''JFKJA ENOCHIS'''.
* '''Een brief van een notaris uit Utrecht'''.

Wie heeft deze bestanden op zijn computer gezet? Waarom krijgt juist hij ze? Wie is JFKJA ENOCHIS?

En wat heeft een Utrechtse notaris te maken met een geschiedenis die via [[Cornelis Over de Linden]], [[Jan G. Ottema]], Sherlock Holmes en Willem Oltmans uiteindelijk bij de Jonge Jan terechtkomt?

Daar begint ''The Frisian Codex III''.

== De zomer van ’26 ==

Maar niet meteen.

Jan bekijkt de bestanden en beseft dat hij aan iets nieuws — en vermoedelijk omvangrijks — kan beginnen.

Vervolgens neemt hij een verstandig besluit:

'''Eerst genieten van de zomer van 2026.'''

De doden hebben bijna twee eeuwen gewacht.

Die paar weken kunnen er ook nog wel bij.

== Van boek naar film? ==

De afbeelding bovenaan deze pagina is een speelse vooruitblik op een mogelijke verfilming van ''The Frisian Codex''.

Op de denkbeeldige filmset zien we regisseur Paul Verhoeven en [[Jan Ott]], terwijl op de achtergrond een scène rond het sterfbed van [[Jan G. Ottema]] wordt opgenomen.

De historische en hedendaagse verhaallijnen komen hier letterlijk samen.

De afbeelding is fictief en met AI vervaardigd. Zij suggereert geen daadwerkelijke betrokkenheid van Paul Verhoeven bij een filmproductie.

== Achtergrond ==

''The Frisian Codex'' is een historische mysterieserie waarin fictie en gedocumenteerde geschiedenis worden verweven.

De drie delen hebben verschillende vertelperspectieven:

* '''Deel I''' — Dr. John H. Watson, de metgezel van Sherlock Holmes.
* '''Deel II''' — Willem Oltmans, die terugblikt op zijn ontmoetingen, herinneringen en ontdekkingen.
* '''Deel III''' — De Jonge Jan, die in 2026 onverwacht met documenten uit het verleden wordt geconfronteerd.

Historische personen, documenten en gebeurtenissen vormen de achtergrond van een fictief verhaal. De serie pretendeert niet dat alle beschreven ontmoetingen en gebeurtenissen daadwerkelijk hebben plaatsgevonden.

== Zie ook ==

* [[Jan Ott]]
* [[Jan G. Ottema]]
* [[Cornelis Over de Linden]]
* [[Leendert F. Over de Linden]]
* [[Brieven Ottema]]
* [[Bibliografie Oera Linda]]

== Publicatie ==

'''Status:''' In voorbereiding.

'''Aankondiging:''' Oktober 2026.

'''Wordt vervolgd.'''
[[Category:FC - Part III]]
[[Category:FC - Fictional documents]]
[[Category:FC - Visual development]]
[[Category:FC - Film concepts]]
[[Category:FC - Announcements]]
[[Category:Jan Ott - Creative works]]
[[Category:The Frisian Codex]]
[[Category:Literary works]]
[[Category:Creative projects]]

Jan Ott

2026-10-10T18:16:38Z

Jan: Research Goal

=== Guiding Principle ===
'''I do not seek to tell people what to believe about Oera Linda, but to help them investigate for themselves what may be true.'''

== My Research Goal ==
<blockquote>My aim is not to convince others that my interpretation of the Oera Linda manuscript is correct, but to encourage and facilitate independent, critical research.

I seek to make primary sources accessible, question established assumptions, and explore historical, linguistic, cultural, and archaeological connections without deciding in advance what the conclusions should be.

The history of Oera Linda is also a history of how knowledge, authority, cultural identity, and personal convictions influence our understanding of the past. Arguments and evidence should carry more weight than academic status, reputation, or prevailing opinion.

Through translations, comparative studies, source documentation, the Oera Linda Wiki, and creative projects such as ''The Frisian Codex'', I aim to give readers the means to investigate for themselves. Artificial intelligence offers powerful new opportunities to compare sources, discover connections, and test hypotheses, but it should support rather than replace independent judgment.

My goal is not to replace one orthodoxy with another. It is to foster an open research culture in which curiosity, intellectual freedom, transparency, and rigorous source criticism go hand in hand.

Ultimately, I hope to leave a lasting, accessible body of work that future researchers can examine, challenge, improve, or build upon.</blockquote>

==to be revised:==
[[Herinneringen 1968-2026|Jan Ott]] ([https://en.wikipedia.org/wiki/Wijdenes Wijdenes], 1968) made a new transliteration of the Oera Linda texts and translated them from the original language into English. Between 2016 and 2018 this translation was proofread and improved by various native English volunteers. In December 2020 the [[Oera Linda Foundation]] was launched and the first printed edition was published in July 2021, titled ''Codex Oera Linda ~ English edition''. The fourth and last printed edition thus far was published October 2022. From mid 2022 to early 2023 it was significantly edited with the help of professional editor and translator [[Bruce Stafford]]. The most up to date revised version of Codex Oera Linda can be navigated through this [[English Translations|table of contents]], either in the original order, or in a more chronological reading order.
<gallery>
File:Lurenspiel.jpg|thumb|With reconstructed [https://youtu.be/3fjdMcO9a1U Bronze Age lur] at summer solstice celebration, Germany 2018
File:Tresoar OL solari.jpg|Holding the original manuscript and the first edition of ''Codex Oera Linda'', summer 2021
File:Codex-Oera-Linda-1st-three-editions.jpg|thumb|first three editions
File:Codex-Oera-Linda-4th-Edition.jpg|thumb|fourth “revised” edition, autumn 2022
</gallery>

==Publications==
Only printed editions are listed. These were all published by the [[Oera Linda Foundation]] (Diever). All editions include the transliteration, list of names and alternative reading order. The hardcover editions also include copies of all manuscript pages.
*2021 (July) Codex Oera Linda ~ English edition (hardcover, ISBN 978-90-831650-66)
*2021 (November) Codex Oera Linda ~ 2nd English edition (paperback, ISBN 978-90-831650-11)
*2022 (August) Codex Oera Linda ~ Full size edition (hardcover, ISBN 978-90-831650-42)
*2022 (October) [https://oeralinda.org/product/codex-oera-linda-revised-edition/ Codex Oera Linda ~ Revised edition] (hardcover, ISBN 978-90-831650-28)

==Interviews and presentations==
{| class="wikitable" style="margin:auto"
|+recorded interviews/ presentations published on the internet
|-
!channel/ organisation!!interviewer(s)/host, location!!date rec./publ. (d/m/y)!!language!!link(s)!!edited and/or subtitled version!!subtitle languages!!note
|-
|[https://redice.tv/red-ice-radio/oera-linda-book-an-ancient-frisian-manuscript Red Ice Radio]||Henrik Palmgren||18/28-3-2016||English|| pt.1: [https://odysee.com/@OeraLindaBook:4/red-ice-2016-oera-linda-book-pt1 1h20m] pt.2: [https://odysee.com/@OeraLindaBook:4/red-ice-2016-oera-linda-book-pt2 54m]||x||x||audio
|-
|Aesir Broadcasting Network||John Johnson||29/30-9-2016||English||full: [https://archive.org/details/aesir-abn-radio-interview 1h17m]||x||x||audio
|-
|[https://redice.tv/red-ice-radio/ancient-european-prehistory-new-translation-of-the-frisian-oera-linda-book Red Ice TV]||Henrik Palmgren|| ?/8-2-2018||English|| pt.1: [https://odysee.com/@OeraLindaBook:4/red-ice-OLB 1h40m] pt.2: [https://odysee.com/@OeraLindaBook:4/Redice-2018-OLB2 40m]||x||x||
|-
|[https://home.solari.com/book-review-codex-oera-linda-english-edition-translated-by-jan-ott/ Solari Report]||Catherine Austin Fitts, [[wikipedia:Stavoren|Stavoren]]||3/23-12-2021||English||full: [https://youtu.be/0Lo8bZIacgA 1h7m]
|pt.1: [https://youtu.be/twayNQFf_nw 33m] pt.2: [https://youtu.be/ordm3rQlMGc 2m15s]||Danish, Dutch, English, German, Swedish||
|-
|[https://vforvalentine.com/video/jan-ott-de-oera-linda-sunday-special-6/ V for Valentine]||Boris van de Ven, Diemen||31-8/4-9-2022||Dutch|| full: [https://youtu.be/UxSgAIbe6MM 2h6m]|| 15 parts: [https://youtu.be/ihtV3wyhXFo 48m]||Danish, Dutch, English, German, Swedish||
|-
|[https://interessantetijden.nl/2022/09/26/frijsia-zet-nieuwe-friese-traditie-in-gang/ Frijsia Festival]||Rypke Zeilmaker, [[wikipedia:Warns,_Netherlands|Warns]]||24-9-2022||Dutch/Frisian||x||fragments: [https://youtu.be/n5MVankWIJk 8m51s]||Danish, Dutch, English, German, Swedish||
|-
|[https://odysee.com/@SnorkelBlog Snorkelblog]||Nathan, Sun-N-Rad||11-12-2022||English|| full: [https://odysee.com/@SnorkelBlog:3/live-oera-linda-1-jan-ott-spirit-man:7?r=G6HXLEitSQfHQENC8sGRVR9iAWjHzQty&t=460 2h26m]||x||x||livestream
|-
|[https://deanderekrant.nl/podcast/039-vertelt-oera-linda-de-ware-geschiedenis-van-nederland-2023-01-12 De Andere Krant podcast]||Niels Lunsing, Amsterdam||9/12-1-2023||Dutch||full: [https://youtu.be/YMeQEGvdd_k?t=316 44m]||parts: [https://youtu.be/WUErsgkDb1A 15m]||Danish, Dutch, English, German, Swedish||audio
|-
|[https://vforvalentine.com/video/de-oera-linda-revised-edition-met-jan-ott-92-sunday-special/ V for Valentine]||Boris van de Ven, Diemen||25/29-1-2023||Dutch||full: [https://youtu.be/qtSVUtcajis 1h17m]||x||x||
|-
|[https://www.radiogletsjer.nl/lunsing-en-van-dobben/ Radio Gletsjer]||Niels Lunsing, Merlyn van Dobben||14/19-2-2023||Dutch||original: [https://youtu.be/As93DVhpX80?t=77 1h18m]|| pt.1: [https://youtu.be/JPZ4EIcz8Xc 47m] [https://youtu.be/fTjqIdLvFwc pt.2: 31m]||Danish, Dutch, [https://youtu.be/al-TQ2sUlmo English (both-in-one)], German, Swedish||
|-
|[https://www.in-zicht.nl/evenementen/oera-linda-nieuw-licht-op-onze-voorchristelijke-afkomst/ Stichting In-zicht]||Oene Hofman, Joure||29-3/27-4 to 5-7, [https://youtu.be/aMTEAec00ok 31-12-2023]||Dutch||x|| 6 parts in playlist: [https://youtube.com/playlist?list=PLSgoz8n2PUCztdqyVrbumeroyyz4Ble48 1h31m]||Danish, Dutch, [https://youtu.be/aMTEAec00ok English (all-in-one)], German, Swedish
|
|-
|Lewinski Theater||[https://zebrainspiratie.nl/ Erica Krikke], Sneek||24-5/21-7-23 to 20-1-2024||Dutch||x||long: [https://youtu.be/ygcFDntxjl8 1h11m] short: [https://youtu.be/BpaoaxDFLMs 17m38s]||English
|
|-
|[https://www.innerversepodcast.com/ InnerVerse Podcast]||Chance Garton, Dylan Saccoccio||18/28-8-2023||English||full (excl. pro- / epilogue): [https://youtu.be/mFhY-mW8ikQ 1h53m]||x||x
|
|-
|[https://www.thetruemanshow.com Trueman Show]||Jorn Luka, Rotterdam||18-7/5-9-2024||Dutch||[https://youtu.be/YWyNADwhW-4 1h53m]||part: [https://youtu.be/eL1Ey97Ol5Y 2m30s] (in longer video)||x||release 4-9 on [https://thatsthespirit.nu platform] incl. questions section
|-
|[https://www.youtube.com/@ParadigmShift4u Paradigm Shift]|| Marco, [[wikipedia:Tersoal|Tersoal]]||8-9-2024||Dutch||[https://youtu.be/KFF7hWFyxwY 1h20m]||x||x||
|-
|[https://www.youtube.com/@nieuwetijdpodcast5843 NieuweTijd Podcast]||Niels Lunsing, Zwolle||20-9/4-10-2024||Dutch||[https://youtu.be/zjWF5WOEgXc 1h4m]||parts: [https://youtu.be/X12-IYZ_P1A 4m5s] [https://youtu.be/-BJmiZU6_ME 5m32s] [https://youtu.be/C7y2JXVF_Tc 7m7s]||x||
|-
|[https://www.youtube.com/@ParadigmShift4u Paradigm Shift]|| Marco, [[wikipedia:Tersoal|Tersoal]]||9/18-10-2024||English||[https://youtu.be/Xn__UhaUGhE 1h6m]||x||x||
|-
|[https://www.youtube.com/@derhierophant Der Hierophant]||Valentin||18-3-2025||German||[https://youtu.be/tWB7AB6rURo 29m]||x||x||first of series
|-
|[https://www.youtube.com/@ParadigmShift4u Paradigm Shift]|| Marco, Aalsmeer||21/28-3-2025||English/Dutch||[https://youtu.be/75wAAH8tYTQ 1h5m]||playlist: [https://youtube.com/playlist?list=PLSgoz8n2PUCy-8t0_2tEUVgC-pNODCq_r 5 parts]||some parts: English and Dutch||
|-
|[https://www.youtube.com/@derhierophant Der Hierophant]||Valentin||14/15-4-2025||German||[https://youtu.be/hrpEhhjoXyU 55m]||part: [https://youtu.be/ncgKeH2mIcA 3m27s]||x||second
|-
|[https://www.youtube.com/@derhierophant Der Hierophant]||Valentin||6-8-2025||German||[https://youtu.be/LDL0ClIhBx4 32m]||x||x||third
|-
|[https://www.youtube.com/@MarcoToday Marco Today]||Marco Hanegraaff, Voorburg||21-10/ 4-11-2025||Dutch|| [https://youtu.be/-NMWuY1Ce_E 1h34m]||x||x||
|-
|[https://www.youtube.com/@Brainwave.Network Brainwave]||Bram Bosson, Utrecht||15/ 22-12-2025||Dutch|| [https://youtu.be/6C1R5noMdBI 1h29m]||x||x||
|}

----

{| class="wikitable" style="margin:auto"
|+interviews or articles in written media
|-
!medium!!author!!int./publ. (d/m/y)!!title!!language!!note
|-
|[[2021 Frith_and_Fire_interview|Frith and Fire, p.12-13]]||anonymous||April 2021||''Interview with Ott''||English||-
|-
|[https://deanderekrant.nl De Andere Krant] p.17||[https://rypkezeilmaker.com Rypke Zeilmaker]||12/ 17-12-2022||''Oudfries manuscript Oera Linda voedt controverse''||Dutch||[https://oeralinda.org/zinsbouw/ link]
|-
|[https://deanderekrant.nl De Andere Krant] p.17-18||[https://www.corinelepoutre.nl/Over-Corine Corine Lepoutre]||26-11/ 7-12-2024||''Het bevrijdende wereldbeeld van de Oera Linda''||Dutch||[https://fryskednis.blogspot.com/2024/12/interview-jan-ott-nederlands.html link]
|}

----

{| class="wikitable" style="margin:auto"
|+Ott & Stafford series
|-
!nr.!!recorded!!main topics!!video!!note
|-
|1||12-5-23||Oera Linda Wiki, word studies||[https://youtu.be/aIZ5t88TVyA 47m14s]||
|-
|2||19-5-23||Oera Linda vowel sounds, translation||[https://youtu.be/6kxmERB26Qo 49m49s]||
|-
|3||26-5-23||Texel/Texland and “Frya’s Tex” of Oera Linda||[https://youtu.be/y1gAXWbluE4 34m45s]||
|-
|4||2-6-23||Forum and 5th Codex Oera Linda edition||[https://youtu.be/RzFwx91vSjQ 32m34s]||
|-
|5||9-6-23||Standskrift on Oera Linda wiki, Syncretism, various||[https://youtu.be/XRpD0zP2R-Q 37m49s]||
|-
|6||16-6-23||ch. A to 3a [now: Ea]: revising Codex Oera Linda 5th edition||[https://youtu.be/8oUoyc14gZs 58m6s]||
|-
|7||28-6-23||ch. 4b-4f [now: F1b-F2] edits: new print edition Codex OL postponed||[https://youtu.be/oKEtQB3gMDw 44m21s]||
|-
|8||25-8-23||InnerVerse / Saccoccio Oera Linda video review||[https://youtu.be/f1OMB5yxoGc 56m11s]||
|-
|9||22-9-23||Reviving the Fryas language of Oera Linda||[https://youtu.be/-cc1b34fjSw 33m11s]||
|-
|10||9-12-23||Oera Linda reading and various news||[https://youtu.be/Ou-gy1xudAA 36m13s]||
|-
|11||21-12-23||The Yule in Oera Linda||[https://youtu.be/-IeKSIooR9I 29m6s]||
|-
|12||2-2-24||Shifting geography of Oera Linda||[https://youtu.be/GPbVU-RQ1nU 23m36s]||
|-
|13|| 26-4-26||a.o: “Standscript” page, Plans for 2026, Elves in OL||[https://youtu.be/EyctNrsLyXQ 2m37s], [https://youtu.be/WC8yE5SPB1c 1m17s], [https://youtu.be/7gXsQxve2hM 1m58s], [https://youtu.be/15aWapt0cD0 5m6s]||
|}

==Not related to Jan Ottema==
The similarity of the names [[Jan_G._Ottema|Jan Ottema]] and Jan Ott ([[Kwartierstaat Ott|kwartierstaat]]) have led to speculations of the latter name being a [[wikipedia:Pseudonym|pseudonym]]. People might also assume that there is a familial relationship. Both assumptions are not true.
<gallery>
File:Ottema Ott ancestors.jpg|thumb|[[Jan G. Ottema|Ottema]] and [https://ott-herrel.blogspot.com/2018/06/overzicht-parenteel-ott-herrel.html Ott] male ancestral line
File:Janott1806.jpg|Handwriting Jan Ott, [[wikipedia:Wognum|Wognum]], 1806/1807
</gallery>

== Biografisch ==

* 1968 December 25, 1:00 uur geboren te Wijdenes, Molenweg D7 (nu 77); zesde kind en derde zoon van Alewijn Ott (34 jaar, zuivelhandelaar) en Annie Kool (31).
* 1975 - 1981 Openbare basisschool [https://www.beeldbanksuydercogge.nl/cgi-bin/beeldbank.pl?ident=06244 ''Roelof van Wienesse''], Wijdenes.
* 1981 - 1987 Rijksscholengemeenschap [https://www.beeldbank-oudhoorn.nl/cgi-bin/beeldbank.pl?ident=0011688 ''Westfriesland''], Hoorn; na brugklas gymnasium; examenvakken Nederlands, Grieks, Engels, Wiskunde A, Wiskunde B, Natuurkunde, Scheikunde, Biologie.
* 1988 Januari - 1989 februari in Militaire dienst als kanonnier-muzikant bij de Artillerie; 2 maanden opleiding stuksbediening [https://nl.wikipedia.org/wiki/M107/M110 M110] te Breda, daarna 12 maanden gedetacheerd bij [https://www.reunieorkestartillerie.nl/geschiedenis-atk/ ''Artillerie Trompetterkorps''] (fanfare) te Garderen (Bes-bas).
* 1989 Mei t/m juli gewerkt in ''[https://de.wikipedia.org/wiki/Schloss_Elmau Schloß Elmau]'', Oberbayern.
* 1989 Augustus verhuisd naar Amsterdam: Olympiaweg 88I; later Lijndenstraat 38III, Nassaukade 25III, resp. Nieuwe Gietersstraat 1II.
* 1989 - 1996 Studie Bewegingswetenschappen, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Vrije_Universiteit_Amsterdam Vrije Universiteit Amsterdam]. Geslaagd voor doctoraal examen [https://www.youtube.com/watch?v=b8hBfTY61Yk 29 augustus] (MSc/drs; accenten ''Theorie en geschiedenis der bewegingswetenschappen'' en ''Funcionele anatomie'').<ref>Empirisch onderzoek/ laboratoriumstage — verslag: ''Multipennate muscle is more than a sum of unipennate parts''; praktijkstage — verslag: ''Validatie van een ambulante monitor voor de activiteit van kinderen'' en bijdr. ''[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1350453397000076 Ambulatory monitoring of children’s activity]''; Literatuuronderzoek/ scriptie ''Preventie van chronische voet- en enkelblessures in het ballet''.</ref> Lidmaatschap studentenvereniging ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/A.S.C./A.V.S.V. ASC/AVSV]'' (lid archiefcommissie en hoofdredacteur ''Honestum'') en aangesloten dispuutgezelschap ''Hermes''<ref>Destijds vooral met hoofdletters geschreven als afkorting van ''Honestam Et Rectem Mentem Eligimus Semper.''</ref> (archivaris, ab-actis, fleur- en groentijdsleider).
* 1997 Mei - 2003 december in dienst bij ''Nederlandse Federatie voor de Cinematografie'' als stafmedewerker en secretaris van ''Stichting voor Onderzoek ten behoeve van de filmvertoning'', secretaris van ''Stichting Filmtransport'', resp. waarnemend algemeen secretaris en [https://www.youtube.com/watch?v=MIhW-Pn2G0o woordvoerder]. Daaruit o.a. lid ''Programmaraad [https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlandse_Programma_Stichting NPS]'' en adviesraad ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlands_Instituut_voor_de_Classificatie_van_Audiovisuele_Media NICAM]''/ ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Kijkwijzer Kijkwijzer]''.
* 1999 Juni getrouwd te Amsterdam; huwelijk ontbonden juli 2000.
* 2000 - 2003 (of langer?) Bestuurslid en webmaster van ''[https://westfriesefamilies.nl/ Stichting Westfriese Families]'', werkgroep van het ''[https://westfriesgenootschap.nl/ Westfries Genootschap]''.
* 2004 - 2008 sabbatsjaren, o.a. in Brazilië, Australië en Berlijn.
* 2009 Juni begonnen met Oera Linda studie.
* 2010 Vertrokken uit Amsterdam; in de daarop volgende vijf jaar gewoond/ verbleven in o.a. Portugal, Zuid-Afrika, India, Friesland, Vlaanderen, Duitsland en Noorwegen.
* 2011 Januari 30 begonnen met weblog ''[https://fryskednis.blogspot.com/ Saved from the Flood — Oera Linda studies]''.
* 2014 September vader geworden/ zoon geboren te Bad Kohlgrub (D).
* 2016 Mei getrouwd te Friedland (D); augustus dochter geboren te Mollenfelde (gem. Friedland).
* 2018 Mei dochter geboren te Diever.
* 2020 Mei zoon geboren te Diever. December 14 oprichting ''[https://oeralinda.org/over-stichting-oera-linda/ Stichting Oera Linda]''.
* 2022 Juli zoon geboren te Diever.
* 2024 Februari dochter geboren te Diever.
* (Evt. aan te vullen.)

== Noten ==
<references />

[[Category:Translators and researchers]]
{{DEFAULTSORT:^O^}}

Chronologieonderzoek — kernvraag en onderzoeksplan

2026-10-10T07:07:26Z

Jan: Chr-Q summary and plan

The Frisian Codex III - Aankondiging

2026-10-09T08:39:08Z

Jan:

{{DISPLAYTITLE:The Frisian Codex III — De zomer van ’26}}[[File:Frisian_Codex_III_Filmset.jpg|thumb|center|900px|Een denkbeeldige filmset van ''The Frisian Codex'', met Paul Verhoeven en Jan Ott. AI-gegenereerde illustratie, 2026.]]

'''The Frisian Codex III — De zomer van ’26'''

''Aankondiging — oktober 2026''

Na deel I, verteld door Dr. Watson, en deel II, geschreven vanuit het perspectief van Willem Oltmans, is een derde deel van ''The Frisian Codex'' in voorbereiding.

Het verhaal maakt daarin een sprong naar de zomer van 2026.

== Een onverwachte ontdekking ==

De Jonge Jan, die in deel II werd geïntroduceerd, ontdekt onverwacht een bestand op zijn computer. Hij kan zich niet herinneren het daar zelf te hebben geplaatst.

Wanneer hij het opent, vindt hij drie opmerkelijke documenten:

* '''Frisian Codex I-II''' — het verhaal dat de lezer inmiddels kent.
* '''Een brief in de Fryas-taal''', ondertekend met de raadselachtige naam '''JFKJA ENOCHIS'''.
* '''Een brief van een notaris uit Utrecht'''.

Wie heeft deze bestanden op zijn computer gezet? Waarom krijgt juist hij ze? Wie is JFKJA ENOCHIS?

En wat heeft een Utrechtse notaris te maken met een geschiedenis die via [[Cornelis Over de Linden]], [[Jan G. Ottema]], Sherlock Holmes en Willem Oltmans uiteindelijk bij de Jonge Jan terechtkomt?

Daar begint ''The Frisian Codex III''.

== De zomer van ’26 ==

Maar niet meteen.

Jan bekijkt de bestanden en beseft dat hij aan iets nieuws — en vermoedelijk omvangrijks — kan beginnen.

Vervolgens neemt hij een verstandig besluit:

'''Eerst genieten van de zomer van 2026.'''

De doden hebben bijna twee eeuwen gewacht.

Die paar weken kunnen er ook nog wel bij.

== Van boek naar film? ==

De afbeelding bovenaan deze pagina is een speelse vooruitblik op een mogelijke verfilming van ''The Frisian Codex''.

Op de denkbeeldige filmset zien we regisseur Paul Verhoeven en [[Jan Ott]], terwijl op de achtergrond een scène rond het sterfbed van [[Jan G. Ottema]] wordt opgenomen.

De historische en hedendaagse verhaallijnen komen hier letterlijk samen.

De afbeelding is fictief en met AI vervaardigd. Zij suggereert geen daadwerkelijke betrokkenheid van Paul Verhoeven bij een filmproductie.

== Achtergrond ==

''The Frisian Codex'' is een historische mysterieserie waarin fictie en gedocumenteerde geschiedenis worden verweven.

De drie delen hebben verschillende vertelperspectieven:

* '''Deel I''' — Dr. John H. Watson, de metgezel van Sherlock Holmes.
* '''Deel II''' — Willem Oltmans, die terugblikt op zijn ontmoetingen, herinneringen en ontdekkingen.
* '''Deel III''' — De Jonge Jan, die in 2026 onverwacht met documenten uit het verleden wordt geconfronteerd.

Historische personen, documenten en gebeurtenissen vormen de achtergrond van een fictief verhaal. De serie pretendeert niet dat alle beschreven ontmoetingen en gebeurtenissen daadwerkelijk hebben plaatsgevonden.

== Zie ook ==

* [[Jan Ott]]
* [[Jan G. Ottema]]
* [[Cornelis Over de Linden]]
* [[Leendert F. Over de Linden]]
* [[Brieven Ottema]]
* [[Bibliografie Oera Linda]]

== Publicatie ==

'''Status:''' In voorbereiding.

'''Aankondiging:''' Oktober 2026.

'''Wordt vervolgd.'''
[[Category:FC - Part III]]
[[Category:FC - Fictional documents]]
[[Category:FC - Visual development]]
[[Category:FC - Film concepts]]
[[Category:FC - Announcements]]
[[Category:Jan Ott - Creative works]]
[[Category:The Frisian Codex]]
[[Category:Literary works]]
[[Category:Creative projects]]

File:Frisian Codex III Filmset.jpg

2026-10-08T15:38:31Z

Jan:

Frisian Codex III Filmset

The Frisian Codex III - Aankondiging

2026-10-08T15:36:25Z

Jan: Aankondiging

```mediawiki
{{DISPLAYTITLE:The Frisian Codex III — De zomer van ’26}}

[[File:Frisian_Codex_III_Filmset.jpg|thumb|center|900px|Een denkbeeldige filmset van ''The Frisian Codex'', met Paul Verhoeven en Jan Ott. AI-gegenereerde illustratie, 2026.]]

'''The Frisian Codex III — De zomer van ’26'''

''Aankondiging — oktober 2026''

Na deel I, verteld door Dr. Watson, en deel II, geschreven vanuit het perspectief van Willem Oltmans, is een derde deel van ''The Frisian Codex'' in voorbereiding.

Het verhaal maakt daarin een sprong naar de zomer van 2026.

== Een onverwachte ontdekking ==

De Jonge Jan, die in deel II werd geïntroduceerd, ontdekt onverwacht een bestand op zijn computer. Hij kan zich niet herinneren het daar zelf te hebben geplaatst.

Wanneer hij het opent, vindt hij drie opmerkelijke documenten:

* '''Frisian Codex I-II''' — het verhaal dat de lezer inmiddels kent.
* '''Een brief in de Fryas-taal''', ondertekend met de raadselachtige naam '''JFKJA ENOCHIS'''.
* '''Een brief van een notaris uit Utrecht'''.

Wie heeft deze bestanden op zijn computer gezet? Waarom krijgt juist hij ze? Wie is JFKJA ENOCHIS?

En wat heeft een Utrechtse notaris te maken met een geschiedenis die via [[Cornelis Over de Linden]], [[Jan G. Ottema]], Sherlock Holmes en Willem Oltmans uiteindelijk bij de Jonge Jan terechtkomt?

Daar begint ''The Frisian Codex III''.

== De zomer van ’26 ==

Maar niet meteen.

Jan bekijkt de bestanden en beseft dat hij aan iets nieuws — en vermoedelijk omvangrijks — kan beginnen.

Vervolgens neemt hij een verstandig besluit:

'''Eerst genieten van de zomer van 2026.'''

De doden hebben bijna twee eeuwen gewacht.

Die paar weken kunnen er ook nog wel bij.

== Van boek naar film? ==

De afbeelding bovenaan deze pagina is een speelse vooruitblik op een mogelijke verfilming van ''The Frisian Codex''.

Op de denkbeeldige filmset zien we regisseur Paul Verhoeven en [[Jan Ott]], terwijl op de achtergrond een scène rond het sterfbed van [[Jan G. Ottema]] wordt opgenomen.

De historische en hedendaagse verhaallijnen komen hier letterlijk samen.

De afbeelding is fictief en met AI vervaardigd. Zij suggereert geen daadwerkelijke betrokkenheid van Paul Verhoeven bij een filmproductie.

== Achtergrond ==

''The Frisian Codex'' is een historische mysterieserie waarin fictie en gedocumenteerde geschiedenis worden verweven.

De drie delen hebben verschillende vertelperspectieven:

* '''Deel I''' — Dr. John H. Watson, de metgezel van Sherlock Holmes.
* '''Deel II''' — Willem Oltmans, die terugblikt op zijn ontmoetingen, herinneringen en ontdekkingen.
* '''Deel III''' — De Jonge Jan, die in 2026 onverwacht met documenten uit het verleden wordt geconfronteerd.

Historische personen, documenten en gebeurtenissen vormen de achtergrond van een fictief verhaal. De serie pretendeert niet dat alle beschreven ontmoetingen en gebeurtenissen daadwerkelijk hebben plaatsgevonden.

== Zie ook ==

* [[Jan Ott]]
* [[Jan G. Ottema]]
* [[Cornelis Over de Linden]]
* [[Leendert F. Over de Linden]]
* [[Brieven Ottema]]
* [[Bibliografie Oera Linda]]

== Publicatie ==

'''Status:''' In voorbereiding.

'''Aankondiging:''' Oktober 2026.

'''Wordt vervolgd.'''


[[Category:The Frisian Codex]]
[[Category:Literary works]]
[[Category:Creative projects]]


[[Category:FC - Part III]]
[[Category:FC - Fictional documents]]
[[Category:FC - Visual development]]
[[Category:FC - Film concepts]]
[[Category:FC - Announcements]]
[[Category:Jan Ott - Creative works]]
```

Test new EN00b.01 Liko

2026-10-06T09:20:59Z

Jan: test chapter page

__NOTOC__

<div class="ol-passage-header" lang="en">
'''<big>Liko Ovira-Linda</big>'''

''Letters of Instruction · B · passage b.01 · manuscript page 00b''

{| class="wikitable"
! scope="row" | Work
| Codex Oera Linda
|-
! scope="row" | Text type
| English translation
|-
! scope="row" | Translation
| [[Jan Ott|Jan Ott]], 2026
|-
! scope="row" | Passage reference
| b.01 — manuscript page 00b, starting at line 1
|-
! scope="row" | Shared passage ID (prototype)
| <code>OL:00b.01</code>
|-
! scope="row" | Source text
| [[FS00b.01 LIKO|Edited Fryas: LIKO]]
|-
! scope="row" | Manuscript and transcription
| [[00a-00b|Manuscript images and raw transcription (00a–00b)]] · [[00b-e|Edited transcription of page 00b]]
|-
! scope="row" | Other languages
| [[DE00b.01 Liko|Deutsch]] · [[ES00b.01 Liko|Español]] · [[FY00b.01 Liko|Frysk]] · [[NL00b.01 Liko|Nederlands]] · [[NO00b.01 Liko|Norsk]]
|}

'''Go to:''' [[#Translation|Translation]] · [[#Translator's notes|Translator's notes]] · [[#Continue reading|Continue reading]] · [[#Earlier English translation|Earlier English translation]]
</div>

== Translation ==

''Ott 2026. Note numbers link to commentary below the translation.''

<div class="ol-translation" lang="en">
'''[[00b|b.01 [00b]]]''' My dear heirs,

For our beloved ancestors’ sake, and for the sake of our precious freedom, a thousand times I bid you — dearest<ref name="liko-1" /> — never to let the eyes of a papist stray across these writings.<ref name="liko-2" />

They utter sweet words, but they subtly distort all that concerns us Fryas. To gain rich endowments,<ref name="liko-3" /> they collaborate with the puppet kings.<ref name="liko-4" /> These know that we are their greatest enemies because we dare speak to their people of freedom, justice, and the obligations of nobility. Thus, they make certain to obliterate all traces of our ancestral heritage and what is left of our morals.<ref name="liko-5" />

My dear ones! I have visited their palace.<ref name="liko-6" /> If Wralda allows, and if we fail to make ourselves strong, they will exterminate us all.

Written in Liudwerd, year eight hundred and three in Christian understanding.<ref name="liko-7" />

Liko, surnamed Ovira-Linda.<ref name="liko-8" />

</div>

== Translator's notes ==

''These notes explain translation choices and offer linguistic or historical interpretation. They are commentary, distinct from the translated manuscript text.''

<div class="ol-translator-notes" lang="en">
<references>
<ref name="liko-1">Dear ... beloved ... precious ... dearest — in original all LJAWA/-E (cognates Dutch/German: lieve/liebe).</ref>
<ref name="liko-2">papist (PÁPE.KAPPE) — lit.: ''priest-cloak''; likely used as an invective, reducing the subject to an external characteristic. Possibly also ''friend of the clergy''; see ''keppe'' in Dictionary of the Dutch language ([https://gtb.ivdnt.org/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=A009623&lemmodern=keppe&domein=0&conc=true WNT]). </ref>
<ref name="liko-3">endowments (PREBENDNE) — a ''prebend'' is a stipend paid to a clergyman in the service of the Church.</ref>
<ref name="liko-4">puppet kings (POPPA KENINGGAR) — i.e., figureheads loyal to or controlled by hidden powers, like marionettes. The West-Frisian invective ''poepe'' and even Dutch ''poep'' (English: poop) may have been derived from this use of the word.</ref>
<ref name="liko-5">morals (SÉDUM) — Dutch/German: zeden/Sitten; SÉDUM or SÉDA can also mean ''seeds''.</ref>
<ref name="liko-6">Rulers '''[from dubious sources]''' at the time would have been: Hamacarus, Bishop of Utrecht (no historical records other than his name); Charlemagne, who would have subdued the Frisians after a three-year war (783-785); and Leo III, Pope of Rome.</ref>
<ref name="liko-7">See note about dating in [[EN00a.01 Hidde|previous chapter]]. [Add note about year 781, the traditional year of the Frisians’ Christianization.]</ref>
<ref name="liko-8">Ovira-Linda (OVIRA.LINDA) — a variety of ''Oera Linda''; see note at '''[[EN00a.01 Hidde|a.01]]'''.</ref>
</references>
</div>

== Continue reading ==

'''Manuscript order:'''
* Previous: [[EN00a.01 Hidde|Hidde Oera-Linda]]
* Next: [[EN001.01 Assembly|Assembly in Disarray]]

'''Alternative reading order:'''
* Previous: [[EN00a.01 Hidde|Hidde Oera-Linda]]
* Next: [[EN047.06 Before|EN047.06 Before]]

[[English Translations|English chapter overview]] · [[Chapter structure|Explanation of chapter references]]

== Earlier English translation ==

[[AB Sandbach|Sandbach 1876 — chapters A and B]]

Test new Main Page

2026-10-06T09:08:27Z

Jan: test

__NOTOC__


<div class="ol-main-intro">
'''Oera Linda Wiki'''

A guide to the Oera Linda manuscript, its language, translations and research.

Oera Linda is a manuscript written in a language known here as Fryas. This wiki brings together manuscript images, transcriptions, translations, historical documents and studies. Begin with the original manuscript, read in your preferred language, or explore the sources and research.

'''Start here:''' [[#Read Oera Linda|Read the text]] · [[#View the manuscript|View the manuscript]] · [[#Sources and research|Explore the research]]
</div>

== Read Oera Linda ==
Read by chapter in Fryas or choose a translation. Fryas is the language of the manuscript; Frysk is a modern Frisian translation.

* '''[[FRYAS TOBIRÉD|Fryas]]''' — edited transcription, Ott 2026
* '''[[English Translations|English]]''' — Ott 2026
* '''[[Nederlandse Vertalingen|Nederlands]]''' — Ott 2026; also available in [[Volgorde 3|Ott's recommended reading order]]
* '''[[Deutsche Übersetzungen|Deutsch]]''' — Stafford and Wallis; partly available
* '''[[:Category:Spanish Translation|Español]]''' — Plumas 2026
* '''[[:Category:Traductions en français|Français]]''' — Sixma van Heemstra 1972; partly available
* '''[[:Category:Fryske oersetting|Frysk]]''' — Bosman; partly available
* '''[[Norsk Oversettelse|Norsk]]''' — Lien 2015

[[Old translations|Explore earlier translations]] by Ottema, Sandbach, Wirth and Overwijn.

== View the manuscript ==
Use the manuscript images to examine the source, alongside either form of transcription.

* '''[[:Category:Ms pages with raw transcription|Manuscript images and raw transcription]]''' — follow the manuscript's line layout.
* '''[[:Category:Ms pages with edited transcription|Manuscript images and edited transcription]]''' — consult the text in its edited form.

For reading by chapter, use the [[FRYAS TOBIRÉD|edited Fryas text]]. For an explanation of chapter references, see [[Chapter structure]].

== Compare text and translations ==
Start with a chapter in [[English Translations|English]], [[Nederlandse Vertalingen|Nederlands]] or [[FRYAS TOBIRÉD|Fryas]]. Follow its manuscript and language links to check the original or consult another translation. Availability varies by passage and language.

'''Try a passage:''' [[EN00b.01 Liko|Liko Ovira-Linda — English translation]].

[[Chapter structure|Understand the passage references]] · [[Old translations|Consult earlier translations]]

== Explore the language ==
Investigate Fryas words, grammar and writing.

* '''[[:Category:Word Studies|Word studies]]''' — meanings, variants and linguistic comparisons.
* '''[[:Category:Grammar|Grammar studies]]''' — forms and structures of the language.
* '''[[Fonts|Fryas-based fonts]]''' — typefaces inspired by the manuscript's script.

== People, places and history ==
Explore people involved in translating and researching Oera Linda, studies of locations, and historical chronology.

* '''[[:Category:Translators and researchers|Translators and researchers]]'''
* '''[[:Category:Location Studies|Location studies]]'''
* '''[[Chronologie|Chronology]]''' — in Dutch.

== Sources and research ==
Consult historical documents, correspondence, publications and interpretative studies.

* '''[[:Category:Logboek Oera Linda|Logboek Oera Linda, 1741–1871]]''' — Dutch documentary collection.
* '''[[Bibliografie Oera Linda|Bibliography, 1872 onwards]]'''
* '''Historical source collections:''' [[:Category:Sources Dutch|Dutch]] · [[:Category:Sources English|English]] · [[:Category:Sources German|German]] · [[:Category:Sources French|French]]
* '''[[:Category:Briefwissellingen|Correspondence]]''' — Dutch collection.
* '''[[:Category:Studies NL|Studies and analyses]]''' — in Dutch.

== A guide to the material ==
The manuscript is the source for the codex text. Transcriptions and translations provide different ways to consult it; notes and studies offer explanation and interpretation.

* '''Manuscript images''' show the document itself.
* '''Raw transcription''' follows the manuscript text and line layout.
* '''Edited transcription''' presents the Fryas text with editorial treatment.
* '''Translation''' presents the text in another language.
* '''Translator's notes''' explain translation choices and may propose interpretations.
* '''Historical documents and later studies''' provide evidence, context or arguments concerning Oera Linda.

When quoting or using this wiki with AI, identify the passage, language and edition. Distinguish the codex text from a translator's note or a later study. The organisation of this wiki does not imply a conclusion about the manuscript's date or authenticity.

== About and community ==
[[Oera Linda Wiki:About|About this wiki]] · [[Special:RecentChanges|Recent changes]]

[https://oeralinda.org/ Oera Linda Foundation] · [https://fryskednis.blogspot.com/ Saved from the Flood blog] · [https://www.youtube.com/@OeraLinda Oera Linda on YouTube] · [https://forum.oeralinda.org/ Oera Linda Forum] · [https://x.com/otharus Jan Ott on X]

Main Page

2026-10-06T08:04:38Z

Jan: introductie

<div id="mp-topbanner" class="mp-box">
<div id="mp-welcomecount">
<div id="mp-welcome"><h1>Welcome to ''fryas.net'' / the [[Oera_Linda_Wiki:About|Oera Linda Wiki]]</h1>,</div>
<div id="mp-free">Oera Linda Wiki is a research and reference resource for the Oera Linda manuscript. It contains scans, transcriptions, translations, historical sources and research material. Start by reading the text, viewing the original manuscript, or exploring the research database. Online since 2022.</div>
<div id="articlecount">[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] articles</div>
</div>
</div>
<div id="mp-upper">
<div id="mp-left" class="MainPageBG mp-box">

<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">Codex Oera [[LINDA, Linden|Linda]]</h2>
<div id="mp-tfa" class="mp-contains-float">
<ul style="list-style: none; margin-left: 1em;">

Original manuscript by (set of) page(s), with ([[Jan Ott|Ott]], 2026):
* [[:Category:Ms_pages_with_raw_transcription|raw transcription]]
* [[:Category:Ms_pages_with_edited_transcription|edited transcription]]
<li>To read by chapter, select a language:<ul style="list-style: none; margin: 0.2em 0;">
<li>[[FRYAS TOBIRÉD|<div class="emoji big flag fs"></div> Fryas]] — edited Fryas ([[Jan Ott|Ott]], 2026)</li>
<li>[[Deutsche_Übersetzungen|<div class="emoji big flag de"></div> Deutsch]] — Stafford, Wallis: zum Teil</li>
<li>[[English Translations|<div class="emoji big flag uk"></div> English]] — Ott 2026</li>
<li>[[:Category:Spanish Translation|<div class="emoji big flag es"></div> Español]] — Plumas 2026</li>
<li>[[:Category:Traductions en français|<div class="emoji big flag fr"></div> Français]] — Sixma van Heemstra 1972: partie</li>
<li>[[:Category:Fryske oersetting|<div class="emoji big flag fy"></div> Frysk]] — Bosman: foar in part</li>
<li>[[Nederlandse Vertalingen|<div class="emoji big flag nl"></div> Nederlands]] — Ott 2026 ([[Volgorde 3|voorkeursvolgorde]] Ott)</li>
<li>[[Norsk_Oversettelse|<div class="emoji big flag no"></div> Norsk]] — [[Hans O. Lien|Lien]] 2015</li>
</ul></li><li>[[Old translations]]: Ottema, Sandbach, Wirth, Overwijn<li>

</ul>
</div>

</div>

<div id="mp-right" class="MainPageBG mp-box">

<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">Various Studies</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">
* [[:Category:Logboek Oera Linda|Logboek Oera Linda]] (1741-1871) — Dutch library
* [[Bibliografie Oera Linda]] (1872→)
* Sources [[:Category:Sources Dutch|Dutch]]/ [[:Category:Sources_English|English]]/ [[:Category:Sources German|German]]/ [[:Category:Sources French|French]]
* [[:Category:Briefwissellingen|Briefwissellingen]] (Dutch)
* [[:Category:Translators and researchers|Players involved]] (1871→)
* [[:Category:Word_Studies|Words]]/ [[:Category:Studies NL|Advanced]] (Dutch)/ [[:Category:Grammar|Grammar]]/ [[:Category:Location Studies|Locations]]
* [[Chronologie]] (Dutch)
* [[Fonts|Fryas based Fonts]]
</div>

<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">Links</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">
* [[:Special:RecentChanges|Latest wiki changes]]
* [https://oeralinda.org/ Oera Linda Foundation home page]
* [https://fryskednis.blogspot.com/ ''Saved from the Flood'' (blog)]
* [https://www.youtube.com/@OeraLinda YouTube channel]
* [https://forum.oeralinda.org/ Oera Linda Forum]
* [https://x.com/0eraLinda Twitter/X page]
</div>

* [[Chapter structure|New chapter division]] relative to editions of “Codex Oera Linda” (2021-’22)</div>

__NOTOC____NOEDITSECTION__

EN056.21 Tunis

2026-10-03T10:01:26Z

Jan: remove pharao reference

=={{Version_Ott}}==
'''K. Era of Tunis'''

'''3. At Waraburg and Stavia'''

'''a. Tunis and Inka Depart'''

'''[[056|56.21]]''' Here is where the history of Nef-Tunis and his kinsman Inka rightly begins.<ref>‘Nef-Tunis and his kinsman Inka’ (NÉF.TÜNIS ÀND SIN NÉF INKA) — the root ‘nef’/‘nep’ is known from several old languages to indicate family ties (e.g., still found in words like: nepotism, nephew); its use here may signify that the people considered him one of their kin or may simply denote the kinship between the two seafarers. The name Nef-Tunis seems obviously related to the sea-god Neptune, the most spectacular mosaics of whom were found in Tunisia.</ref>

All this is recorded not only on the walls of the Waraburg, but also at the burg Stavia, which lies inland from the port of Staveren:

When Tunis wished to return home with his ships, he went first towards the Denmarks. But he was not permitted to land there; this had been signaled by the mother. '''[[057|[057]]]''' Also at Fleeland he was not permitted to land, nor anywhere else. He would thus have perished with his men from want and hardship. Therefore, they went plundering the lands by night and sailing by day.

Voyaging along the coast like this, they arrived at the colony of Kaedik (Gadir, Cádiz), so called because its harbor was formed by a stone pier (‘quay-dyke’). Here they purchased all manner of supplies, but Tutia the burgmaid would not allow them to settle there.

When they were ready to depart, a dispute broke out between them. Tunis wanted to enter the strait of the Middle Sea in order to go and sail in the service of the rich king of the Egyptian lands, as he had done before. But Inka said he had had enough of all Finda’s folk. Inka thought that a high-lying part of Atland might possibly remain as an island, where he and his people could live in peace. Thus, as the two kinsmen could not agree, Tunis went and planted a red flag on the beach, and Inka a blue one. Then everyone was able to choose whom he wanted to follow and, amazingly, Inka — who was loath to serve the kings of Finda’s folk — was chosen by most Finns and Magyars. When they had counted the crews and divided the ships accordingly, the fleets went their separate ways.

Of Nef-Tunis, accounts would later reach us. But of Nef-Inka, nothing more was ever heard.

===Notes===
<references />

{{Chapter Navigation|normal=EN058.01 Tyrians|back=EN053.12 Wodin}}
=={{Title other languages}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE056.21 Tunis]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES056.21 Tunis e Inka]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS056.21 TÜNIS|FS056.21 TÜNIS]]'''
:<div class="emoji flag nl"></div> '''[[NL056.21 Tonis]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO056.21 Tunis]]'''

=={{Other EN}}==
Chapter K: [[K Sandbach|Sandbach 1876]]

[[Category:English Translations]]
{{DEFAULTSORT:^K. Era of Tunis^}}

EN058.01 Tyrians

2026-10-03T10:00:47Z

Jan: remove BCE note

=={{Version_Ott}}==
'''K. Era of Tunis'''

'''3. At Waraburg and Stavia'''

'''b. Tunis and the Tyrians'''

'''[[058|58.01 [058]]]''' Nef-Tunis sailed along the coast through the gates of the Middle Sea. When Atland sank, the shores of the Middle Sea had also been severely troubled. As a result, many people from Findasland — as well as many from Lydasland — came to our Hither and Far Greeklands. In turn, many of our folk moved to Lydasland. That all resulted in the loss of the mother’s rule over the Hither and Far Greeklands. Tunis was aware of this and sought therefore to choose a good harbor from which he could sail in service of the rich princes. But, as his fleet and his folk looked so tattered, the coastal residents thought they were pirates, and thus they were repelled everywhere.

Then, at last, they arrived at the Phoenician coast. That was 193 years after Atland sank. Nearby the coast, they found an island with two deep bays, so that it looked like three islands. On the middlemost, they set up their refuge, and later they built a burg wall around it. When they wanted to give it a name, there was disagreement between them. Some wanted to call it Fryasburg, others Nef-Tunia; but the Magyars and the Finns pleaded it should be called Týr’s Burg. Týr was the name of one of their gods, and it was on his annual day that they had '''[[059|[059]]]''' landed. In return, they would forever recognize Tunis as their king. Tunis allowed himself to be persuaded, and the others had no desire to fight over the matter.

When they were well settled, they sent some elder navigators and Magyars ashore and onward to the city of Sidon. But, at first, the coast-dwellers wanted nothing to do with them, saying: “You are drifters from afar, whom we cannot abide.” When our people offered to sell them our iron weapons, however, things all turned out well. They were also very interested in our amber, and the demand for it was endless. Tunis, who was a shrewd one, declared that he had no more iron weapons or amber. Then the merchants came and urged him to give them twenty ships, all of which they would fill with the finest goods; and they would provide him as many rowers as he required. He permitted twelve ships to be laden with wine, honey, and leather goods, including bridles and saddles mounted in gold, the likes of which had never before been seen.

With all this treasure, Tunis sailed into the Flee Lake. The alderman of West Fleeland was so impressed with all these goods, that he arranged permission for Tunis to build a warehouse at the mouth of the Flee Lake. This place came to be '''[[060|[060]]]''' known as Almanland, and the market at Wieringen, where they were thereafter permitted to trade, Toletmark.<ref>‘Toletmark’ — from verb TOLÉTA (allow, permit), Dutch: ‘toelaten’.</ref> The mother advised that we should sell them anything except iron weapons, but she was ignored.

As the Tyrians thus had free rein, they kept coming, transporting our goods near and far, to the detriment of our own sea campaigners. It was subsequently decided at a general assembly to allow in no more than seven Tyrian ships per year.

===Notes===
<references />

{{Chapter Navigation|normal=EN060.12 Gola|back=EN056.21 Tunis}}
=={{Title other languages}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE058.01 Thyrier]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES058.01 Tirios]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS058.01 THÍRJAR|FS058.01 THÍRJAR]]'''
:<div class="emoji flag nl"></div> '''[[NL058.01 Tyriers]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO058.01 Tyrerne]]'''

=={{Other EN}}==
Chapter K: [[K Sandbach|Sandbach 1876]]

[[Category:English Translations]]
{{DEFAULTSORT:^K. Era of Tunis^}}

EN131.26 Brokmen

2026-10-03T09:05:04Z

Jan: eliminate ambiguity

=={{Version_Ott}}==
'''S. Frethorik'''

'''5. Faults of the Brokmen'''

'''[[131|131.26]]''' When the Bearer has wheeled forth the Yule for some time, then posterity might come to believe that the faults brought here by the Brokmen were those of their own ancestors.<ref>‘Brokmen’ (BROK.MANNA) — unclear; elsewhere, ‘brok’ means ‘marshy’ (land); perhaps many of the remigrants settled in the lower, marshy lands.</ref> To prevent this, I will describe all that I have observed of their manners:

'''[[132|[132]]]''' About the Geartmen I have not much to say. I have not dealt much with them, but as far as I have seen, they have retained our language and customs the most. I cannot say the same of the others.

The language of those from the Greeklands is vulgar, and their customs are lamentable. Many have brown eyes and hair. They are envious and brazen, and fearful from superstition. When they speak, they put the words first that ought to come last. For ald (old) they say ‘ád’, for salt ‘sád’, ‘má’ for man,<ref>‘ald’ — Frisian: âld; Dutch: oud; German: alt; ‘salt’ — Frisian: sâlt; Dutch: zout; German: Salz; ‘ma’ for man is common in Frisian family names, for example: Jensma, Ottema.</ref> ‘sel’ for ‘skil’ (shall), ‘sode’ for ‘skolde’ (should).<ref>‘skil’ — Frisian: sil; Dutch: zal; German: soll; ‘skolde’ — Frisian: soe; Dutch: zou; German: sollte.</ref> Too many to mention. They also use foreign and abbreviated names that have no clear meaning. The Ionians speak better, but they drop the ‘H’ where one should be and include one where it should not.

Whenever anyone makes an image of someone who has died and it is a good likeness, they believe that the spirit of the departed enters into it. Therefore they all keep hidden idols: of Frya, Festa, Medea, Thiania,<ref>‘Thiania’ (THJANJA) — or: Diana (meaning: ‘to serve’; Dutch and German: ‘dienen’).</ref> Hellenia, and many others.

When a child is born, the family gathers and prays to Frya that she may send her maidens to bless the child. When they have prayed, '''[[133|[133]]]''' no one may move or make a sound. If the child cries and persists for a while, it is a bad omen and the mother is suspected of adultery. I have seen terrible consequences from that! If the child sleeps, it means that the maiden spirits have come. If it also smiles, the maidens have promised it good luck.

As if they were come from the Finns, they ever believe in evil spirits, witches, sorcerers, huldermen, and elves.<ref>huldermen (ULDERMANKES) — see ''[[wikipedia:Hulder|hulder]]'' from Scandinavian folklore; compare “... whispered about spooks, wight women, and huldermen, like the Danes” in '''[[EN205.01 Idolatry|205.01]]'''.</ref>

Herewith I will end, and I think I have written more than any of my ancestors.

Frethorik.

===Notes===
<references />

{{Chapter Navigation|normal=EN133.17 Wilyo|back=EN130.21 Northland}}
=={{Title other languages}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE131.26 Heimkehrer]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES131.26 Repatriados]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS131.26 BROKMANNA|FS131.26 BROKMANNA]]'''
:<div class="emoji flag nl"></div> '''[[NL131.26 Repatrianten]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO131.26 Hjemvendte]]'''

=={{Other EN}}==
Chapters S4, S5 and T: [[S4T Sandbach|Sandbach 1876]]

[[Category:English Translations]]
{{DEFAULTSORT:^S. Frethorik^}}

EN205.01 Idolatry

2026-10-03T09:04:18Z

Jan: note

=={{Version_Ott}}==
'''Z. Era of Askar'''

'''d. Idolatry and Superstition'''

'''[[205|205.01 [205]]]''' As soon as Askar learned from Reintia’s messengers how the Jutters were inclined, he promptly sent messengers on his behalf to the king of Hals. The ship of the messengers was laden with maidens’ jewelry, and there was a golden shield on which an image of Askar was depicted. These messengers were instructed to ask on behalf of Askar for the king’s daughter, Frethogunsta, as his wife.

Frethogunsta came to Staveren one year later. Among her followers was a Magy, for the Jutters had long been corrupted.

Shortly after the marriage of Askar and Frethogunsta, a temple was built at Staveren, in which abhorrent idols were placed, with gold embroidered clothing. There were also rumors that, at night and at ungodly times, Askar would bow down to them with Frethogunsta. But so much is certain: The burg Stavia was never rebuilt!

Reintia had already returned and went angrily to Prontlik, the mother at Texland, to report what was happening. Prontlik responded by sending messengers to all corners of the land, declaring that Askar was given over to idolatry. Askar feigned indifference, but, without warning, a '''[[206|[206]]]''' fleet came in from Hals. In the night, the maidens were driven out of the burg and, by morning, only a smoldering heap remained. Prontlik and Reintia came to me for shelter. When later I weighed the matter in my mind, it seemed to me that this could bode ill for my country. Therefore, we forged a plot together which might benefit us all. This is what we did:

In the middle of the thicket wood to the east of Liudwerd is our refuge;<ref>‘thicket wood’ (KRÍLWALD) — if this refers to the [https://en.wikipedia.org/wiki/Creil_Woods Creil Woods], Liudwerd may have been where (the current shoal in the Wadden Sea) [https://wadvaarders.nl/texel-om-de-lutjeswaard Lutjeswaard] is; compare '''[[EN085.12 Medeasblik|87.06]]''' and '''[[EN095.20 Eulogy|96.31]]'''.</ref> our bastion, which can only be reached by a maze-like path. In this stronghold, I had long ago placed young guards, all of whom had a potent dislike for Askar and kept all other folk at a distance. And even amongst our own people, it also came to pass that many women — and even men — whispered about spooks, wight women, and huldermen, like the Danes.<ref>Compare [[EN131.26 Brokmen|'''131.26''']] “As if they were come from the Finns, they ever believe in evil spirits, witches, sorcerers, huldermen, and elves.”</ref> Askar had used all of this foolishness to his advantage. And now we, too, intended to do the same — to our advantage. On a dark night, I brought the burgmaids to the bastion, whereupon they went about with their maidens to haunt the maze of paths dressed in white cloth, so that thereafter none dared come there again.

When Askar thought that he had all in his grip, he allowed the Magyars — under various names — to travel throughout '''[[207|[207]]]''' his states. And, except in Greanega and my state, they were nowhere gainsaid.

Once Askar had thus become allied with the Jutters and the other Danes, they went out together plundering. But they reaped only bitter fruits. They brought home various treasures from foreign lands, yet for precisely this reason the young folk lost their ambition to learn a craft or work in the fields, so that in the end they had to use slaves. But this was all very much against Wralda’s will and against Frya’s advice. Thus, punishment was inevitable.

===Notes===
<references />

{{Chapter Navigation|normal=EN207.14 Punishment|back=EN202.06 Reintia}}
=={{Title other languages}}==

:<div class="emoji flag de"></div> '''[[DE205.01 Askar]]'''
:<div class="emoji flag es"></div> '''[[ES205.01 Askar]]'''
:<div class="emoji flag fs"></div> '''[[FS205.01 ÁSKAR|FS205.01 ÁSKAR]]'''
:<div class="emoji flag nl"></div> '''[[NL205.01 Askar]]'''
:<div class="emoji flag no"></div> '''[[NO205.01 Askar]]'''

=={{Other EN}}==
Chapter Z: [[Z Sandbach|Sandbach 1876]]

[[Category:English Translations]]
{{DEFAULTSORT:^Z. Era of Askar^}}

English Translations

2026-10-02T07:11:24Z

Jan:

<div style="text-align: center;">
= Foreword =
</div>
Foreword from the printed edition of Codex Oera Linda by [https://www.subscribestar.com/ashalogos Asha Logos]. (Click Expand to open.)
<div class="toccolours mw-collapsible mw-collapsed">
In recent years, I have become convinced:

The work you hold in your hands is a unique treasure.

I hope this might eventually be recognized even among those who see reason to doubt the manuscript’s origin story or historical authenticity.

From the first time I read Codex Oera Linda, I have been unable to put it out of my mind or perform the usual order of operations: “note the useful information, set it aside, move on.” I find myself continually drawn, continually revisiting — always considering this time well spent and walking away with something new and valuable each time.

In my own journey, after many years of reading and rereading those rare and priceless earliest historical accounts from men like Herodotus, Thucydides and Siculus, to Jordanes and the works of Homer and the Greek legends, the signs were everywhere:

I could not help but intuitively sense a broader cohesive picture existing seemingly just out of direct view... a grand historical narrative, a unifying storyline capable of explaining the strong connections between supposedly disconnected peoples, and one that sees the forest for the trees from a perspective capable of providing much more clarity across the sweep of time and space.

Evidence of a sprawling seagoing “empire” or confederacy of peoples — connecting much of the known world, engaging in robust oceanic trade and helping to spread several aspects of “civilization” as we know it today — is legion and, in my view, extremely convincing. And yet, the people at the center of this empire or confederacy have been little more than a gigantic looming question mark.

A people that, though they certainly were not exclusively Trojan or Greek or Roman, Indian or Scythian or Iranian, seemed to have such an outsized impact on each of these. And yet, their story always seems to be told from the outside looking in, never in their own words written by their own hands — setting the stage for what may be one of history’s greatest unsolved mysteries. I am not ready to state that this work is the definitive answer to this mystery, but there is no doubt of its potential as a compelling piece of evidence, worthy of very real and serious consideration. It is my hope that Ott’s excellent translation<ref>Since 2022 a combined effort of Jan Ott and Bruce Stafford</ref> — greatly superior to previous efforts, from all I am able to discern — might help kickstart such earnest consideration.

Although it so effectively fills in gaps and provides answers to some of the biggest outstanding questions with regard to the historical picture, its significance goes well beyond the purely historical. The manner in which Codex Oera Linda speaks to the nature and development of language, for example, speaks to deeper truths that transcend mere labels of fiction or nonfiction. And this is just one example of many such “essence” truths, of a simple and powerful sort, elegantly touched upon in the work, so many of which have been misplaced, forgotten or consciously set aside in this age of muddied and convoluted thinking.

Wise hands wrote these words, of this much I am now certain.

Its sections are authored in a spartan, laconic style, which seems fitting — yet it still manages to convey depth, passion and feeling. It contains parables and timeless life lessons, yet never feels pretentious or sermonizing. It offers up historical context that has the potential to forever change our understanding of the world, and does so while powerfully speaking to the most fundamental elements of human nature. Most importantly — and I do not know how else to cleanly phrase this — it is a breath of fresh air. There is strength and health here, of a type I believe we might fruitfully learn and draw from, now more than ever.

If elements of the work seem jarring to our modern sensibilities and prejudices, I suggest reading with a truly open mind — coupled with a recognition that many of our fashionable modes of thinking and looking at the world were largely formulated in such a short slice of recent time. We represent but the blink of an eye in contrast to the sum total of recorded history, and this practice of looking to the past and its leading personalities with self-assured condescension may be one we come to regret. Such timeless wisdom as one finds in Codex Oera Linda is vastly more important than the temporal products of our own modern minds, so prone to be carried away with themselves, so enamored with novelty, so prone to bend and sway with the prevailing political and cultural winds.

It is said that complexity is the way of the intelligent and simplicity is the way of the wise. This work tells in simple yet fascinating detail the story of a deeply rooted, unswervingly noble and just people, for whom good conduct was far more than a performative facade for the sake of those looking on. Considering the consequences of one’s actions seems to be intrinsic to their character and nature, the core of their individual and collective being. They seem to recognize this mindset as the necessary core of any nation or community seeking to stand the test of time — a recognition that makes the story of their eventual fall all the more powerful and telling, conveying profound and timely lessons.

Just as it was my privilege to create video productions on the topic,<ref>''Our Subverted History — The Oera Linda Book'', parts 5.1, 5.2, 5.3, released between September 2020 and March 2021 on various platforms: YouTube ([https://www.youtube.com/watch?v=rYT_WugMLoY [5.1]] | [https://www.youtube.com/watch?v=XujB_NhKTy4 [5.2]] | [https://www.youtube.com/watch?v=gvt5jJnMruc [5.3]]), Odysee ([https://odysee.com/@ashalogos:92/conspiracy-our-subverted-history-part-8:7 [5.1]] | [https://odysee.com/@ashalogos:92/conspiracy-our-subverted-history-part-9:8 [5.2]] | [https://odysee.com/@ashalogos:92/conspiracy-our-subverted-history,-part:1 [5.3]])</ref> it is equally so my privilege to write this foreword and to be able to work with an individual such as Jan Ott. Prudent, sober, insightful and gifted, we all owe him a sincere debt of gratitude for helping bring this work back into public consciousness, at long last.

May it be instructive, intriguing and edifying — a sower of good seed in the hearts and minds of all who read it.

— Asha Logos, 2021

== Notes ==
<references />
</div>

<div style="text-align: center;">
= Introduction =
</div>
This online edition of ''Codex Oera Linda'' — including an edited transcription in the original lettering system, translation into multiple languages, suggested alternative reading order, scans of all pages and explanatory notes — is intended to be a public resource. (Click Expand to open.)
<div class="toccolours mw-collapsible mw-collapsed">
The manuscript came to light in 1867, when it was first submitted for examination to the ''[https://koninklijkfriesgenootschap.nl/ Frisian Society]'' (''for the Practice of Frisian History, Antiquity and Linguistics'') in Leeuwarden, Friesland, by Cornelis Over de Linden, who claimed to have inherited the manuscript in 1848 from the estate of his grandfather Andries Over de Linden. Following his death in 1874, it was inherited by his son Leendert Over de Linden, who left it to his brother’s grandson, Cornelis Over de Linden IV. The latter donated it in 1938 to the Frisian Provincial Library, now ''[https://www.tresoar.nl/ Tresoar]'' in Leeuwarden.

The pages bear no watermarks, but waterlines are visible that appear similar to the characteristic lines of 12th century Spanish-Arabic paper. The page size is 291 mm x 210 mm, or 11.46 x 8.27 inches, except for the letters of instruction. The whole book likely consisted of bound quires (bundles of 24-26 bound pages), as indicated by the sewing holes and Over de Linden’s statement that he had taken it apart.<ref>As cited from one of his diaries by Jensma (2004) ''De Gemaskerde God'', p. 305</ref> Twenty pages of the manuscript are missing between p. 168-189, two between p. 192-195 and an unknown number after p. 210, leaving a total of 190 pages.

A word on translation: a literal translation is not always the best reflection of the intended meaning. Some expressions make no sense in another language, while some words, although they have recognisable modern cognates, have a different meaning in the original. For example, at '''[[00a|1.02]]''', BOKA (''boka'') is obviously related to ''books'' — but modern books are usually printed, so ''writings'' or ''scriptures'' may better convey what was meant. There is scope for ambiguity in places; LIF (''lif'') could be either ''body'' (Dutch: ''lijf'', German: ''Leib'') or ''life''. The latter translation was chosen after a review of other uses in context. KÉREN (''kéren'', '''[[EN047.06 Before|47.10]]''') means ''chosen/favoured'', but is also related to English ''corn'' (maize) and Dutch ''koren'' (grain: wheat, rye or barley). Since FOLK (''folk'') is a key term in the work, it was generally left unchanged, although in some cases ''people'' is used. Proper names were translated or left unchanged, sometimes in a more familiar spelling.

In 1938, the Oera Linda manuscript was donated to the Frisian Provincial Library by then owner Cornelis Over de Linden IV, who trusted that his donation would finally lead to proper study of the document and its contents. Until today, this has never happened.<ref>The 2004 dissertation by Jensma theorizes about possible 19th century creators and their motives, but started from the assumption that it had to be a forgery.</ref>

The library states that the Oera Linda book is “commonly believed to be a forgery.” Substantiation of this belief, however, is sparse. The main evidence seems to be the fact that scholars do not take it seriously. Asking whether the manuscript or its contents may be authentic after all appears to have been taboo in Dutch academia since the late 1870s.

Our desire is that this new edition will make the texts and the original language more accessible — may it inspire readers to appreciate their significance.

== Notes ==

<references />

</div>

<div style="text-align: center;">

= Chapters =
</div>

== Letters of instruction ==

'''A.''' [[00a|a.01]] | '''[[EN00a.01 Hidde|Hidde Oera Linda]]'''

'''B.''' [[00b|b.01]] | '''[[EN00b.01 Liko|Liko Ovira-Linda]]'''

== Part I — Book of the Adela-Followers ==

<div class="column_lists">
<div class="group">
'''C. Introduction'''
: a. [[001|1.01]] | [[EN001.01 Assembly|Assembly in Disarray]]
: b. [[001|1.16]] | [[EN001.16 Adela|Adela’s Advice]]
: c. [[005|5.08]] | [[EN005.08 Names|Names of the Reeves]]
</div><div class="group">
'''D. At Three Burgs'''
: 1. [[005|5.30]] | [[EN005.30 Stylus|Take up Your Stylus]]
: 2. [[006|6.12]] | [[EN006.12 Creation|Our Primal History]]
: 3. Primordial Mothers
:: a. [[007|7.01]] | [[EN007.01 Lyda|Lyda]]
:: b. [[007|7.30]] | [[EN007.30 Finda|Finda]]
:: c. [[009|9.18]] | [[EN009.18 Frya|Frya]]
: 4. [[011|11.13]] | [[EN011.13 Tex|Frya’s Tex]]
: 5. [[014|14.09]] | [[EN014.09 Festa|Festa’s Guidance]]
</div><div class="group">
'''E. Laws'''
: a. [[015|15.01]] | [[EN015.01 Burg|Burg Laws]]
: b. [[019|19.08]] | [[EN019.08 Common|Common Laws]]
: c. [[021|21.15]] | [[EN021.15 Defense|Defense Laws]]
: d. [[023|23.07]] | [[EN023.07 War|At War]]
: e. [[025|25.04]] | [[EN025.04 Security|Security]]
</div><div class=group">
'''F. Minno’s Writings'''
: 1. Laws and Directives
:: a. [[026|26.21]] | [[EN026.21 Peace|Preventing War]]
:: b. [[027|27.12]] | [[EN027.12 Seafarers|Laws for the Seafarers]]
:: c. [[029|29.12]] | [[EN029.12 Precedents|Useful Precedents]]
:: d. [[031|31.04]] | [[EN031.04 Laws|Concerning Laws]]
:: e. [[032|32.01]] | [[EN032.01 Eawa|Eawa]]
: 2. [[033|33.22]] | [[EN033.22 Minerva|Minerva]]
: 3. [[039|39.05]] | [[EN039.05 Crete|Crete]]
</div><div class="group">
'''G. Justice'''
: a. [[040|40.11]] | [[EN040.11 Principles|Three Principles]]
: b. [[040|40.26]] | [[EN040.26 Regulations|Regulations and Penalties]]
: c. [[042|42.10]] | [[EN042.10 Wrathful|Wrathful People]]
: d. [[043|43.01]] | [[EN043.01 Evildoers|Evildoers]]
: e. [[044|44.07]] | [[EN044.07 Thieves|Three Thieves]]
</div>
'''H.''' [[045|45.01]] | '''[[EN045.01 Yule|Yule and Script]]'''
<div class="group">
'''J. At All Burgs 1'''
: a. [[047|47.06]] | [[EN047.06 Before|Before the Bad Times]]
: b. [[049|49.11]] | [[EN049.11 Aldland|How Aldland Sank]]
</div><div class="group">
'''K. Era of Tunis'''
: 1. [[050|50.19]] | [[EN050.19 Magyars|Waraburg: Magyars]]
: 2. [[053|53.12]] | [[EN053.12 Wodin|All Burgs 2: Wodin]]
: 3. At Waraburg and Stavia
:: a. [[056|56.21]] | [[EN056.21 Tunis|Tunis and Inka]]
:: b. [[058|58.01]] | [[EN058.01 Tyrians|Tunis and the Tyrians]]
:: c. [[060|60.12]] | [[EN060.12 Gola|The Gola]]
</div><div class="group">
'''L. Era of Minerva'''
: 1. At Walhallagara
:: a. [[061|61.28]] | [[EN061.28 Burgmaids|Kelta and Minerva]]
:: b. [[065|65.15]] | [[EN065.15 Jon|Jon’s Fleet]]
:: c. [[067|67.09]] | [[EN067.09 Kelta|Kelta and the Gola]]
: 2. At Fryasburg 1
:: a. [[068|68.17]] | [[EN068.17 Mediterranean|Jon and Minerva]]
:: b. [[072|72.05]] | [[EN072.05 Geartmen|The Geartmen]]
</div><div class="group">
'''M. At Fryasburg 2'''
: a. [[075|75.08]] | [[EN075.08 Ulysus|Ulysus’ Quest]]
: b. [[076|76.13]] | [[EN076.13 Athenia|Athenia in Decline]]
</div><div class="group">
'''N. At all Burgs 3'''
: 1. [[079|79.11]] | [[EN079.11 Denmarks|The Denmarks]]
: 2. Frana and the Magy
:: a. [[082|82.01]] | [[EN082.01 Frana|Frana’s Prophecy]]
:: b. [[085|85.12]] | [[EN085.12 Medeasblik|Battle of Medeasblik]]
</div><div class="group">
'''O.''' [[087|87.13]] | '''[[EN087.13 Afterword|Afterword]]'''
</div>
</div>

== Part II — Added by Oera Lindas ==

<div class="column_lists">
<div class="group">
'''P.''' [[087|87.19]] | '''[[EN087.19 Adelbrost|Adelbrost]]'''
</div><div class="group">
'''R. Apollania'''
:1. [[090|90.01]] | [[EN090.01 Adelbond|Adel-Bond Alliance]]
:2. Bruno’s Writings
::a. [[091|91.11]] | [[EN091.11 Treason|A Treacherous Maid]]
::b. [[093|93.18]] | [[EN093.18 Arrow|Death of Adela]]
:3. [[095|95.20]] | [[EN095.20 Eulogy|Lay of Adela]]
:4. On the Burg Tower
::a. [[097|97.28]] | [[EN097.28 Teachings1|Teachings 1]]
::b. [[100|100.01]] | [[EN100.01 Teachings2|Teachings 2]]
:5. [[103|103.26]] | [[EN103.26 Tale|The Unsociable Man]]
:6. Apollania’s Notes
::a. [[106|106.10]] | [[EN106.10 Liudgarda|The Burg Liudgarda]]
::b. [[108|108.28]] | [[EN108.28 Rhine|Along the Rhine]]
</div><div class="group">
'''S. Frethorik'''
:1. Second Bad Time
::a. [[113|113.23]] | [[EN113.23 Grievances|Grievances]]
::b. [[115|115.10]] | [[EN115.10 Swamped|Fryasland Swamped]]
::c. [[117|117.20]] | [[EN117.20 Blacks|The Black Men]]
:2. [[118|118.32]] | [[EN118.32 Fleet|A Fleet Arrives]]
:3. Liudgeart’s Diary
::a. [[120|120.10]] | [[EN120.10 Alexander|Alexander the King]]
::b. [[125|125.05]] | [[EN125.05 Demetrius|Demetrius and Friso]]
::c. [[127|127.28]] | [[EN127.28 Seabattle|Friso Takes Command]]
:4. [[130|130.21]] | [[EN130.21 Northland|Northland]]
:5. [[131|131.26]] | [[EN131.26 Brokmen|Faults of the Brokmen]]
</div><div class="group">
'''T. Wilyo'''
:1. [[133|133.17]] | '''[[EN133.17 Wilyo|Introduction Wilyo]]'''
:2. Hellenia’s Writings
::a. [[134|134.22]] | [[EN134.22 Disobedience|Clanking Chains]]
::b. [[136|136.08]] | [[EN136.08 Yesus|Yesus of Kashmir]]
::c. [[138|138.24]] | [[EN138.24 Priests|Bald Priests in Rags]]
:3. [[141|141.26]] | [[EN141.26 Successor|Frana’s Will]]
:4. [[142|142.01]] | [[EN142.01 Prophecy|Gosa’s Prophecy]]
</div><div class="group">
'''U. Koneread'''
:1. [[143|143.01]] | [[EN143.01 Canals|Canals and Dykes]]
:2. About Friso
::a. [[144|144.17]] | [[EN144.17 Motherless|Motherless]]
::b. [[145|145.25]] | [[EN145.25 Danes|Danish Alliance]]
::c. [[150|150.19]] | [[EN150.19 Saxons|Saxon Alliance]]
::d. [[151|151.31]] | [[EN151.31 Sons|The Dad’s Sons]]
:3. Striving for Reunion
::a. [[154|154.17]] | [[EN154.17 Adel|Adel and Ifkia]]
::b. [[157|157.32]] | [[EN157.32 Gosa|Gosa: Purity of Language]]
::c. [[162|162.19]] | [[EN162.19 Schools|Schools and Friendship]]
:4. [[163|163.10]] | [[EN163.10 Panjab|Liudgeart: Panj-ab]]
</div>
'''W.''' [[168|168.20]] | '''[[EN168.20 Beden|Beden: First Lines]]'''

(20 pages missing)

'''Y.''' [[189|189.01]] | '''[[EN189.01 Titles|Rika: Title Theft]]'''

(2 pages missing)
<div class="group">
'''Z. Era of Askar'''
:a. [[195|195.01]] | [[EN195.01 Preparation|War Games]]
:b. [[198|198.19]] | [[EN198.19 Blood|Streams of Blood]]
:c. [[202|202.06]] | [[EN202.06 Reintia|Reintia’s Dream]]
:d. [[205|205.01]] | [[EN205.01 Idolatry|Idolatry and Superstition]]
:e. [[207|207.14]] | [[EN207.14 Punishment|How Punishment Came]]
:f. [[208|208.17]] | [[EN208.17 Temple|Askar’s Failure]]
</div>
(unknown number of pages missing)
</div>

<div style="text-align: center;">

= Alternative (more chronological) reading order =
</div>

A new alternative order has been designed (August 2026) which will be implemented here later.

<div class="toccolours mw-collapsible mw-collapsed">

==Historical narratives==

<div class="column_lists">
<div class="group">
===Earliest Times===
*[[EN047.06 Before|Before the Bad Times]]
*[[EN049.11 Aldland|How Aldland Sank]]
*[[EN050.19 Magyars|Magyars and Finns]]
*[[EN053.12 Wodin|Wodin and the Magy]]
*[[EN056.21 Tunis|Tunis and Inka]]
*[[EN058.01 Tyrians|Tunis and the Tyrians]]
*[[EN060.12 Gola|The Gola]]
</div><div class="group">
=== Era of Minerva ===
*[[EN061.28 Burgmaids|Kelta and Minerva]]
*[[EN065.15 Jon|Jon’s Fleet]]
*[[EN067.09 Kelta|Kelta and the Gola]]
*[[EN068.17 Mediterranean|Minerva and Jon]]
*[[EN033.22 Minerva|Minerva]]
*[[EN039.05 Crete|Crete]]
*[[EN072.05 Geartmen|The Geartmen]]
</div><div class="group">
===Ulysus and his scribe===
*[[EN075.08 Ulysus|Ulysus’ Quest]]
*[[EN076.13 Athenia|Athenia in Decline]]
</div><div class="group">
===Era of Adela===
*[[EN134.22 Disobedience|Clanking Chains]]
*[[EN136.08 Yesus|Yesus of Kashmir]]
*[[EN138.24 Priests|Bald Priests in Rags]]
*[[EN079.11 Denmarks|Denmarks Lost]]
*[[EN082.01 Frana|Frana’s Prophecy]]
*[[EN085.12 Medeasblik|Battle of Medeasblik]]
*[[EN087.13 Afterword|Afterword]]
*[[EN141.26 Successor|Frana’s Will]]
*[[EN087.19 Adelbrost|Intrigues and Division]]
*[[EN001.01 Assembly|Assembly in Disarray]]
*[[EN001.16 Adela|Adela’s Advice]]
*[[EN005.08 Names|Names of the Reeves]]
*[[EN091.11 Treason|A Treacherous Maid]]
*[[EN093.18 Arrow|Death of Adela]]
*[[EN095.20 Eulogy|Lay of Adela]]
*[[EN090.01 Adelbond|Adel-Bond Alliance]]
*[[EN106.10 Liudgarda|The Burg Liudgarda]]
*[[EN108.28 Rhine|Along the Rhine]]
</div><div class="group">
=== Clouds culminating ===
*[[EN113.23 Grievances|Grievances]]
*[[EN115.10 Swamped|Fryasland Swamped]]
*[[EN117.20 Blacks|The Black Men]]
*[[EN130.21 Northland|Northland]]
*[[EN163.10 Panjab|Panj-ab Report]]
*[[EN120.10 Alexander|Alexander the King]]
*[[EN125.05 Demetrius|Demetrius and Friso]]
*[[EN127.28 Seabattle|Friso Takes Command]]
*[[EN118.32 Fleet|A Fleet Arrives]]
*[[EN131.26 Brokmen|Faults of the Brokmen]]
*[[EN133.17 Wilyo|Introduction Wilyo]]
*[[EN143.01 Canals|Canals and Dykes]]
*[[EN144.17 Motherless|Motherless]]
*[[EN145.25 Danes|Danish Alliance]]
*[[EN150.19 Saxons|Saxon Alliance]]
*[[EN151.31 Sons|The Dad’s Sons]]
*[[EN154.17 Adel|Adel and Ifkia]]
*[[EN157.32 Gosa|Purity of Language]]
*[[EN162.19 Schools|Schools and Friendship]]
*[[EN142.01 Prophecy|Gosa’s Prophecy]]
*[[EN168.20 Beden|Beden: First Lines]]
*[[EN189.01 Titles|Title Theft]]
*[[EN195.01 Preparation|War Games]]
*[[EN198.19 Blood|Streams of Blood]]
*[[EN202.06 Reintia|Reintia’s Dream]]
*[[EN205.01 Idolatry|Idolatry and Superstition]]
*[[EN207.14 Punishment|How Punishment Came]]
*[[EN208.17 Temple|Askar’s Failure]]
</div>
</div>

==Other==

<div class="column_lists">
<div class="group">
===Myths and teachings===
*[[EN005.30 Stylus|Take up Your Stylus]]
*[[EN006.12 Creation|Primal History]]
*[[EN007.01 Lyda|Lyda]]
*[[EN007.30 Finda|Finda]]
*[[EN009.18 Frya|Frya]]
*[[EN045.01 Yule|Yule and Script]]
*[[EN097.28 Teachings1|Teachings 1]]
*[[EN100.01 Teachings2|Teachings 2]]
*[[EN103.26 Tale|The Unsociable Man]]
</div><div class="group">
===Laws, rules and justice===
*[[EN011.13 Tex|Frya’s Tex]]
*[[EN014.09 Festa|Festa’s Guidance]]
*[[EN015.01 Burg|Burg Laws]]
*[[EN019.08 Common|Common Laws]]
*[[EN021.15 Defense|Defense Laws]]
*[[EN023.07 War|At War]]
*[[EN025.04 Security|Security]]
*[[EN026.21 Peace|Preventing War]]
*[[EN027.12 Seafarers|Laws for the Seafarers]]
*[[EN029.12 Precedents|Useful Precedents]]
*[[EN031.04 Laws|Concerning Laws]]
*[[EN032.01 Eawa|Eawa]]
*[[EN040.11 Principles|Three Principles]]
*[[EN040.26 Regulations|Regulations and Penalties]]
*[[EN042.10 Wrathful|Wrathful People]]
*[[EN043.01 Evildoers|Evildoers]]
*[[EN044.07 Thieves|Three Thieves]]
</div><div class="group">
===Letters of instruction===
*[[EN00a.01 Hidde|Hidde Oera Linda]]
*[[EN00b.01 Liko|Liko Ovira Linda]]
[[Category:Oera Linda]]
</div>
</div>

</div>

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-24T17:59:35Z

Jan: Herold was een invloedrijke fantast

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht<ref>“Nobilissimo amplissimo consultissimo JD Francisco a Jongama, senatori provincialis curiae dignissimo observantiae & amicitiae testimonium — Autor dd [dat, dicat]”</ref> door auteur aan Frans van Jongema<ref>'''Frans van Jongema''', ''z.v. Agge Doekes van Walta alias Laes van Jongema'', begon 1602 aan studie rechten te Franeker, was vanaf 1614 raadsheer in het Hof van Friesland, trouwde 1621 en overleed 1640. Zijn rouwbord hangt in de kerk van Wommels. ([https://www.crugten.nl/Bestanden/Walta%20-%20Stb.pdf bron1]/[https://www.mpaginae.nl/Schwartzenberg/TetvGrovestins.htm bron2]/[https://wommels-hidaard.protestantsekerk.net/historie_wommels__hidaard___/ bron3])</ref> (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges''<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref> in 1617 in druk uitgebracht door '''Siebrand Tjeerds Siccama''' (c.1570-1622), z.v. Tjeerd Klases Siccama en Aukje Gerlofs. [nadere gegevens volgen, m.n. over '''Johannes Basilius Herold''' (1514-1567). ''“Vlak nadat Herold de tekst in 1557 in zijn boek opnam, is het originele middeleeuwse manuscript volledig verloren gegaan.” ...'']

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” (13) Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

(13) NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« (13) Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester Joannes Fungerus, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde Uilkje Reins, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. Renatus of Rein, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. Tjeerd, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4o. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4o. Amst. 1600. 4o. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4o.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4o. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór Herbajus, ''Res quotidianae'', Lycklama ''Membranae'' en Furmerii ''Annales''. Hij betreurde den dood van Raph. Clingbyl, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van Lycklama gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie Struvius, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; De Wal, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; Wiarda, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3e Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; Sweertii, ''Ath. Bat.'', p. 673; Val. Andreas, ''Bibl. Belg.'', p 609; Foppens, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; Paquot, ''Mém.'', T. I. p. 88. Th. Eberti, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' no. XCVI. p. 103, 104; Tob. Magyri, ''Eponym''; Saxe, ''Onom.'', T. III. p. 45; Vriemoet, ''Elog.'', p. 100; Engelsma, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; Hugo, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; Hoeffner, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; Schwartzenberg, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; Halbertsma, ''Hulde aan'' G. Japiks, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris Tjeerd S. Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector Johannes Fungeri, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend Godefridus Sopingius, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan Wilkien Reins, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: Rein S., die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en Tjeerd, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. Abel Siccama, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: G. de Wal, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; W.B.S. Boeles, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; W. Eekhoff, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; J.H. Halbertsma, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; von Richthofen, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-24T17:46:19Z

Jan: naam en ouders S.S.

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht<ref>“Nobilissimo amplissimo consultissimo JD Francisco a Jongama, senatori provincialis curiae dignissimo observantiae & amicitiae testimonium — Autor dd [dat, dicat]”</ref> door auteur aan Frans van Jongema<ref>'''Frans van Jongema''', ''z.v. Agge Doekes van Walta alias Laes van Jongema'', begon 1602 aan studie rechten te Franeker, was vanaf 1614 raadsheer in het Hof van Friesland, trouwde 1621 en overleed 1640. Zijn rouwbord hangt in de kerk van Wommels. ([https://www.crugten.nl/Bestanden/Walta%20-%20Stb.pdf bron1]/[https://www.mpaginae.nl/Schwartzenberg/TetvGrovestins.htm bron2]/[https://wommels-hidaard.protestantsekerk.net/historie_wommels__hidaard___/ bron3])</ref> (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617)<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref> geschreven door '''Siebrand Tjeerds Siccama''' (c.1570-1622), z.v. Tjeerd Klases Siccama en Aukje Gerlofs.

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” (13) Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

(13) NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« (13) Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester Joannes Fungerus, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde Uilkje Reins, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. Renatus of Rein, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. Tjeerd, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4o. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4o. Amst. 1600. 4o. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4o.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4o. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór Herbajus, ''Res quotidianae'', Lycklama ''Membranae'' en Furmerii ''Annales''. Hij betreurde den dood van Raph. Clingbyl, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van Lycklama gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie Struvius, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; De Wal, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; Wiarda, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3e Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; Sweertii, ''Ath. Bat.'', p. 673; Val. Andreas, ''Bibl. Belg.'', p 609; Foppens, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; Paquot, ''Mém.'', T. I. p. 88. Th. Eberti, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' no. XCVI. p. 103, 104; Tob. Magyri, ''Eponym''; Saxe, ''Onom.'', T. III. p. 45; Vriemoet, ''Elog.'', p. 100; Engelsma, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; Hugo, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; Hoeffner, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; Schwartzenberg, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; Halbertsma, ''Hulde aan'' G. Japiks, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris Tjeerd S. Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector Johannes Fungeri, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend Godefridus Sopingius, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan Wilkien Reins, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: Rein S., die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en Tjeerd, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. Abel Siccama, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: G. de Wal, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; W.B.S. Boeles, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; W. Eekhoff, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; J.H. Halbertsma, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; von Richthofen, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-24T15:45:20Z

Jan:

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht<ref>“Nobilissimo amplissimo consultissimo JD Francisco a Jongama, senatori provincialis curiae dignissimo observantiae & amicitiae testimonium — Autor dd [dat, dicat]”</ref> door auteur aan Frans van Jongema<ref>'''Frans van Jongema''', ''z.v. Agge Doekes van Walta alias Laes van Jongema'', begon 1602 aan studie rechten te Franeker, was vanaf 1614 raadsheer in het Hof van Friesland, trouwde 1621 en overleed 1640. Zijn rouwbord hangt in de kerk van Wommels. ([https://www.crugten.nl/Bestanden/Walta%20-%20Stb.pdf bron1]/[https://www.mpaginae.nl/Schwartzenberg/TetvGrovestins.htm bron2]/[https://wommels-hidaard.protestantsekerk.net/historie_wommels__hidaard___/ bron3])</ref> (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door '''Sybren Siccama'''.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” (13) Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

(13) NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« (13) Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester Joannes Fungerus, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde Uilkje Reins, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. Renatus of Rein, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. Tjeerd, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4o. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4o. Amst. 1600. 4o. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4o.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4o. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór Herbajus, ''Res quotidianae'', Lycklama ''Membranae'' en Furmerii ''Annales''. Hij betreurde den dood van Raph. Clingbyl, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van Lycklama gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie Struvius, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; De Wal, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; Wiarda, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3e Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; Sweertii, ''Ath. Bat.'', p. 673; Val. Andreas, ''Bibl. Belg.'', p 609; Foppens, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; Paquot, ''Mém.'', T. I. p. 88. Th. Eberti, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' no. XCVI. p. 103, 104; Tob. Magyri, ''Eponym''; Saxe, ''Onom.'', T. III. p. 45; Vriemoet, ''Elog.'', p. 100; Engelsma, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; Hugo, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; Hoeffner, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; Schwartzenberg, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; Halbertsma, ''Hulde aan'' G. Japiks, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris Tjeerd S. Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector Johannes Fungeri, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend Godefridus Sopingius, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan Wilkien Reins, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: Rein S., die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en Tjeerd, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. Abel Siccama, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: G. de Wal, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; W.B.S. Boeles, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; W. Eekhoff, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; J.H. Halbertsma, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; von Richthofen, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-22T13:17:41Z

Jan: Latijnse opdracht Frans van Jongema

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht<ref>“Nobilissimo amplissimo consultissimo JD Francisco a Jongama, senatori provincialis curiae dignissimo observantiae & amicitiae testimonium — Autor dd [dat, dicat]”</ref> door auteur aan Frans van Jongema<ref>'''Frans van Jongema''', ''z.v. Agge Doekes van Walta alias Laes van Jongema'', begon 1602 aan studie rechten te Franeker, was vanaf 1614 raadsheer in het Hof van Friesland, trouwde 1621 en overleed 1640. Zijn rouwbord hangt in de kerk van Wommels. ([https://www.crugten.nl/Bestanden/Walta%20-%20Stb.pdf bron1]/[https://www.mpaginae.nl/Schwartzenberg/TetvGrovestins.htm bron2]/[https://wommels-hidaard.protestantsekerk.net/historie_wommels__hidaard___/ bron3])</ref> (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door '''Sibrandus/ Sybren Siccama'''.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” (13) Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

(13) NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« (13) Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester Joannes Fungerus, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde Uilkje Reins, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. Renatus of Rein, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. Tjeerd, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4o. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4o. Amst. 1600. 4o. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4o.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4o. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór Herbajus, ''Res quotidianae'', Lycklama ''Membranae'' en Furmerii ''Annales''. Hij betreurde den dood van Raph. Clingbyl, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van Lycklama gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie Struvius, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; De Wal, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; Wiarda, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3e Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; Sweertii, ''Ath. Bat.'', p. 673; Val. Andreas, ''Bibl. Belg.'', p 609; Foppens, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; Paquot, ''Mém.'', T. I. p. 88. Th. Eberti, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' no. XCVI. p. 103, 104; Tob. Magyri, ''Eponym''; Saxe, ''Onom.'', T. III. p. 45; Vriemoet, ''Elog.'', p. 100; Engelsma, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; Hugo, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; Hoeffner, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; Schwartzenberg, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; Halbertsma, ''Hulde aan'' G. Japiks, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris Tjeerd S. Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector Johannes Fungeri, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend Godefridus Sopingius, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan Wilkien Reins, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: Rein S., die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en Tjeerd, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. Abel Siccama, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: G. de Wal, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; W.B.S. Boeles, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; W. Eekhoff, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; J.H. Halbertsma, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; von Richthofen, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-22T10:11:59Z

Jan:

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht door auteur (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door '''Sibrandus/ Sybren Siccama'''.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” (13) Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

(13) NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« (13) Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
<blockquote>S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.</blockquote>[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester Joannes Fungerus, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde Uilkje Reins, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. Renatus of Rein, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. Tjeerd, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4o. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4o. Amst. 1600. 4o. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4o.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4o. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór Herbajus, ''Res quotidianae'', Lycklama ''Membranae'' en Furmerii ''Annales''. Hij betreurde den dood van Raph. Clingbyl, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van Lycklama gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie Struvius, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; De Wal, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; Wiarda, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3e Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; Sweertii, ''Ath. Bat.'', p. 673; Val. Andreas, ''Bibl. Belg.'', p 609; Foppens, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; Paquot, ''Mém.'', T. I. p. 88. Th. Eberti, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' no. XCVI. p. 103, 104; Tob. Magyri, ''Eponym''; Saxe, ''Onom.'', T. III. p. 45; Vriemoet, ''Elog.'', p. 100; Engelsma, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; Hugo, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; Hoeffner, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; Schwartzenberg, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; Halbertsma, ''Hulde aan'' G. Japiks, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris Tjeerd S. Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector Johannes Fungeri, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend Godefridus Sopingius, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan Wilkien Reins, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: Rein S., die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en Tjeerd, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. Abel Siccama, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: G. de Wal, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; W.B.S. Boeles, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; W. Eekhoff, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; J.H. Halbertsma, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; von Richthofen, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-22T10:11:15Z

Jan: aanvulling Siccama en afb.

[[File:Siccama1.jpg|thumb|voorblad met opdracht door auteur (verzameling [[Gerard J. van der Meij|G.J. van der Meij]])]]
Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door '''Sibrandus/ Sybren Siccama'''.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” (13) Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

(13) NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« (13) Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.

[meer volgt]

== Over Sibrandus/ Sybren Siccama (±1570-1650) ==
===Biographisch Woordenboek (Van der Aa, 1858-1878)===
<blockquote>SICCAMA (Sibrandus), zoon van den volgende [Tetardus/ Tjaerd Claeszen Siccama], omstreeks 1570 te Bolsward geboren, had gedurende 7 jaren tot leermeester Joannes Fungerus, en bezocht in 1590 de hoogeschool te Franeker, waar hij zich op de regtsgeleerdheid toelegde, en den graad van doctor verwierf, waarna hij in 1598 onder het getal van advokaten werd aangenomen. Niet lang oefende hij de praktijk uit, daar hij secretaris werd van Hasselt in Overijssel; in 1602 werd hij secretaris van Bolsward. Hij nam 20 jaren lang dit ambt waar, en overleed den 31 Mei 1622. Hij huwde Uilkje Reins, in 16[0]4 gestorven, die hem 2 zonen schonk, 1. Renatus of Rein, in 1600 geboren, studeerde te Harderwijk, en in 1620 te Franeker, waar hij zich op de godgeleerdheid toelegde. Hij werd vervolgens predikant te Wolsum en Westhem, en overleed in 1681, 2. Tjeerd, in 1604 geboren, studeerde te Franeker in de medicijnen, zette zich als doctor in zijne geboortestad neder, waar hij in 1650 overleed.

Zijne geschriften zijn:

* ''De Judicio centumvirali libri II.'' Franeq. 1597, Halae 1723, 1776, ''curante C.F. Zepernich'', ook in Graevii ''Thes'' T. II.
* ''De veteri anno Romano Romuli et Numae Pompilii antitheses.'' Campis 1599. 4o. Ook in ''Thesaurus''. Graevii. T. VIII.
* ''In Fastos Kalendares Romanos praecidanea.'' Campis 1599. 4o. Amst. 1600. 4o. met den titel ''Fastorum Kalendarium libri II. ex veterum monumentis, marmoribus, numismatibus, aliisque antiquitatum fragmentis, aucti et emendati.'' Ook in Graevii ''Thesauro.'' T. III.
* ''Epistola de vita et morte Godefridi Sopingii. Praemissa est Apologeticae responsioni Sopingii ad libellum anonymum.'' Franeq. 1616. 4o.
* ''Lex Frisionum sive antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim éditae et notis illustratae. Aecedunt statuta opstalbonica, anno'' 1323 ''rogata.'' Franeq. 1617. 4o. C.H. Trotz had in 1758 het voornemen dit werk met uitgebreide aanteekk. op nieuw uit te geven.
* ''Epistolae in Sylloge Matthaei post Alciatum contra Vitam monasticam'', p. 152, 281, 316. Ook beoefende hij de Latijnsche en Grieksche poezij, blijkens zijne gedichten vóór Herbajus, ''Res quotidianae'', Lycklama ''Membranae'' en Furmerii ''Annales''. Hij betreurde den dood van Raph. Clingbyl, in een Gr. elegie, te gelijk met de oratie van Lycklama gedrukt.

Hij wenschte ook uit te geven:

* ''Commentarius ad Pragmaticam sanctionem Imp. Sigismundi de libertate Frisiorum; Notae ad Statuta Opstalbomica; Notae auctae et emendatae ad leges Frisiorum; Comment. ad Tit. Dig. de officio praefecti Urbi; Parerga'', en een uitgaaf van ''Festus''.

Zie Struvius, ''Act. Liter'', T. VI. p. 17; De Wal, ''de cl. Fris. Iuris.'', p. 41, 161, 439; Wiarda, ''Geschichte der alten Friesch Gesetze in Comment 3e Cl. Inst. Reg. Belg.'', T. II. p. 9; Sweertii, ''Ath. Bat.'', p. 673; Val. Andreas, ''Bibl. Belg.'', p 609; Foppens, ''Bibl. Belg.'', T. II. p. 1095; Paquot, ''Mém.'', T. I. p. 88. Th. Eberti, ''Eulog. Ictor. et Polit.'' no. XCVI. p. 103, 104; Tob. Magyri, ''Eponym''; Saxe, ''Onom.'', T. III. p. 45; Vriemoet, ''Elog.'', p. 100; Engelsma, ''volgl. der predd. v.d. cl. v. Zevenwoud'', bl. 126; Hugo, ''Gesch. des Rom. Rechts Seit Just.'', § 318; Hoeffner, ''Commentar, uber der Institut.'', § 477. ''Not'' 1; Schwartzenberg, ''Voorr. v.h. Charterb.'', D. I. passim; Halbertsma, ''Hulde aan'' G. Japiks, D. II. bl. 337; ''Stamboek v.d. Fries. adel'', I. 105, II. 68.</blockquote>

===Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW, 1911-1937)===
<blockquote>'''SICCAMA''' (Sybren), geb. omstr. 1570 te Bolsward en aldaar overleden 31 Mei 1622, zoon van den Bolswarder stadssecretaris Tjeerd S. Hij bezocht de latijnsche school van zijn geboortestad en werd een leerling van den begaafden rector Johannes Fungeri, die hem van 1583-90 les gaf. Den 18en Juni 1590 werd hij ingeschreven als jur. student te Franeker. In 1598 stond zijn naam op de rol der friesche advocaten. Als secretaris te Hasselt schreef hij de historisch-juridische studie ''De Judicio centum virali'' (Franeker 1596), die hij opdroeg aan stadhouder Willem Lodewijk, en twee boekjes over den Romeinschen kalender o.a. ''De Veteri anno Romano Romuli et Numae populi antitheses'' (Campis 1599) met een opdracht aan Scaliger. In 1597 bezocht hij Scaliger en onderhield zich met hem over archealogie en chronologie. Hij ijverde met succes voor het beroep van ds. Bogerman te Appingedam naar Hasselt (1598). In 1602 volgde hij zijn vader op als secretaris van Bolsward en wist allerlei moeilijkheden tusschen de kerk en de stad uit den weg te ruimen. Aan zijn vriend Godefridus Sopingius, predikant te Bolsward (1603-15) wijdde hij een biografie. Zijn grafschrift in de kerk te Bolsward geeft als zijn vrouw aan Wilkien Reins, overleden 1604, bij wie hij twee zoons had: Rein S., die predikant werd in Wolsum c.a. (overl. 1681) en Tjeerd, dokter te Bolsward (overl. 1650). Tot zijn nageslacht behooren Dr. Abel Siccama, die in de 18e eeuw een boek- en uitgeverszaak te Leeuwarden had op den Eewal, en Abel Siccama, die omstreeks 1830 studie maakte van de Juniusmanuscripten te Oxford.

Het standaardwerk van Siccama is zijn uitgave van de ''Lex Frisionum'' (Franeker 1617); zij is voorzien van een opdracht aan de Staten van Friesland.

Zie: G. de Wal, ''Oratio de Claris Frisiae Jure consultis'' (Leov. 1825), 41, 161, 439; W.B.S. Boeles, ''Frieslands hoogeschool en het Rijks Athenaeum te Franeker'' (Leeuw. 1879) II, 37; W. Eekhoff, ''De stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden'' (1870) 439; J.H. Halbertsma, ''Letterk. Naoogst'' (1840) 285; von Richthofen, ''Lex Frisionum'' (Leeuw. 1866); mijn [d.i.: Wumkes’] opstel in ''It Heitelan'' (Snits, 1919), 99.</blockquote>[meer later]
==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

File:Siccama1.jpg

2026-09-22T10:07:02Z

Jan:

Lex Frisionum: voorblad met opdracht door auteur; uit verzameling van der Meij, nu Stichting Oera Linda

Chronologie

2026-09-22T08:45:26Z

Jan: lijst te lang en divers - misschien later

Wat is chronologie?
# de wetenschap die zich bezig houdt met het rangschikken in de tijd van historische gebeurtenissen
# opsomming van gebeurtenissen op tijdsvolgorde [[https://nl.wiktionary.org/wiki/chronologie WikiWoordenboek]]

==Studies online==
=== a. ViaVetoTV, Raphael Haumann (selectie) ===
#''Zeitbombe Pompeji — Ein Einstieg in die Chronologiekritik'', [https://youtu.be/dKM-sF6hSpM 16:07], 12-7-2019<ref>Aanvulling: ''Pompejis Kunst: Ein grotesker Geschichtsscherz'' [https://youtu.be/-R4eJ5xMulA 12:57], aug. 2024.</ref>
#''Datierung der “ältesten” Bibelmanuskripte'',<ref>Athanasius’ Paasbrief 39; Codices Sinaiticus en Vaticanus.</ref> [https://youtu.be/fViW1CKNjwM 24:45], 21-9-2022
#''Der letzte große Ruck im 14. Jahrhundert'', (Patreon:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/der-letzte-ruck-112990833 24:19], 29-9-2024
#''Das Zwillingsparadoxon der Geschichtenschreibung'', (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/das-der-114226976 18:26], 18-10-2024
#''Das Nahost-Syndrom'', (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/das-nahost-119278752 27:05], 4-1-2025
#''Die Ära Poggio'' [[https://nl.wikipedia.org/wiki/Poggio_Bracciolini Bracciolini]], (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/die-ara-poggio-122607835 25:27], 19-2-2025
#''Wurde “griechisch” im 18. Jahrhundert erfunden?'' [[https://de.wikipedia.org/wiki/Philipp_von_Stosch Philipp von Stosch]], (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/wurde-griechisch-133901376 28:58], 11-7-2025
#''Die kirchliche Weihnachtsgeschichte und der Chronograph von 354'', (P:) [https://www.patreon.com/posts/145349070 35:06], 8-12-2025
#''Die olympischen Spiele von Scaliger und Lloyd'', (P:) [https://www.patreon.com/ViaVeto/posts/die-olympischen-162477184 36:14], 30-6-2026
#[evt. meer toe te voegen]
Belangrijkste conclusies hieruit o.a. (zelfde nummering):

# Pompeï werd (voor het laatst?) bedolven 1631, niet in het fictieve jaar 79.<ref>Nog opzoeken wanneer briefwisseling Plinius jr (o.a. met Tacitus en over Plinius sr) voor het eerst is uitgegeven — Ludovicus Carbo, Venetië 1471?</ref>
# ...

=== b. Overig [voorlopige categorie] ===
* ''Catastrophe and Chronology in the first Millennium AD'', '''Gunnar Heinsohn'''’s contribution to 2016 Toronto conference “Celestial Crisis and the Human Record” (edited/ enhanced Nov. 2024 by Paul Stobbs) [https://youtu.be/xHcvznRMNVk 1:11:56].
* '''Gerd Reuther''' geïnterviewd te Magdeburg door Flavio von Witzleben over zijn boek ''Tatort Vergangenheit'', 27-6-2026: [https://youtu.be/GpJMivKkXsg 1:04:43].
* ''Shadow Rome IV: The Book Hunters'' by Mortarboard/ '''Aewar''', 12-2-2023: [https://youtu.be/OxzDO5q0Ao4 36:19].
* ...

==Gedrukte studies t.b.v. nieuw OL-onderzoek==
Selectie relevante werken (met uitzondering van de met * gemarkeerde titel aanwezig in bibliotheek van Stichting OL)
*1940 ''[[1940 Karel de Frank|Karel de Frank ~ de Groote?]] — De Franken en de kerstening'', [[Frans J. Los]], uitg. Volk en Bodem
*1967 ''[[1967 Russchen — Dark-Age Frisia|New Light On Dark-Age Frisia]]'', A. Russchen, uitg. Laverman
*1972 [[1972 Geschichtsquelle|''Die Ura Linda Handschriften als Geschichtsquelle'']], Frans J. Los, uitg. W.J. Pieters
*1973 ''[[1973 Geschiedbron|Het Oera Linda boek een geschiedbron?]] — Een verweerschrift'', Frans J. Los, uitg. Vidar
*1974/1987 ''[[1974-1987 Los - Echtheid der Oera Linda|De echtheid der Oera Linda-berichten]]'', (postuum) Frans. J. Los, ''TeKoS'' 9:49 (december)*
*1990 ''Aspects of Old Frisian philology'', eds. Rolf Bremmer e.a., uitg. Rodopi; hierin m.n.:
:''On the course of Franciscus Junius’ Germanic studies, with special reference to Frisian'', Ph.H. Breuker (bl.42-68)
:''»Cil estoient Frison« — The image of the Frisians in the crusade stories'', Geert H.M. Claassens (bl.69-84)
*2003-2006 ''History: Fiction or Science? — Cronology 1'', Anatoly T. Fomenko, Delamere Publ.
*2004 ''Oorlog om Holland 1000-1375'', Ronald de Graaf, uitg. Verloren
*2012 (3e uitgave) ''Waar eens Troje lag — Het geheim van Ilias en Odyssee onthuld'', Iman Jacob Wilkens, uitg. Chaironeia
*2012 ''Friese graafschappen tussen Zwin en Weser — Een overzicht van de grafelijkheid in middeleeuws Frisia (ca. 700-1200)'', Dirk Jan Henstra, uitg. Van Gorcum
*2014 ''Karel de Grote — Mythe en werkelijkheid'', Henk Feikema, uitg. Aspect
*2015 ''Aan de rand van de wereld — Hoe de Noordzee ons vormde'', Michael Pye, uitg. Bezige Bij (vertaling orig. 2014)
*2018 ''De dageraad van Holland — De geschiedenis van het graafschap 1100-1300'', Henk ’t Jong, uitg. Omniboek
*2019 ''Archeologie ondergraaft geschiedenis'', Henk Feikema, uitg. Aspect
*2023 ''Anno Domini: a short history of the first millennium AD'', Laurent Guyenot, (uitg. in eigen beheer)
*2024 ''Re-dating Ancient Greece — 500 BC = 1300 AD?'', Sylvain Tristan, (uitg. in eigen beheer) [[https://youtu.be/rikx_mpcphg videopresentatie]]
*2025 ''Tatort Vergangenheit — Wie eine Fake Past unsere Zukunft diktiert'', Gerd Reuther, Engelsdorfer Verlag
*[meer toe te voegen]

==Onderzoeksvragen en stellingen==

=== Stellingen ===
*[denkrichting:]
*Brieven [[NL00a.01 Hidde|A (Hidde)]] en [[NL00b.01 Liko|B (Liko)]] — althans de datering en dus ook handschrift, maar wellicht niet overige inhoud — zijn mogelijk gemanipuleerd en toegevoegd in of na 15e eeuw. De overige teksten hoeven niet veel ouder te zijn, inhoud kan dat wel zijn.<ref>[[NL141.26 Aanbeveling|T3 (aanbeveling Tonia)]] is ook niet geloofwaardig, maar kan wel door Wiljo zijn toegevoegd.</ref> De Aldland-dateringen zijn niet noodzakelijk, naar onze maatstaf, als juist te beschouwen.
*S3-U4 → DEMÉTRIUS was inspiratie voor semi-fictieve [https://nl.wikipedia.org/wiki/Demetrios_I_Poliorketes Demetrius Poliorcetes] en fictieve godin en ‘dochter’ van Kronos (KRODER) en Rhea (FRYA) [https://nl.wikipedia.org/wiki/Demeter_(mythologie) Δημήτηρ]. Met vele andere namen bekend uit fictieve werken, geschreven, gedrukt en verkocht in de eerste eeuwen van de boekdrukkunst — en aan de man gebracht via Latijnse Scholen, Universiteiten en de Kerk.
*T2 → JES-US was inspiratie voor Iesus/ Ἰησοῦς; FRYA vervangen door Maria, ÉWA → Eva, (WRALDAS) ÁDAMA → Adam, enz.
*Z → relatie tot verhalen over Noormannen, Gothen, Franken, Friso, enz.

=== Vragen ===
* ...

=== Sleuteldelen ===
* Ljudgeert —S3 en U4:
:[[NL120.10 Alexander|Koning Alexander]]
:[[NL125.05 Demetrius|Demetrius en Friso]]
:[[NL127.28 Afscheid|Afscheid van Athenia]]
:[[NL163.10 Panjab|Panj-ab Brief]].
* Hellenia — T2:
:[[NL134.22 Vrijheidszin|Slavenvolk Krijgt Vrijheidszin]]
:[[NL136.08 Jesus|Jes-us van Kasamier]]
:[[NL138.24 Priesters|Valse Priesters]]
* Tijdperk Askar — Z:
:[[NL195.01 Voorbereiding|Oorlogsvoorbereiding]]
:[[NL198.19 Bloed|Stromen van Bloed]]
:[[NL202.06 Reintja|Reintja’s Droom]]
:[[NL205.01 Askar|Askar en de Denen]]
:[[NL207.14 Buikpijn|Buikpijn Velt Duizenden]]
:[[NL208.17 Verdeeld|Verdeeld Volk Verliest]]

==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]

1617 Lex Frisionum - discussie

2026-09-21T14:32:13Z

Jan: aanzet; meer volgt

Discussie over ''Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges'' (1617) geschreven door Sibrandus Siccama.<ref>Links: [https://archive.org/details/bub_gb_MOKTFUSuH0AC/mode/2up Origineel 1617]; [https://archive.org/details/lexfrisionum00richgoog/page/n10/mode/2up Heruitgave 1866] met toelichting door Karl von Richthofen/ Friesch Genootschap.</ref>

== Kammeier 1940 ==
'''Wilhelm Kammeier''' (1889-1959): ''Die Fälschung der deutschen Geschichte — Band I'' (2. Auflage, 1940),<ref>Link: [https://archive.org/details/DieFaelschungDerDeutschenGeschichte-Bd.1-2.Auflage1940 Uitgave 1940].</ref> Heft 4, Kapitel 4, Seite 238 (Nederlandse vertaling):<blockquote>'''III. Het Friese gewoonterecht''' vormt een aanzienlijk raadsel voor onderzoekers. Wat betreft de vermeende oorsprong van deze wetscode, vernemen we dat een delegatie van juridisch onderlegde Friezen verklaringen aflegde aan het hof van Karel de Grote over het recht van Midden-, Oost- en West-Friezen. Het is belangrijk te bedenken dat deze verklaringen niet slechts een historische curiositeit waren die in de archieven sluimerde, maar dat ze bedoeld waren om het geldende recht van de Friezen weer te geven. “De verklaringen werden in het Fries afgelegd, maar werden uiteraard opgetekend. Deze vastlegging is de Lex Frisionum die aan ons is overgeleverd..., waarmee de volledige afwezigheid van Friese juridische termen en het gebruik van Frankische juridische terminologie wordt verklaard. De bonte inhoud van de Lex, de vele tegenstrijdigheden (!) erin, kunnen worden verklaard door de meeste rechtsgeleerden, wier uitspraken varieerden afhankelijk van hun afkomst en de aard van hun kennis... Toegegeven, zelfs met deze aanname blijven sommige dingen moeilijk te verklaren (!), zoals de bepaling, volledig gebaseerd op het heidendom, dat de tempelontheiliger (!!) geofferd moet worden aan de goden (!!) wier heiligdommen hij had ontwijd. Het is moeilijk voor te stellen dat deze uitspraak zonder bezwaar kon worden opgetekend door een christelijke schrijver aan het hof van Karel de Grote.” (13) Men kan zich zo'n gruweldaad niet alleen voorstellen, men kan zich het gewoonweg niet voorstellen! Zoiets zou in de naam van Karel de Grote tot geldig Fries recht verklaard zijn!! Hier voelt iedereen de laatmiddeleeuwse juridische onzin – alleen een rechtshistoricus, als nederige slaaf van de geschreven traditie, staat nog steeds in geloof voor zo'n “echte” rechtsbron. Andere onderzoekers verklaren de ingewikkelde kwestie natuurlijk anders; zij zien het Friese recht als wederom een “privéwerk”.

(13) NA. [Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde] 37 [1912], S. 344<ref>[https://archive.org/details/NeuesArchivDerGFADeutsch37/page/n351/mode/2up Link]</ref>. [zie onder: '''Das Volksrecht der Friesen''']</blockquote>Originele Duitse tekst:<blockquote>Das Volksrecht der Friesen gibt der Forschung schwere Rätsel auf. Über das angebliche Zustandekommen dieses Rechtsbuchs erfahren wir, eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Großen über das Recht der Mittel-, Ost- und Westfriesen Aussagen gemacht. Man muß sich dabei vergegenwärtigen, daß diese Aussagen nicht etwa als historische Kuriosität im Archiv schlummern, sondern daß sie geltendes Recht der Friesen darstellen sollten. »Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum ..., so erklärt sich die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannigfachen Widersprüche (!) darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren... Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären (!), wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, daß der Tempelschänder (!!) den Göttern (!!) geopfert werden solle, deren Heiligtümer er geschändet hatte. Man kann sich schwer vorstellen, daß diese Aussage von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Großen anstandslos protokolliert werden konnte.« (13) Man kann sich solche Ungeheuerlichkeit nicht nur schwer, man kann sie sich überhaupt nicht vorstellen! So etwas soll in Karls Namen für geltendes Friesenrecht erklärt worden sein!! Hier fühlt doch jedermann die spätmittelalterliche Rechtsfabelei — nur ein Rechtshistoriker, als demütiger Sklave der geschriebenen Überlieferung, steht nach wie vor gläubig vor solcher »echten« Rechtsquelle. Andere Forscher erklären die verzwickte Sache natürlich anders; sie erblicken in der friesischen Lex nämlich wieder eine »Privatarbeit«.</blockquote>

== Das Volksrecht der Friesen ==
S. Rietschel, Das Volksrecht der Friesen, in der Festschrift Otto Gierke zum 70. Geburtstage dargebracht, Weimar, Böhlaus Nachf., 1911, S. 223—244, nimmt die früher von Ph. Heck aufgestellte Ansicht, dass die Lex Frisionum ein über ein Weistum aufgenommenes Protokoll sei, wieder auf und vertritt sie mit neuen Gründen. Eine Deputation rechtskundiger Friesen habe am Hofe Karls des Grossen, wahrscheinlich für die 802 und 803 geplante Kodifikation der Volksrechte Aussagen über das Recht der Mittelfriesen und der West- und Ostfriesen gemacht, welche von einem Franken protokolliert wurden. Die Aussagen wurden in friesischer Sprache abgegeben, aber natürlich lateinisch protokolliert. Dieses Protokoll ist die uns überlieferte Lex Frisionum. R. weist nach, dass der Stil der Lex einheitlich ist. Dies erklärt sich aus der lateinischen Formulierung durch den Protokollanten, ebenso die völlige Abwesenheit friesischer Rechtsausdrücke und die Anwendung fränkischer Rechtswörter. Der buntscheckige Inhalt der Lex, die mannichfachen Widersprüche darin erklären sich aus der Mehrheit der Rechtskundigen, deren Aussagen nach der Herkunft und der Art ihrer Kenntnis verschieden waren. Auch ich möchte mich dieser Ansicht anschliessen, die mir wahrscheinlicher vorkommt als die herrschende, welche die Lex als eine Kompilation aus verschiedenen Rechtsaufzeichnungen ansieht; zumal da R. einen aus der Beschaffenheit des unserer Kenntnis des Textes allein zu Grunde liegenden Druckes geltend gemachten Gegengrund entkräftet hat. Zwar bleibt auch bei dieser Annahme einzelnes schwer zu erklären, wie namentlich die ganz auf dem Heidentum beruhende Bestimmung, dass der Tempelschänder den Göttern geopfert werden solle, deren Heiligtum er geschändet hatte (Additamentum 11). Man kann sich nur schwer vorstellen, dass diese Aussage, die nur von einem heidnischen Friesen herrühren könnte, von einem christlichen Schreiber am Hofe Karls des Grossen anstandslos protokolliert werden konnte. Aber Erklärungen, welche die Möglichkeit jeden Zweifels ausschliessen, gibt es gegenüber so schwierigen Problemen wohl überhaupt nicht, und die Erklärung von Heck und Rietschel empfiehlt sich durch ihre Einfachheit und durch die Geringfügigkeit der unaufgeklärten Reste gegenüber der bisher herrschenden Annahme, die zu sehr viel schwereren Bedenken Anlass bietet, Bedenken, welche selbst durch so phantasievolle und grundlose Erkläruugsversuche, wie sie neuerdings uns dargeboten sind, nicht behoben werden können. K.Z.

[meer volgt]

==Noten==
<references />
[[Category:Chronologie]]
[[Category:Sources_Dutch]]

038-e

2026-09-21T07:03:26Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[037-038]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL038.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(THAT-ET THENE ALLERVRSTE DROCHTEN) [038] HÁGTH HÉDE SIN WISE TOGHATER MINERVA, TONÔMAD NYHELLÉNJA AMONG THA MÀNNISKA TO SENDANE INOVERA SÉ MITH-EN ULK, VMBE THA MÀNNISKA GODE RÉD TO JÉVANE, ÀND THAT [5] ALLERA-MANNALIK THÉR HJA HÉRA WILDE RIK ÀND LUKICH SKOLDE WERTHA, ÀND ÉNIS BÁS SKOLDE WERTHA OVIR ALLE KÉNINGKRIK JRTHAS. HJRA BYLDNESE STÀLDON HJA VPPA HJARA ÀLTÀRUM JEFTHA HJA VRSELLADE-T ANDA DVMA [10] MÀNNISKA. HJA KÉTHON ALLERWÉIKES RÉDJÉVINGA, THÉR HJU NIMMER JÉVEN HÉDE, ÀND TELDON WONDERA, THÉR HJU NÁ DÉN HÉDE.

THRVCH LESTA WISTON HJA-RASELVA MÁSTER TO MÁKJANDE FON VSA ÉWA ÀND SETMA ÀND [15] THRVCH WANKÉTHINGA WISTON HJA ALLE TO WÍSA ÀND TO VRBRÛDA. HJA STÀLDON ÁK FÁMNA VNDER HJARA HODE, THA SKINBÉR VNDERE HODA FON FÀSTA VSA FORMA ÉREMODER, VMBE OVER THÀT FRÁNA LJUCHT TO WÁKANE. MEN THAT [20] LJUCHT HÉDE HJA SELVA VPSTOKEN. ÀND INSTÉDE FON THA FÁMKES WIS TO MÁKJANDE, ÀND ÀFTERNÉI AMONG THÀT FOLK TO SENDANE, THA SJAKA TO LÉVANDE, ÀND THA BÀRN TO LÉRANDE, MÁKADON HJA-RA DVM ÀND DIMME BI-T LJUCHT ÀND NE [25] MACHTON HJA NÁ BUTA NE KVMA. ÁK WRDON HJA TO RÉDJÉVSTARE BRUKAD. THACH THI RÉD WAS BYSKIN UT HJARA MVLUN, HWAND HJARA MVLA WÉRON NAVT OWERS AS THA HROPAR, HWÉRTHRVCH THA PRESTERA HJARA [30] GÉRTA UTKÉTHON.

THÁ NYHELLÉNJA FALLEN WAS WILDON WI EN ÔRE MODER KJASA. SVME WILDON NÉI TEXLAND ([039] VMBE THÉR ÉNE TO FRÉJANDE.)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
[1] WISA → WISE [2] NÔMTH → -NÔMAD [4] ALLER → ALLERA- [9] JEFHA → JEFTHA [12] TÀLA- → TEL-, NA → NÁ [13] MASTER → MÁSTER [15] WISA → WÍSA [17] THODA → HODA [22] SENDA → SENDANE [23] MAKA- → MÁKA- [26] BRUKATH → BRUKAD [31] ORE → ÔRE [32] -LÁND → -LAND

[2] [22] ÉMONG → AMONG

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[037-e|[037]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[039-e|[039]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

037-e

2026-09-21T07:01:37Z

Jan:

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[037-038]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL037.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
[037] THA ROKKA ÀND ÔRA FÜGELON KVMATH ALLÉNA FALLA VP WL ÁS. MEN PEST MINTH NAVT ALLÉNA WL ÁS, MEN WLA SÉD, PLÉGUM AND FANGNISA. WILSTV NV THAT PEST FONI WIKA [5] AND NÁ WITHER NE KVMA, THÀN MOSTV THA FANGNISA WÉI DVA, ÀND THAT J ALLA RÉN WRDE FON BINNA ÀND FON BUTA.

WI WILLATH BILÁVA THÀT THIN RÉD GOD SY, SÉIDON THA PRESTERA, MEN SEZ VS, HO SKILUN WI THÉR [10] ALLA MÀNNISKA TO KRÉJA THÉR VNDER VS WELD SEND.

THÁ STAND HELLÉNJA VP FON HIRA SÉTEL ÀNDE KÉTH. THA MUSKA FOLGATH THENE SÉJAR, THA FOLKA HJARA GODA FORSTA. THÉRVMBE ACHSTV TO BIJINANDE [15] MITH THIN SELVA ALSA RÉN TO MÁKJANDE THATSTV THINA BLIKKA IN ÀND UTWARD MÉI RJUCHTA SVNDER SKÁMRÁD TO WERTHANDE TOFARA THIN AJN MOD. MEN IN STÉDE FON THÀT FOLK RÉN TO MÁKJANDE [20] HESTE WLA FÉRSTA UTFVNDEN HWÉRVPPA THÀT FOLK ALSANÁKA SUPTH THAT HJA TO LESTA LIK THA BARGA AN-ET SLIP FROTA, VMBE THATSTV THIN WLA LUSTA BOTA MÉI. THÀT FOLK BIGOST TO JOLANDE [25] ÀND TO SPOTANDE. THÉRTHRVCH NE THVRADON HJA NÉN STRID WITHER AN TO SPINNANDE.

NV SKOLDE ÀJDER WÁNA THÀT HJA VRAL-ET FOLK TO HÁPE HWOPEN HÉDE VMBE VS ALGADUR TO-T LAND UT TO DRIWANDE. NÉAN AN STÉDE FON HJA TO [30] BIHLÛDA GVNGON HJA ALLERWÉIKES, AK TO THA HÉINDA KRÉKALANDA TIL THA ALPA, UT TO KÉTHANDE, THAT-ET THENE ALLERVRSTE DROCHTEN ([038] HÁGTH HÉDE)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
[1] FÜGL- → FÜGEL- [5] NA → NÁ [7] BÛTA → BUTA [8] LÁWA → -LÁVA [9] SEG → SEZ [14] -JINNA- → -JINA- [16] THINNA → THINA [20] ÛTFONDEN → UTFVNDEN [22] ANNATH → AN-ET [23] W?A → WLA [24] THA → THÀT [25] ÀN → ÀND [32] -ANE → -ANDE

{{title_punctuation_changes}}
</div>

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[036-e|[036]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[038-e|[038]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

037-e

2026-09-21T07:00:16Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[037-038]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL037.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
[037] THA ROKKA ÀND ÔRA FÜGELON KVMATH ALLÉNA FALLA VP WL ÁS. MEN PEST MINTH NAVT ALLÉNA WL ÁS, MEN WLA SÉD, PLÉGUM AND FANGNISA. WILSTV NV THAT PEST FONI WIKA [5] AND NÁ WITHER NE KVMA, THÀN MOSTV THA FANGNISA WÉI DVA, ÀND THAT J ALLA RÉN WRDE FON BINNA ÀND FON BUTA.

WI WILLATH BILÁVA THÀT THIN RÉD GOD SY, SÉIDON THA PRESTERA, MEN SEZ VS, HO SKILUN WI THÉR [10] ALLA MÀNNISKA TO KRÉJA THÉR VNDER VS WELD SEND.

THÁ STAND HELLÉNJA VP FON HIRA SÉTEL ÀNDE KÉTH. THA MUSKA FOLGATH THENE SÉJAR, THA FOLKA HJARA GODA FORSTA. THÉRVMBE ACHSTV TO BIJINANDE [15] MITH THIN SELVA ALSA RÉN TO MÁKJANDE THATSTV THINA BLIKKA IN ÀND UTWARD MÉI RJUCHTA SVNDER SKÁMRÁD TO WERTHANDE TOFARA THIN AJN MOD. MEN IN STÉDE FON THÀT FOLK RÉN TO MÁKJANDE [20] HESTE WLA FÉRSTA UTFVNDEN HWÉRVPPA THÀT FOLK ALSANÁKA SUPTH THAT HJA TO LESTA LIK THA BARGA AN-ET SLIP FROTA, VMBE THATSTV THIN WLA LUSTA BOTA MÉI. THÀT FOLK BIGOST TO JOLANDE [25] ÀND TO SPOTANDE. THÉRTHRVCH NE THVRADON HJA NÉN STRID WITHER AN TO SPINNANDE.

NV SKOLDE ÀJDER WÁNA THÀT HJA VRAL-ET FOLK TO HÁPE HWOPEN HÉDE VMBE VS ALGADUR TO-T LAND UT TO DRIWANDE. NÉAN AN STÉDE FON HJA TO [30] BIHLÛDA GVNGON HJA ALLERWÉIKES, AK TO THA HÉINDA KRÉKALANDA TIL THA ALPA, UT TO KÉTHANDE, THAT-ET THENE ALLERVRSTE DROCHTEN ([038] HÁGTH HÉDE)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
[1] FÜGL- → FÜGEL- [5] NA → NÁ [7] BÛTA → BUTA [8] LÁWA → -LÁVA [9] SEG → SEZ [14] -JINNA- → -JINA- [16] THINNA → THINA [20] ÛTFONDEN → UTFVNDEN [22] ANNATH → AN-ET [23] W?A → WLA [24] THA → THÀT [25] ÀN → ÀND [32] -ANE → -ANDE

{{title_punctuation_changes}}
</div>

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[036-e|[036]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[038-e|[038]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

036-e

2026-09-20T17:31:30Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[035-036]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL036.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:490px">
(FRYA HETH-VS) [036] VPPE WÉI BROCHT ÀND THENE KRODER, THÀT IS TID, THAM MOT THÀT OVRIGE DVA. WITH ALLE RAMPUM IS RÉD ÀND HELP TO FINDANE, THA WRALDA WIL THÀT WI HJA SELVA SOKA SKILUN, [5] TILTHJU WI STERIK SKILE WERTHA ÀND WIS. NILLATH WI NAVT, THAN LÉTH-ER VSA TRUL UTTRULLA TILTHJU WI SKILUN ERFÁRA, HWAT NÉI WISA DÉDUM ÀND HWAT NÉI DVMA DÉDUM FOLGATH.

THA SÉIDE-NE FORST, IK SKOLDE [10] WÁNA, THAT WÉRE BÉTRE, THAT TO WÉRANE.

HWEL MÜGLIK ANDERE HELLÉNJA, HWAND THÀN SKOLDE THA MÀNNISKA BILÍWA LIK TÀMADA SKÉPA. THV ÀND THA PRESTERA SKOLD-ER THAN HODA WILLA, MEN ÁK SKÉRA ÀND NÉI THÉRE [15] SLACHTBENKE FORA. THACH ALSA NIL-T VS DROCHTEN NAVT. HI WIL THAT WI EKKORUM HELPA, MEN HI WIL ÁK THÀT JAHWEDER FRY SY ÀND WIS WRDE. THÀT IS ÁK VSA WILLE THÉRVMBE KJASTH VS FOLK SIN FORSTA, GRÉVA, [20] RÉDJÉVAR ÀND ALLE BÁSA ÀND MÁSTERA UTA WISESTA THÉRA GODA MÀNNISKA TILTHJU ALLERA-MÀNNALIK SIN BEST SKIL DVA VMBE WIS ÀND GOD TO WERTHANDE. ALTHUS TO DVANDE SKILUN WI ÉNIS WÉTA, ÀND ANDA [25] FOLKA LÉRA THÀT WIS WÉSA ÀND WIS DVA ALLÉNA LÉITH TO SÉLICHHÉD.

THAT LIKTH EN ORDÉL SÉIDON THA PRESTERA, MEN ASTE NV MÉNST THÀT PEST THRVCH VSA DVMHÉD KVMTH, SKOLDE NYHELLÉNJA THÀN WEL SA [30] GOD WÉSA WILLE, VMBE VS AWET FON THÀT NYE LJUCHT TO LÉNANDE HWÉRVPPA HJU SA STOLTA IS.

JES SÉIDE HELLÉNJA.
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
[3] -ANDE → -ANE [5] THJL- → TIL- [6] LÉT → LÉTH [10] WANA → WÁNA, BETRE → BÉTRE, -ANDE → -ANE [12] -LIWA → -LÍWA, -ADE → -ADA [22] ALLE... → ALLERA-... [26] SALICH... → SÉLICH..., LIKT- → LIKTH [28] MÉNSTE → MÉNST [30] EWAT → AWET [31] NYA → NYE [32] HÉL- → HEL-

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[035-e|[035]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[037-e|[037]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

035-e

2026-09-20T17:28:33Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[035-036]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL035.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:520px">
[035] HWAT IS THJU BITJVTNESE FON THI NACHT-ULE, THÉR IMMER BOPPA THIN HOLE SIT. IS THAT LJUCHT-SKVWANDE DJAR ALTOMET THET TÉKEN THINRA KLÁRSJANHÉD.

NÉAN ANDERE HELLÉNJA. HI HELPTH [5] MY HÜGJA THAT-ER EN SLACH FON MÀNNISKA OVIR JRTHA OMME-DWÁLTH, THÉR ÉVIN LIK HI IN KÀRKA ÀND HOLA HÉMA, THÉR AN THJUSTER FROTA. THACH NAVT AS HI, VMB-VS FON MÛSA ÀND ÔRA PLÀGA TO HELPANE, MEN RENKA TO [10] FORSINNA, THA ÔRA MÀNNISKA HJARA WITSKIP TO RÁWANE TILTHJU HJA THAM TO BÉTRE MÜGE FÁTA VMB-ER SLÁVONA FON TO MÁKJANDE ÀND HJARA BLOD UT TO SÛGANE, ÉVIN AS VAMPÍRA DVA.

ÉNIS KÉMON HJA MITH-EN BÀNDA [15] FOLK. PEST WAS OVER-ET LAND KVMEN. HJA SÉIDON, WI ALLE SEND TO DVANDE, THA GODA TO OFFERJA TILTHJU HJA PEST WÉRA MÜGE. NILST THV THEN NAVT NE HELPA HJARA GRIMSKIP TO STILANE, JEFTHA HETHSTE PEST SELVA OVIR-ET LAND BROCHT [20] MITH THINRA KUNSTA.

NÉAN SÉIDE MINERVA. MEN IK NE KÀN NÉNE GODA THÉR ÀRG-DVANDE SEND. THÉRVMBE NE KÀN IK NAVT FRÉJA JEF HJA BÉTER WERTHA WILLA. IK KÀN ÉN GODE, THÀT IS WRALDAS GÁST. MEN THRVCHDAM [25] ER GOD IS, DVATH-ER ÁK NEN KWÁD.

HWANATH KVMTH-ET KWÁD THÀN WÉI FRÉJON THA PRESTERA.

ALLET KWÁD KVMTH FON JOW ÀND FON THÉRE DVMHÉD THÉRA MÀNNISKA THAM HJARASELVA FON JOW FENSA LÉTA.

JEF [30] THIN DROCHTEN THÀN SÁ BJUSTRE GOD IS HWÉRVMB WÉRTH-ER-ET KWÁD THÀN NAVT FRÉJON THA PRESTERA.

HELLÉNJA ANDERE, FRYA HETH-VS ([036] VPPE WÉI BROCHT)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
[1] HVAT → HWAT, -ENISE → -NESE [6] HJRTHA → JRTHA, EVEN → ÉVIN [7] TJÛSTER → THJUSTER [10] -SINA → -SINNA [11] -WÁNE → -WANE [13] ÉVEN → ÉVIN [14] BENDA → BÀNDA [23] BETER WRDA → BÉTER WERTHA [24] THAM → -DAM [26] FRÉJATH → FRÉJON [27] KWAD → KWÁD [30] WÉR- → HWÉR- [31] KWAD → KWÁD, FRÉJATH → FRÉJON

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[034-e|[034]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[036-e|[036]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

034-e

2026-09-20T17:26:01Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[033-034]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL034.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas">
(HÀV) [034] IK THAM VRLÉREN ALSA BEN IK ÉLIK AN THA MINNISTE JVWER SLÁVONA. NW JÉV IK RÉD VMBE NAWET. MEN THAN SKOLD-IK VRKÁPJA THAM.

THA HÉRA GVNGON WÉI, ÀND HRIPON [5] AL LAKANDE, JVWA HÉRIGA THJANAR WISE HELLÉNJA. THACH THÉRMITHA MISTON HJA HJARA DOL. HWAND THÀT FOLK THÀT HJRI MINNADE ÀND FOLGADE NAM THIS NÔME TO-N ÉRENÔME AN. THA HJA SÁGON [10] THÀT HJARA SKOT MIST HÉDE, THÁ GVNGON HJA HJRI BIHLÛDA ÀND SÉIDON THÀT HJU-T FOLK HEXNAD HÉDE. MEN VS FOLK ÀND THA GODA KRÉKALANDAR WÉRDE ALLERWÉIKES THAT-ET LASTER WÉRE.

ÉNIS [15] KÉMON HJA ÀND FRÉJON, AS THV THÀN NÉN THJONSTER NE BISTE HWAT DÉIST THÀN MITHA ÀJAR THAM THV ALTID BI THI HESTE. MINERVA ANDERE, THISSA ÀJAR SEND THAT SINNEBYLD FON FRYAS RÉDJÉVINGA HWÉRIN VSA TOKVMSTE [20] FORHÉLEN LÉITH ÀND FON ÉL THÀT MÀNNISKALIK SLACHTE. TID MOT HJA UTBRODA AND WI MOTON WÁKA THÀT-ER NÉN LÉD AN NE KVMTH.

THA PRESTERA, GOD SÉID. MEN HWÉRTO [25] THJANATH THENE HVND AN THINA FÉRA HAND. HELLÉNJA ANDERE, HETH THENE HÀRDER NÉN SKÉPER VMBE SIN KIDDE ETSÉMNE TO HALDANDE. HWAT THENE HVND IS INNA THJANEST THES SKÉPHÀRDER, [30] BIN IK IN FRYAS THJANEST. IK MOT OVIR FRYAS KIDDE WÁKA.

THAT LIKTH VS GOD TO SÉIDON THA PRESTERA. MEN SEZ VS
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
[2] JWAR SLÁVONENA → JVWER SLÁVONA [3] VM → VMBE [5] JVWAR HÉROGA THJANRA WISA → JVWA HÉRIGA THJANAR WISE [7] HJA → HJRI [8] omit HJA [11] HJA -HLVDA → HJRI -HLÛDA, HAT → THÀT [14] HAT → THAT, ÉNES → ÉNIS [15] FRÉGON → FRÉJON [17] ALTI → ALTID [18] THISE → THISSA, SINE- → SINNE- [19] WÉR- → HWÉR- [20] HLÉIT → LÉITH [21] MÀNNES- → MÀNNIS- [27] AT → ET- [29] THJANIST → THJANEST [31] LIKATH → LIKTH [32] SÉDON → SÉIDON, PRESTAR → PRESTERA, SEG → SEZ

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[033-e|[033]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[035-e|[035]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__

033-e

2026-09-20T17:23:28Z

Jan: remove punctuation changes and edit list of edits

{{#widget:FryasFontPicker}}
Raw transcription: [[033-034]]

<div class="manuscr_compar">

<div class="left">

==Manuscript==
[[File:COL033.jpg|left|thumb|600x600px]]

</div>

<div class="right">

=={{Title_transcription}}==
<div class="fryas" style="max-width:490px">
[033] NÉI THISSA ÉWA AGATH THA RJUCHTERA HJARA ORDÉL UT TO KÉTHANDE.

IS THÉR EN'G KWÁD DÉN HWÉRVR NÉN ÉWA TAVLIKT SEND SA MOT MÀN ÉNE MÉNA ACHT BILIDSA. THÉR [5] ORDÉLTH MÀN NÉI THA SIN THÉR WRALDAS GÁST AN VS KÉTH VMBE OVER ELLA RJUCHTFÉRDICH TO BIRJUCHTANDE. ALTHUS TO DVANDE NE SKIL VS ORDÉL NIMMER FALIKANT UT NE KVMA.

NE DVATH MÀN NÉN RJUCHT MEN [10] VNRJUCHT, ALSA RIST THÉR TWIST ÀND TWISPALT AMONG THA MÀNNISKA ÀND STÁTA. THÉRUT SPRUT INLANDISKA ORLOCH, HWÉRTHRVCH ELLA HOMLAD ÀND VRDÀREN WARTH.

MEN O DVMHÉD. THAHWILA WI [15] TO DVANDE SEND EKKORUM TO SKÁDANE KVMTH-ET NÍDIGE FOLK FINDAS MITH HJARA FALSKA PRESTERUM JVW HÀVA TO RÁWANDE, JVWA TOGHATERA TO SKÀNDANE, JVWA SÉDA TO VRDVA ÀND TO THA LESTA [20] KLEPPATH HJA SLÁVONA-BÀNDA OM JAHWELIKES FRYA HALS.

----

(33.22) 2. UTA SKRIFTA MINNOS.

THÁ NYHELLÉNJA, THAM FON HJRA ÀJN NÔME MINERVA HÉTE, GOD SÉTEN WAS ÀND [25] THA KRÉKALANDER HJR TOMET ÉVIN HERDE MINNADE AS VS AJN FOLK, THÁ KÉMON THÉR SVME FORSTA ÀND PRESTERA VPPERA BURCH ÀND FRÉJON MINERVA HWÉR OF HJRA ERVA LÉJON.

HELLÉNJA ANDERE [30] MINA ERVA DRÉG-IK OM IN MINA BOSM. HWAT IK URVEN HÀV IS LJAFDE VR WISDOM, RJUCHT ÀND FRYDOM. HÀV ([034] IK THAM VRLÉREN)
</div>
</div>
</div>

=={{title_edits_and_notes}}==

==={{title_spelling_edits}}===
[1] THISSE → THISSA, ACHAT → AGATH [8] NÀMMER FÁ- → NIMMER FA- [11] EMONG → AMONG [12] -LÁND- → -LAND-, WÉR- → HWÉR- [13] -LJATH → -LAD [14] WÀRTH → WARTH, DÁ- → THA- [16] NID- → NÍD- [17] HÀWA → HÀVA [20] KLÀP- → KLEP-, BANDA → BÀNDA [25] HJA → HJR, EVEN HÀRDE → ÉVIN HERDE [26] MINA- → MINNA-

{{title_punctuation_changes}}

==Translations==
{| class="wikitable" style="margin-left: 0px; margin-right: auto;"
|'''32.01'''
|[[DE032.01 Naturrecht|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN032.01 Eawa|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES032.01 Ewa|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL032.01 Natuurrecht|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO032.01 Naturrett|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|-
|'''33.22'''
|[[DE033.22 Minerva|<div class="emoji flag de"></div> DE]]
|[[EN033.22 Minerva|<div class="emoji flag uk"></div> EN]]
|[[ES033.22 Minerva|<div class="emoji flag es"></div> ES]]
|[[NL033.22 Minerva|<div class="emoji flag nl"></div> NL]]
|[[NO033.22 Minerva|<div class="emoji flag no"></div> NO]]
|}

==Continue Reading==
'''[[032-e|[032]]]''' ᐊ previous/next ᐅ '''[[034-e|[034]]]'''
[[Category:Ms pages with edited transcription]]
{{DEFAULTSORT:^Parts I and II^}}
__NOTOC__